Вы тут

Нябачная рота асабістай аховы


Гэтым разам перад тым, як ісці ў царкву, я склала свой немалы спіс загадзя. Каб не заблытацца ў Мікалаях і Уладзімірах — у мамінай вялікай праваслаўнай радні гэта спрадвеку надзвычай папулярныя імёны. А ў памінальную Дзімітраўскую суботу вельмі трэба, каб абавязкова згадалі кожнага. Нават тых, каго не ведала асабіста, але чые імёны застаюцца ў памяці як частка ўласнага радаводу...


З каталіцкай, бацькавай, раднёй крыху прасцей. На імшу за спачын можна падаваць не імёны, а прозвішчы сям'і. Вось і гэтым разам перад Усімі Святымі падала ў касцёл запіску, каб памаліліся за спачын усім вядомых мне і невядомых Ляўковічаў і Рэдзькаў. А ўжо ў Задушны дзень, другога лістапада, запаліўшы лампадку каля касцёла, згадала ў думках і бацьку, і дзядзьку Валодзю, і бабку Амілю, што мяне выгадавала, і расстралянага ў 37-м дзеда Вальку, і яго незамужнюю сястру Мальвіну, што дапамагала бабулі падымаць двух хлопцаў-бязбацькавічаў, і прадзедаў Тамаша і Адама, і прабабку Юзэфу, і прапрадзеда Івана, пра якога ведаю толькі таму, што ў Адама, памерлага ў 36-м, на помніку напісана імя па бацьку Іванавіч... Як звалі дзедаву маці, я не ведаю, і спытацца не было ў каго. Бабуля, адзіная са старэйшай радні, хто дажыў да маёй даросласці, не магла ўспомніць, як імя свекрыві, казала толькі, што памерла тая задоўга да іх з дзедам вяселля ад «іспанкі»... Дзе дакладна пахаваныя палова родных людзей з гэтых зусім блізкіх да мяне пакаленняў, ніхто з нас, цяперашніх, не ведае. Тыповая гісторыя былога беларускага памежжа — Рыжскі мір дзяліў нашу зямлю па-жывому, і каму які клопат быў, што вёска застаецца ў адной дзяржаве, а могілкі, на якіх ляжыць уся радня гэтай вёскі, — у другой? Засталіся толькі імёны ды дзве пажаўцелыя фотакарткі, што цудам захаваліся з даваенных часоў.

Аб праваслаўных продках ведаю нашмат больш. Шмат паспела расказаць мама, некаторых памятаю сама. Амаль усе ляжаць на адных могілках — у Кукшавічах, што недалёка каля Станькава... Вось толькі падаваць запіску ў царкву няпроста. Трэба засяродзіцца і ледзь не на пальцах лічыць. Першы Уладзімір — гэта прадзед, яго прозвішча было Клімовіч, але ў вёсцы ўсе яго звалі Ганчар. Ведаю яго толькі па старым фота — зграбны дзядок у кажушку і ў шапцы, бы ў членаў палітбюро... Другі Уладзімір — мамін дзядзька. Ён памёр зусім маладым, у дваццаць сем гадоў, толькі тры гады пражыўшы пасля сумнавядомых выпрабаванняў на Тоцкім палігоне, дзе праходзіў службу. Мама згадвала, як ён, ужо хворы на лейкоз, ёй з братам, сваім не нашмат маладзейшым пляменнікам, загадваў па ім не плакаць і пражыць за яго тое, што ён не паспее. Яшчэ адзін Валодзя — той самы мамін брат. Лёс яго закінуў ва Украіну, прыязджаў ён да нас рэдка (працаваў на ваенным заводзе), вельмі сумаваў па радзіме. Мы з ім пісалі адно аднаму доўгія падрабязныя пісьмы, калі я аднойчы паспрабавала набраць свой допіс на камп'ютары, вельмі на мяне сварыўся: маўляў, не адчуваю тваёй душы. Чацвёрты Уладзімір — мамін стрыечны брат, вясёлы дзядзька Вова. Ён жыў у Дзяржынску каля аўтавакзала, і я студэнткай любіла забягаць у іх з цёткай Тамарай (яе імя я таксама пішу) утульны дом перакусіць на шляху дадому.

Далей — Мікалаі. Мамін дзядзька, ветэран вайны, галава сямейства, дакладней, клана. Яго слухаліся ўсе, за ім было апошняе слова, у яго шукалі абароны, калі хто крыўдзіў... Дзядзька Коля, мамін малодшы брат, мой хросны, з якім заўсёды было весела і цікава. Коля, муж сястры, які так і застаўся саракадвухгадовым, якога і сёння лічу любімым братам... Два Васілі — іх таксама трэба не забыцца. Маміны родны бацька і айчым. Першы пайшоў на вайну і па маладосці (было крыху больш за дваццаць) вырашыў і застацца там, прынамсі для жонкі з дзецьмі, напісаўшы сам на сябе пахаронку. Другі ўзяў саламяную ўдаву з двума малымі дзецьмі, гадаваў як сваіх, ласкава называючы, а пасля і іх дзяцей, «мае тараняты»... Прапрабабуля Алеся (пішу як Аляксандра, хоць і не ведаю дакладна), якая, казалі, умела замаўляць травы і ваду. Яе дачка прабабка Серафіма, якая была на галаву вышэйшая за свайго мужа, прадзеда Кірыла (вось у каго, пэўна, мае сто восемдзясят). Іхнія дочкі — бабуля Надзея, яе сёстры Марыя і Вера. У кожнай быў свой пакручасты жаночы лёс, які цяжка назваць шчаслівым. Вера, напрыклад, выскачыла замуж за татарына, які служыў у Станькаве, з'ехала з ім у яго роднае паселішча, нарадзіла сына, адмовілася прымаць іслам, муж узяў сабе яшчэ адну жонку, мясцовую. Ездзілі ратаваць яе за блізкі свет браты — Уладзімір і Мікалай... Дзве Людмілы — мая матуля і яе стрыечная сястра. Яны былі амаль равесніцы, і маму ў сям'і нават ужо ў пажылым узросце пяшчотна звалі Люся...

Чым становішся старэйшым, тым даўжэйшы гэты спіс. Але, вы ведаеце, што дзіўна — язык не паварочваецца назваць яго жалобным. Гэта такая нябачная магутная рота тваёй асабістай аховы. Якая пастаянна побач з табой, пакуль жыве ў тваёй памяці, пакуль ты ведаеш яе пайменна. Якая нават у самы цяжкі час сведчыць: ты не адзін, у цябе ёсць заступнікі. Якая ў лістападаўскі вечар, калі запаліш свечку і ціхенька паклічаш: «Святыя Дзяды, просім вас, хадзіце, ляціце да нас!», абавязкова загляне ў твой дом, каб ахінуць яго моцным абярэгам ад усяго дрэннага... Я асабіста не тое што ў гэта веру — мне здаецца, я гэта нават дакладна ведаю.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Прэв’ю: pixabay.com

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Вакцынацыя і рэвакцынацыя: калі і каму прышчапляцца ад каранавіруса паўторна

Вакцынацыя і рэвакцынацыя: калі і каму прышчапляцца ад каранавіруса паўторна

Якую вакцыну выбраць для паўторнай прышчэпкі ад каранавіруса?

Грамадства

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Гэта культурнае багацце прыцягвае ў краіну масу падарожнікаў. 

Грамадства

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Нават у лёгкай форме перанесеная каранавірусная інфекцыя не праходзіць для арганізма бясследна.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

СТРАЛЕЦ. Ад таго, як сплануеце тыдзень, залежыць, ці паспееце завяршыць важныя справы.