Вы тут

Сабрацца разам нам даўно, даўно пара!


У восеньскае перадзім’е Бацькаўшчына збірае да сябе супляменнікаў ды суайчыннікаў з розных краін — нібы птушак з далёкага выраю. І адаграваюць яны тут, на святой зямлі продкаў, свае душы перад зімой.


Магчыма, не ўсе пра тое ведаюць, але ж ні на дзень звычайна не перапыняецца супраца дзяржустаноў, шматлікіх грамадскіх арганізацый, творчых калектываў, школ і вну Беларусі з супляменнікамі ды суайчыннікамі за мяжой. Далучана, моцна падключана да такіх кантактаў і рэдакцыя газеты «Голас Радзімы». Бываюць і «пікавыя нагрузкі» ў той энергасетцы, па правадах якой пульсуе ток жыцця між «мацярынскаю дзяржавай» і беларускай дыяспарай. А цяпер якраз такі час.

Удзельнікі творчай стажыроўкі ў Магілёве ўсё ўважліва слухаюць і фіксуюць

Дзве важныя падзеі апошніх дзён даюць нагоду для роздумаў пра беларускае адзінства не толькі ў краіне — па ўсім свеце. Гэта чарговае, шостае па ліку пасяджэнне Кансультатыўнага савета па справах беларусаў замежжа ў Міністэрстве замежных спраў з удзелам Міністра Уладзіміра Макея. Пасяджэнне прайшло 19 лістапада. І другая падзея: Міністэрства культуры ды «Рэспубліканскі цэнтр нацыянальных культур» (якім цяпер кіруе Вольга Антоненка) з 21 па 27 лістапада праводзяць чарговую — традыцыйную, можна сказаць — творчую стажыроўку для кіраўнікоў замежных беларускіх непрафесійных (аматарскіх) калектываў мастацкай творчасці. Прычым з улікам ранейшых пажаданняў суайчыннікаў праходзіць стажыроўка як у Мінску, так і з выездамі ў іншыя месцы (Магілёў, Ракаў, Івянец) на базе арганізацый культуры і ўстаноў адукацыі ў сферы культуры, прафесійных калектываў мастацкай творчасці Беларусі.

Здымак беларусаў Латвіі на памяць з землякамі ў Глыбокім. Верасень 2021

Варта ўдакладніць: згаданае выслоўе «мацярынская дзяржава» — моцнае, глыбокае, з асацыяцыямі пра род, народ і нашае месца ў сённяшнім свеце — прагучала у Міністэрстве замежных спраў на згаданым пасяджэнні КС з вуснаў Сяргея Кандыбовіча, аднаго з яго сяброў, старшыні грамадскай арганізацыі Федэральная нацыянальна-культурная аўтаномія Беларусаў Расіі. Калі па шчырасці, хочацца мне з вялікіх літар абодва словы пісаць: Мацярынская Дзяржава. Бо сам трохі ведаю, што такое туга па Радзіме: вучыўся ў свой час ва ўніверсітэце ў Ленінградзе. Адным розумам, толькі логікай не спазнаць настальгічныя пачуцці. Як і тое, чаму яны, беларусы замежжа, сэрцам, эмоцыямі адгукаюцца на ўсе «мацярынскія» болькі ды клопаты. Каб разумець іх — згадаем, як самі пакідалі матуліну хату, ішлі ў свет.

Майстар-клас. Госці вучацца рабіць анёльчыка з саломкі.

Хваляванне за іх, за нашых матуль, нас нідзе не пакідае. І як не ўспомніць багдановіцкі зварот-покліч: «Маці родная, Маці-Краіна!» У Мінску, дарэчы, напісаны: у 1916-м, калі цяжкая хвароба высушвала сілы ды вымагала ў паэта гранічнай шчырасці думак і пачуццяў. Максім Багдановіч таксама ж быў, па сутнасці, беларусам у замежжы. Хоць і не жыў за мяжой. І язык не павернецца казаць, што Багдановіч — не наш... Але ж вось калега нядаўна спрабаваў мне давесці, што вядомыя касманаўты, Героі Расіі Антон Шкаплераў, Алег Арцем’еў — не нашы. Дык бацькі ж у абодвух беларусы: адпаведна з Быхаўскага і Верхнядзвінскага раёнаў. Не, асдстойваў сваю пазіцыю, не нашы, бо «не тут нарадзіліся». Вось дык логіка! Давялося нагадаць, з гумарам і жалем: калі чалавек нараджаецца ў канюшні — то ад таго ён жа не становіцца канём... За савецкім часам і пра тое, што першая ў свеце жанчына-касманаўтка Валянціна Церашкова мае моцныя беларускія родавыя карані таксама не надта пісалі: ну, чаго дзяліць герояў на сваіх і чужых, адзін жа, савецкі народ... І пра тое, што і ў Аляксандра Твардоўскага, Аляксандра Грына, Юрыя Алешы ды соцень іншых вядомых у свеце людзей ёсць крэўныя ці духоўныя повязі з Беларуссю — варта нам памятаць, пісаць. Варта імі — як роднымі — ганарыцца. Бо, напрыклад, пра вядомага суайчынніка, ураджэнца Нясвіжа, знакамітага этнографа, даследчыка казахскай культуры Адольфа Янушкевіча (1803 — 1857) ужо ў Казахстане пішуць: «славный сын польского народа»... Між тым адна з вуліц у гонар Янушкевіча ў Нур-Султане названая — па ініцыятыве ягонага земляка Паўла Атрушкевіча: з Нясвіжчыны, з вёскі Мархачоўшчыны родам. Дарэчы, Павел Аляксандравіч быў, як кажуць, правай рукой Прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева, калі стварался, набірала моцы Асамблея народа Казахстана.

На практычных занятках у Магілёве

І тут, мне падаецца, будзе да месца нагадаць, што словы супляменнік і суайчыннік маюць свае адценні — пра тое і на КС гаварылі. Суайчыннікі, вобразна кажучы, гэта «браты і сёстры па месцы нараджэння», супляменнікі — па роду-племені, па крыві. Таму, натуральна, не суайчынніцы нам, скажам, ні кіраўніца Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага Алена Сіпакова, ні кіраўніца Новасібірскага Цэнтра беларускай культуры Анастасія Дзяменцьева. Нават іх маці ўжо ў Сібіры нарадзіліся — але ж у беларускіх сем’ях. І беларускія традыцыі яны, супляменніцы нашы, там збераглі, сваім дзецям любоў да зямлі продкаў, да Беларушчыны перадалі. Дык што: не нашы гэта людзі? Нашы! І не толькі ў Год народнага адзінства — на ўсе вякі, пакуль ёсць беларусы на гэтай зямлі. Больш за тое: «Мы обречены на сотрудничество», як казала на пасяджэнни КС адна з замежных беларусак. А для вызначэння гэтай духоўна-крэўнай роднасці й блізкасці беларусаў усяго свету мы ў газеце выкарыстоўваем выслоўе: Беларускі Мацярык. Вось на ім мы ўсе — суайчыннікі! Мацярык, безумоўна, выходзіць за межы зямлі-Бацькаўшчыны і ўключае ў сябе нашых суродзічаў, суайчыннікаў, супляменнікаў з розных краін і кантынентаў. Дарэчы, цяпер у інфавыпусках па тэлеканалах часам бяжыць інфарадок, нібыта «беларускія дыяспары» праходзяць у Беларусі творчую стажыроўку. Па-першае, дыяспара ў нас — адна, хоць і рассеяна па свеце. А да нас прыехалі яе прадстаўнікі: каля 30 чалавек. Калі ж улічыць, што цяпер нават паводле афіцыйных падлікаў жыве за межамі Беларусі каля трох з паловай мільёнаў (!) беларусаў, то стане зразумелым: увага і павага беларускай дзяржавы да гэтых людзей — цалкам заканамерная.

На сустрэчы ў Магілёўскім абласным метадычным цэнтры народнай творчасці і культурна-асветніцкай работы.

Больш падрабязна пра чарговае «веча дыяспары», як называюць Кансультатыўны савет пры МЗС, пра сустрэчы ў ходзе творчай стажыроўкі — раскажам у снежаньскім нумары газеты «Голас Радзімы». Якая, дарэчы, уваходзіць у ВД «Звязда» і мае на партале zviazda.by сваю інтэрнэт-версію, да таго ж усе нумары выкладаюцца ў ПДФ-фармаце. А ў першы дзень стажыроўкі для курсантаў, як іх яшчэ называюць, у Нацыянальнай бібліятэцы прайшоў семінар-практыкум. Ладзіў яго Упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў пры падтрымцы Мінінфармацыі ды Мінкультуры. Кіраўніца профільнага сектара апарата Упаўнаважанага Алена Бязручка расказала, як падтрымліваецца праца беларускіх суполак і творчых гуртоў з замежжа ў інфаполі Беларусі. Мы з калегам, галоўным рэдактарам часопіса «Беларусь. Belarus» Віктарам Харковым дзяліліся досведам сваёй працы, у тым ліку й з нашымі замежнымі няштатнымі аўтарамі. Некаторыя слушныя парады пра тое, як выкарыстоўваць сучасныя інтэрнэт-магчымасці ў сваёй працы, курсантам даў дацэнт кафедры перыядычнага друку й веб-журналістыкі факультэта журналістыкі БДУ Аляксандр Градзюшка. Пра цікавыя праекты ў сферы духоўнай, рэлігійнай тэматыкі расказаў Алег Лепяшэнкаў — намеснік старшыні Сінадальнага інфармацыйнага аддзела Беларускай Праваслаўнай Царквы. У прыватнасці, гаворка ішла пра VII Беларускія Калядныя чытанні «От купели крещения — к вершинам религиозной мысли: 1030-летие основания Полоцкой епархии и 200-летие со дня рождения Фёдора Михайловича Достоевского».

Сустрэча супляменнікаў з Латвіі  з караваем у Глыбокім. Верасень 2021.

Размова на семінары-практыкуме атрымалася цікавай, выклікала жывы водгук у гасцей з замежжа. І яшчэ некалькі прадстаўнікоў беларускай дыяспары выказалі жаданне супрацоўнічаць з нашай газетай. Праўда, пыталі: ці можна пісаць па-руску? Можна, вядома ж! Бо з людзьмі, роднымі нам па духу, мы заўсёды знойдзем агульную мову.


У загалоўку тэкста выкарыстаны радок з беларускай застольнай песні «Сабрацца разам». Верш мой, а музыку напісаў Дзмітрый Астаньковіч: наш супляменнік з Казахстана, кампазітар і старшыня грамадскага аб’яднання Беларускі культурны цэнтр «Радзіма» з Нур-Султана. Дарэчы, гэтая песня ўжо ёсць ў рэпертуары падпалкоўніка міліцыі з Магілёва Віталія Астанковіча. Цяпер мы Дзмітрыем уваходзім у Кансультатыўны савет пры МЗС. І, спадзяюся, будуць яшчэ і новыя такія песні на нашым Беларускім Мацерыку.

Іван ЖДАНОВІЧ

Фота Людмілы АННУС і Віктара БАЙКАЧОВА, з архіва Саюза Беларусаў Латвіі.  

Галоўны рэдактар газеты «Голас Радзімы»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Вакцынацыя і рэвакцынацыя: калі і каму прышчапляцца ад каранавіруса паўторна

Вакцынацыя і рэвакцынацыя: калі і каму прышчапляцца ад каранавіруса паўторна

Якую вакцыну выбраць для паўторнай прышчэпкі ад каранавіруса?

Грамадства

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Гэта культурнае багацце прыцягвае ў краіну масу падарожнікаў. 

Грамадства

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Нават у лёгкай форме перанесеная каранавірусная інфекцыя не праходзіць для арганізма бясследна.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

СТРАЛЕЦ. Ад таго, як сплануеце тыдзень, залежыць, ці паспееце завяршыць важныя справы.