Вы тут

Якое яно на смак – сонца?


Спагада да жывёл і чароўны свет дзяцінства – у творах пісьменнікаў


Ваўчыца з Чортавай Ямы. Мінск, «Мастацкая літаратура», 2020.

Зборнік прозы прысвечаны ўзаемаадносінам чалавека і жывёл. Гэтая тэма прыцягвала ўвагу Вячаслава Адамчыка, Янкі Брыля, Алены Васілевіч, Міколы Гіля, Уладзіміра Дамашэвіча, Алега Ждана, Алеся Кажадуба, Уладзіміра Караткевіча, Анатоля Кудраўца, Янкі Маўра і многіх іншых пісьменнікаў.

З твораў паўстае гісторыя ўзаемаадносін з братамі нашымі меншымі. У апавяданні Вячаслава Адамчыка «Сонечны зайчык» пераканаўча паказаны адчуванні кошкі, якую ні за што крыўдзіць гаспадар. Філасофскі твор Янкі Брыля «Яшчэ раз першы снег» абуджае пытанне: як ставіцца да палявання? Маленькі хлопчык, якому бацька-паляўнічы прыносіць у дар забітага ім зайца, горка плача над бацькавым «трафеем».

Вясковы дзівак Язэпка з аднайменнага апавядання Міколы Гіля быў на ўсё жыццё траўмаваны, пабачыўшы, як яго бацька жорстка збівае каня. «Сівы конік» Уладзіміра Дамашэвіча расказвае пра ўзаемаадносіны вяскоўца і наравістага каня, які ў рэшце рэшт выратаваў гаспадару жыццё. Даўняя легенда ажывае ў «Ваўкалаках» Алеся Кажадуба, а «Лясная гісторыя» Уладзіміра Караткевіча – пра сяброў, якія пакаралі цынічнага паляўнічага за бяссэнсавую жорсткасць да ляснога звяр’я.

Герой Анатоля Кудраўца здольны на міласэрнасць да хворага сабакі Жуліка, а героі Янкі Маўра – да вулічнай кошкі і яе патомства. Апавяданне «Львы» Івана Пташнікава ўваскрашае эпізод адсялення з Чарнобыльскай зоны, калі пакутавалі не толькі людзі, але і жывёлы.

Усе творы пра тое, як важна са спагадай ставіцца да істот, што жывуць побач з чалавекам і служаць яму з цеплынёй і любоўю.

Рэй Брэдберы. Віно з дзьмухаўцоў. Масква, «Эксмо», 2021.

Адна з найлепшых кніг пра дзяцінства. Дванаццатае лета Дугласа поўнае разнастайных цудаў: дзікі вінаград і суніцы, пчолы і светлякі, смарагдавы лес, у якім тоіцца загадкавае «яно». Дзядуля хлопчыка ведае рэцэпт віна з дзьмухаўцоў – «сонца на языку». Але чарга «закаркаванага ў бутэлькі лета» прыйдзе зімой, а пакуль Дуг п’е залатую радасць гэтых чароўных месяцаў нагбом, спрабуе на смак адкрыццё: «Я – жывы!»

Хлопчык з цікаўнасцю даследуе, як ўладкаваны свет дарослых: назірае за пажылымі сёстрамі, што раз’язджаюць па мястэчку на Зялёнай машыне, слухае апавяданні палкоўніка Фрылея, які памятае зусім ужо сівую даўніну. З нецярпеннем чакае, калі гарадскі ювелір Леа вынайдзе «Машыну шчасця», але механічная радасць аказваецца пустой і непатрэбнай: шчасце – у простых рэчах, трэба толькі ўмець заўважаць іх.

Ёсць свае драмы нават у шчаслівым дзяцінстве. Быць жывым – гэта значыць і зведаць страх: ноччу хадзіць праз яр, дзе хаваецца Душагуб, які забівае дзяўчат. Гэта аднойчы зразумець, што твае родныя калі-небудзь памруць, як палкоўнік Фрылей, як прабабуля… і ты сам таксама памрэш. Што можна супрацьпаставіць гэтаму веданню? Хіба што выкрасці ў страшнага містэра Змрока васковую ляльку-прадказальніцу, паспрабаваць ажывіць яе магічнымі заклінаннямі, і тады яна, магчыма, адкрые табе рэцэпт вечнага жыцця...

А потым прыходзіць дзень, калі з яблынь пачынаюць падаць долу яблыкі, выносяцца ў гараж арэлі, заканчваюцца апошнія абрады лета, але ты заўсёды адчуеш яго смак, спусціўшыся ў склеп па сок дзьмухаўцоў. Можна ўбачыць у гэтым цудоўным напоі метафару лета, а можна – творчасці, бо пісьменніку ўдалося захаваць і заключыць у кнігу дзіцячы наіўны погляд на свет – погляд, які большасць з нас, пасталеўшы, губляе.

Алена БРАВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.

Палітыка

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Беларускі парадак дня нікому не дае расслабіцца, час не дазваляе.

Грамадства

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Дзяжурныя службы — вушы і вочы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях. 

Палітыка

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Наперадзе юбілей беларуска-кітайскіх адносін — 30 гадоў.