Вы тут

«Шчасце, калі цябе разумеюць»: інтэрв’ю з пісьменнікам Георгіем Марчуком


За сваё жыццё слынны беларускі пісьменнік, драматург, сцэнарыст, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі, Нацыянальнай літаратурнай прэміі, а таксама прэміі за Духоўнае адраджэнне Георгій Марчук паспрабаваў сябе ў розных плынях: працаваў і на кінастудыі «Беларусьфільм», і ў выдавецтве «Мастацкая літаратура», здымаў фільмы як рэжысёр, загадваў літаратурнай часткай Тэатра-студыі кінаакцёра, і, вядома, заўсёды актыўна займаўся грамадскай дзейнасцю. Нарадзіўся будучы літаратар на Палессі, у цудоўным Давыд-Гарадку. Цягнулі заўсёды да сябе тэатр, кіно і літаратура, так, што пасля заканчэння сярэдняй школы пачаў працаваць загадчыкам клуба, весці драмгурток. Атрымаў адукацыю ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце, потым вучыўся на Вышэйшых курсах сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве. Працуючы на кінастудыі «Беларусьфільм», Георгій Марчук часта бываў у камандзіроўках, дзе знаёміўся з рознымі куткамі краіны, сустракаў цікавых людзей. Назбіраў матэрыял, і — напісаў раман.


Нарадзіўся пісьменнік у прыгожую дату — 1 снежня. Георгій Марчук святкуе 75-годдзе. «Звязда» паразмаўляла з пісьменнікам, даведалася аб яго планах і ўсё ж такі вызначыла, што для Марчука больш важна — кіно ці літаратура. 

— Вы працуеце ў плыні рэалізму, лічыце яго бясконцым і бязмежным. Але пры гэтым вас не пужаюць постмадэрнісцкія элементы, вы эксперыментуеце з жанрамі і формамі. Гэта важная рыса для пісьменніка — спрабаваць сябе ў розных плынях. Распавядзіце, калі ласка, як вам удалося «не закасцянець» і на працягу ўсёй творчай кар’еры арганічна змяняць аблічча?

— Творчасць маю ўратаваў рэалізм, хоць я не цураюся сімвалізму, рамантызму, нават элементаў містыкі. Сярод дзеючых асоб маіх камедый ёсць Грэх, Дабрадзейнасць. Багата з’явілася ў апошнія дзесяцігоддзі пісьменнікаў-фантастаў, як кажуць, «факіраў на час». А ў гісторыі літаратуры застаюцца рэалісты: Фолкнер, Дастаеўскі, Чэхаў, Мележ. Фантастыка — літаратура для адпачынку, для пацехі. Рэалізм — літаратура для душы. 

— У сваёй творчасці вы звяртаецеся да гісторыі Беларусі, будуеце на гэтым свае творы. Ці спрабавалі аналізаваць, чаму менавіта гэтая тэма вас прываблівае, чым яна так важная?

— Маю цікавасць да гісторыі прывіў наш школьны настаўнік Міхась Шэлехаў. Найперш мяне цікавіць чалавек на гістарычных зломах. Я так моцна заглыбіўся ў жыццё Скарыны, што напісаў ажно тры п’есы аб ім. Ёсць у мяне п’еса і пра віцебскага князя Альгерда, больш за тое, я напісаў дзве п’есы на тэму Траянскай вайны. Бег часу непрадказальны. Адказваю на вашыя пытанні, а заўтра гэта ўжо гісторыя. І нічога нельга паправіць альбо адрэдагаваць.

— Адным з моцных штуршкоў вашай пісьменніцкай кар’еры стала тое, што часопіс «Полымя» надрукваў ваш раман «Крык на хутары». Зараз жа назіраецца спад папулярнасці да друкаваных літаратурных часопісаў. Што вы параілі б маладым таленавітым пісьменнікам? Праз якія каналы ім прасоўваць свае творы?

— Спад да чытання назіраецца паўсюль у свеце. Кожнаму маладому пісьменніку цяжка здабываць вядомасць, славу. Па-першае, патрэбны талент. Па-другое, у папулярызацыі талента павінны ўдзельнічаць усе — і дзяржава, і сродкі інфармацыі, і бібліятэкі, і школа. Трэба, каб творы прысутнічалі ў інтэрнэце. Не пашкодзіць і рэклама ў кнігарнях. Галоўнае — не падаць духам.

-— Вашыя словы: «Я выхаваны на Мележы, Шолахаве, Фолкнеры, Гамсуне». Але вы чалавек, лёс якога быў звязаны і з кіно. Таму хацелася запытацца, якія рэжысёры паўплывалі на вас больш за ўсё?

— Я вырас на фільмах мэтраў: Феліні, Параджанаў, Чаплін, Пазаліні, Бандарчук, Курасава... Паважаю творчасць Шукшына, Быкава, Балабанава. Аднак у маёй душы перамагла літаратура. Я ўжо быў і рэжысёрам, і акцёрам, і сцэнарыстам, і мастаком. Дзякую Богу, што ён скіраваў мяне да літаратуры — гэта мой лёс. 

— Тады, напэўна, для вас не паўстае пытання: кіно або літаратура? 

— Люблю працаваць і для кіно, і для літаратуры. Без літаратуры няма кінематографа. 

— Вы адзначаеце юбілей. З якім настроем падышлі да 75-годдзя? І якія асноўныя жыццёвыя высновы, якімі хацелі б падзяліцца, паспелі зрабіць?

— Юбілей, як кажуць, культ асобы на адзін дзень. Я жыў і жыву так, каб тым, хто побач са мной, хто мае са мной службовыя адносіны, было камфортна. Шчасце, калі цябе разумеюць, уважліва адносяцца да тваіх меркаванняў, не зайздросцяць, не трымаюць у кішэні дулю. 

— Вы распавядалі, што чыталі казкі сваім дзецям, і ў нейкі момант яны «скончыліся» — менавіта таму вы пачалі пісаць іх самі. Як вы лічыце, наколькі важна выхоўваць дзяцей праз літаратуру? Што гэта ім дае і як уплывае на фарміраванне асобы?

— Літаратура, як тэатр, кіно, жывапіс і музыка, уплываюць на духоўны стан чалавека. Таму бацькі павінны далучаць дзяцей да мастацтва і культуры з самага іх дзяцінства. 

— Ці ёсць у вас спецыяльны расклад часу працы над творамі? Або пішаце ў тыя моманты, калі надыходзіць натхненне?

— Я працую штодня, не чакаючы натхнення, бо мая любоў да радзімы і ёсць пастаяннае натхненне. Калі не пішу п’есы, працую над навеламі, сюжэтамі новых твораў у розных жанрах.

— Над чым працуеце зараз?

— Мяне ахоўваюць за спінай дзесяць тамоў маіх твораў. Узрост ды хваробы трохі забіраюць сілы, але ж працую: пішу пра яркія падзеі ў жыцці для новай кнігі, назва якой «Мой тэлеграм-канал». Мару напісаць раман пра сучаснасць. Так што дай Бог сілы. 

Арына КАРПОВІЧ

Фота Канстанціна ДРОБАВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як сэканоміць на «камуналцы»? Інструкцыя ад спецыялістаў

Як сэканоміць на «камуналцы»? Інструкцыя ад спецыялістаў

Хто мае права на вяртанне грошай, а хто — заплаціць цалкам.

Культура

Канкурсант ад Беларусі на «Віцебск-2022» Ганна Трубяцкая: Маладыя маюць права быць на вялікай сцэне

Канкурсант ад Беларусі на «Віцебск-2022» Ганна Трубяцкая: Маладыя маюць права быць на вялікай сцэне

Артыстка з чароўным голасам сёлета прадставіць Беларусь на конкурсе эстраднай песні «Віцебск—2022».

Грамадства

Як самі бацькі псуюць сваіх дзяцей? 5 галоўных памылак дарослых. Не рабіце так ніколі

Як самі бацькі псуюць сваіх дзяцей? 5 галоўных памылак дарослых. Не рабіце так ніколі

Выхаванне дзяцей — не самая простая задача. Капрызы, істэрыкі — гэта толькі частка праблем, з якімі сутыкаюцца сучасныя бацькі.

Грамадства

Рызыкі лічбавай прасторы. Як не трапіць на вуду інтэрнэт-махляроў

Рызыкі лічбавай прасторы. Як не трапіць на вуду інтэрнэт-махляроў

Цалкам вырашыць праблему кібернебяспекі немагчыма.