Вы тут

Якім будзе рэспубліканскі бюджэт на 2023 год?


Асноўны фінансавы дакумент краіны на наступны год перад дэпутатамі Палаты прадстаўнікоў і членамі Савета Рэспублікі прадставіў прэм’ер-міністр Раман Галоўчанка. Акрамя таго, на пасяджэнні былі разгледжаны праекты законаў «Аб змяненні законаў па пытаннях падаткаабкладання» і «Аб бюджэце дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь на 2023 год». Аднак перш чым перайсці да абмеркавання найважнейшых дакументаў, кіраўнік урада расказаў аб сітуацыі, якая ў цяперашні момант складваецца ў эканоміцы краіны. 


Эканоміка працуе ўстойліва і стабільна

Раман Галоўчанка не стаў у каторы раз пералічваць умовы, у якіх цяпер працуе эканоміка. Яны няпростыя — гэта факт. «Гэтыя фактары аказваюць адчувальны ўплыў на стан і дзелавой, і інвестыцыйнай актыўнасці, — адзначыў прэм’ер-міністр. — Істотным гандлёвым абмежаванням падвергліся эканомікафарміруючыя галіны беларускай прамысловасці. Асноўны ўдар прынялі на сябе валаўтваральныя і буйныя прамысловыя прадпрыемствы. Гэта зразумела, бо менавіта яны былі мішэнню і застаюцца ёй для тых сіл, якія прымаюць гэтыя меры ў адносінах да Беларусі. Вядома, праз гэтыя сектары санкцыі і іншыя рэстрыксы накладваюцца і на сумежныя сектары эканомікі — перш за ўсё, на грузаперавозкі і аптовы гандаль.

Дзякуючы аператыўна прынятым урадам мерам, многія вытворцы тавараў і паслуг былі падтрыманы. Прынесла свой плён і актывізацыя работы па вырашэнні пытанняў лагістыкі, пераарыентацыі экспарту і выхаду на новыя рынкі. Быў змешчаны вектар і на развіццё вытворчасці імпартазамяшчальнай прадукцыі. 

«Нягледзячы на значнае пагаршэнне знешніх умоў працы ў бягучым годзе, эканоміка ў цэлым дэманструе добрую ўстойлівасць і адаптыўнасць да знешніх шокаў, — падкрэсліў прэм’ер-міністр. — Гэта падкрэслівае і адэкватнасць, і дзейснасць прынятых мер і мер, якія прымаюцца. З ліпеня гэтага года паляпшаецца месячная дынаміка валавага ўнутранага прадукта. Па выніках 10 месяцаў гэты паказчык дадаў 0,5 % да студзеня — ліпеня і склаў 95,3 %».

Аб тым, што эканоміка знаходзіцца на траекторыі аднаўленчага росту, сведчыць і збалансаваны знешні гандаль, і нашы буйныя прамысловыя прадпрыемствы, якія стабільна працуюць. Пры гэтым фінансавыя вынікі працы прадпрыемстваў паляпшаюцца. За студзень-верасень у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года выручка павялічылася на 10,6 %, апярэдзіўшы рост сабекошту. Прыбытак ад рэалізацыі вырас на 22,8 %, чысты прыбытак — на 12,2 %. Рэнтабельнасць продажаў — 8,9 %. Гэта, па словах кіраўніка ўрада, найлепшыя паказчыкі за мінулыя сем гадоў.

Урадам сумесна з Нацыянальным банкам праведзена работа і па стабілізацыі сітуацыі на фінансавым рынку краіны. «Ажыятажнага попыту на валюту няма ўжо даўно, — звярнуў увагу Раман Галоўчанка. — Больш таго, насельніцтва з пачатку года выступае прадаўцом валюты і на чыстай аснове прадало 145 мільёнаў долараў ЗША. Растуць і тэрміновыя дэпазіты насельніцтва ў беларускіх рублях. Іх прырост склаў больш за 1,1 мільярда рублёў, або 22 %. З пачатку году беларускі рубель умацаваўся да еўра на 13,3 %, да долара ЗША — на 5 %. Гэта значыць, што беларускі рубель — вельмі прывабная валюта для зберажэнняў. Выкананыя ў поўным аб’ёме валютныя абавязацельствы дзяржаве. Пры гэтым аб’ём золатавалютных рэзерваў на 1 лістапада складаў 7,6 мільярда долараў ЗША пры запланаваным узроўні 7 мільярдаў».

Дзякуючы прынятым рашэнням ужо трэці месяц запар у гадавым выяўленні запавольваецца інфляцыя. Адзначаная ў кастрычніку дэфляцыя на ўзроўні 1 % фіксуецца ўпершыню з 1991 года. Стабільная і кіруемая сітуацыя і на рынку працы. Па выніках 10 месяцаў колькасць занятых у эканоміцы захавана практычна на ўзроўні мінулага года. Узровень агульнага беспрацоўя складае менш за 4%. 

Як расказаў прэм’ер-міністр, прыярытэтам у рабоце ўрада застаецца якасць і ўзровень жыцця нашых грамадзян. «У бягучым годзе мы тройчы прымалі рашэнні аб пераглядзе базавай стаўкі для бюджэтнікаў, і базавага акладу, ад якога залежыць зарплата дзяржслужачых і ваеннаслужачых, — заўважыў ён. — Таксама рэалізаваны шэраг «кропкавых» рашэнняў: дадатковую прыбаўку да аплаты працы атрымалі настаўнікі, выхавальнікі, работнікі сфер сацыяльнага абслугоўвання і культуры. Гэтыя катэгорыі будуць у зоне падвышанай увагі і ў наступным годзе. Значныя рэсурсы накіраваны на падтрыманне ўзроўню аплаты працы ў ахове здароўя, які склаўся ў «пандэмійны перыяд».

З пачатку года ў сукупнасці на 15,6 % павышана і праіндэксавана месячная мінімальная заработная плата. З 1 студзеня 2023 года яе памер будзе дадаткова павышаны на 14,7 % і складзе 554 рублі. Такое рашэнне ўрад прыме ў найбліжэйшы час.

У рэальным сектары эканомікі таксама рэалізуецца шэраг комплексных планавых мерапрыемстваў, мэта якіх — «падцягнуць» заробак у арганізацыях, дзе гэта дазваляе зрабіць адпаведны рост прадукцыйнасці працы. У мэтах падтрымання ўзроўню пенсійнага забеспячэння праведзены пераразлікі працоўных пенсій: з 1 сакавіка 2022 года — на 7 %, з 1 жніўня — на 10 %. З 1 снежня працоўныя пенсіі павысяцца ў трэці раз — на 5 %.

— Усе сацыяльныя выплаты, пенсіі і заработная плата бюджэтнікаў выплачваюцца своечасова і ў поўным аб’ёме, — звярнуў увагу Раман Галоўчанка. — Але гэтыя вынікі не азначаюць, што ў эканоміцы і фінансавым сектары сёння няма праблем. Урад і кіраўнікі на месцах штодня займаюцца іх вырашэннем, пачынаючы ад выбудоўвання схем паставак тавараў на экспарт, пошуку крыніц фінансавання, і заканчваючы пытаннямі аптымізацыі затрат і павышэння канкурэнтаздольнасці прадукцыі. 

Задача ўрада — захаваць станоўчыя тэндэнцыі ў эканоміцы да канца года і максімальна іх развіць у 2023 годзе. 

У прыярытэце — адукацыя і ахова здароўя

Гаворачы аб прагнозе сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны на наступны год, кіраўнік ўрада паведаміў, што рост валавога ўнутранага прадукту чакаецца 103,8 %, рост рэальных наяўных грашовых даходаў насельніцтва — 104,1 %. Інвестыцыі ў асноўны капітал складуць 122,3 %, рост экспарту тавараў і паслуг — 105,5 %. У якасці мэтавай задачы для Нацыянальнага банка і Урада таксама прадугледжваецца прыняцце мер па абмежаванні інфляцыі на ўзроўні не больш як 7 — 8 %. 

Галоўнымі крыніцамі росту эканомікі стануць інвестыцыі ў асноўны капітал, якія вырастуць да ўзроўню 20 % да ВУП, і экспарт. Інвестыцыі будуць накіраваны на жыллё і інфраструктуру да яго, на інфраструктуру ў рэгіёнах, а таксама на рэалізацыю інвестпраектаў і тэхнічнае пераабсталяванне прадпрыемстваў. 

— Найважнейшым мэтавым прыярытэтам на 2023 год застаецца рост дабрабыту насельніцтва, — акцэнтаваў увагу Раман Галоўчанка. — З улікам прынятага кіраўніком дзяржавы рашэння, мэтавай задачай грашова-крэдытнай палітыкі ў 2023 годзе з’яўляецца запаволенне інфляцыі і падтрыманне фінансавай стабільнасці. Прадугледжана фарміраванне належных рэсурсных крыніц для задавальнення попыту на крэдыты для фінансавання інвестыцыйных праектаў. Патрабаванні банкаў да эканомікі павялічацца на 17 — 21 %. 

Кажучы аб падыходах да фарміравання праекта бюджэту на 2023 год, кіраўнік урада адзначыў, што за аснову быў прыняты сцэнарый развіцця эканомікі. «Бюджэт на наступны год захоўвае сваю сацыяльную накіраванасць, — падкрэсліў ен. — Запланавана павелічэнне расходаў на адукацыю, ахову здароўя, заработную плату, пералічэнне ў ФСАН (Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва. — „Зв.“). Плануецца ўзмацніць бюджэтную падтрымку экспарту і фінансаванне закупкі тэхнікі ў айчынных вытворцаў».

Акцэнт — на павышэнне заробкаў бюджэтнікаў 

Аб асаблівасцях фарміравання бюджэту на 2023 год расказаў міністр фінансаў міністр фінансаў Юрый Селівёраў. «Традыцыйна асноўныя даходы ў нас фарміруюцца за кошт падатковых плацяжоў, — удакладніў ён. — Як паказвае год, ідуць яны не так дрэнна, як магло падацца на пачатку года. Каб дадаткова скансалідавацца па наступным годзе, мы прапаноўваем на 2 пункты павысіць стаўку на прыбытак — з 18 да 20 %. Акрамя таго, у межах узаемаадносін з Расійскай Федэрацыяй — падпісаны адпаведныя дакументы — будзем атрымліваць так жа, як і расійскія нафтавыя перапрацоўшчыкі, зваротны акцыз па адзіных правілах. Гэта таксама дадасць нам даходаў прыкладна да 2 мільярдаў рублёў».

Што датычыцца дэфіцыту бюджэту, па словах міністра фінансаў, традыцыйна гэта рэшткі, запазычанні. «Ніякіх новых, невядомых інструментаў прымяняць мы не будзем, — заўважыў Юрый Селівёрстаў. — 3, 1 мільярда (гэта дзесьці 1, 4 % ВУП) — падкантрольны дэфіцыт. Улічваючы крыніцы, якія ёсць, мы разумеем, што будзем з ім рабіць». 

— Мы бачым рэальныя крыніцы пакрыцця дэфіцыту, самае галоўнае ў цяперашняй сітуацыі, што бюджэт захаваў сваю сацыяльную скіраванасць, — адзначыла старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па бюджэце і фінансах Людміла Ніжэвіч. — У 2023 годзе плануецца на сацыяльную сферу накіраваць 44,8 % кансалідаванага бюджэту, а гэта 27,2 мільярда рублеў. Асаблівы акцэнт — на рэалізацыю мерапрыемстваў па павышэнні аплаты працы работнікаў бюджэтных арганізацый. Запланавана, што фонд аплаты працы складзе 15,6 мільярда рублеў. Рост да 2022 года — 17 %. Для таго, каб выйсці на гэтыя параметры, прадугледжана павышэнне базавай стаўкі на 10 %, павышэнне стымулюючых выплат асобным катэгорыям работнікаў бюджэтнай сферы да 55 %, а таксама стварэнне дадатковага рэзервовага фонду Прэзідэнта пры ўмове выканання прагнозных паказчыкаў, сродкі якога будуць накіроўвацца на павышэнне заробку. Увесь гэты комплекс мерапрыемстваў дазволіць дасягнуць сярэднямесячнага заработнай платы ў 2023 годзе на ўзроўні 1454 рублі. 

Па словах дэпутата, бюджэт фарміраваўся па той жа структуры, як і ў папярэднія гады. Таму тыя мерапрыемствы, якія штогод фінансаваліся, будуць фінансавацца і сёлета. Дзяржаўная падтрымка будзе накіравана, у прыватнасці, на будаўніцтва жылля для тых, хто ў гэтым мае патрэбу, на развіццё інжынерна-транспартнай інфраструктуры, выплату мацярынскага капіталу. «Асаблівасцю бюджэту 2023 года будзе шэраг новых субвенцый, якія перадаюцца з рэспубліканскага бюджэту, — удакладніла Людміла Ніжэвіч. — Гэта субвенцыі на рэалізацыю грамадзянскіх ініцыятыў. Кожная вобласць атрымае па 100 тысяч рублёў, у тым ліку горад Мінск. Таксама зроблены акцэнт на падтрымку сельскай гаспадаркі. З’явіліся новыя субвенцыі на набыццё мінеральных угнаенняў, на закупку меліяратыўнай тэхнікі, культур-тэхнічных работ, а таксама набыццё сеьскагаспадарчай тэхнікі для непрацежаздольных арганізацый. На гэтыя мэты прадугледжана накіраваць 190 мільёнаў рублёў».

У цэлым расходы рэспубліканскага бюджэта запланаваны ў аб’ёме 36,5 мільярдаў рублёў, даходы — 33,4 мільярдаў рублёў. 

Што датычыцца карэкціроўкі законадаўства па пытаннях падаткаабкладання, член Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах Палаты прадстаўнікоў Святлана Барташ расказала, што змяненні і дапаўненні закрануць як агульную, так і асаблівую часткі Падатковага кодэкса. «Захавана падаткаабкладанне, якое было выпрацавана ў працэсе пандэміі, — заўважыла парламентарый. — У частцы павышэння падатку на прыбытак для аператараў сотавай сувязі, павелічэння падаходнага падатку для Парка высокіх тэхналогій і захавання права абласных Саветаў дэпутатаў устанаўліваць мясцовы збор за перасячэнне транспартнымі сродкамі Дзяржаўнай гранціы. Падатак на прыбытак з 18 % падняты да 20 %, але пры гэтым адменена права мясцовых органаў улады падымаць гэты падатак на 2 % сваім рашэннем — фактычна ён застаўся ў такім жа памеры». 

Акрамя таго, праіндэксаваны падаткі, стаўкі якіх вызначаны ў беларускіх рублях. Прыведзены ў адпаведнасць з міжнароднымі дагаворамі. акцызы на алкагольную і тытунёвую прадукцыю. Удасканальваецца падаткаабкладанне індывідуальных прадпрымальнікаў і самазанятых грамадзян. Невялікія змены чакаюць і фізічных асоб, якія не займаюцца прадпрымальніцкай дзейнасцю (уводзіцца новае паняцце — падатак на прафесійны даход), і грамадзян, якія займаюцца рамесніцкай дзейнасцю і аграэкатурызмам. 

Вераніка КАНЮТА

Фота: БелТА

Выбар рэдакцыі

Здароўе

Новыя тэхналогіі супраць раку. Анколагі расказалі, як лечаць пацыентаў, якія раней лічыліся неперспектыўнымі

Новыя тэхналогіі супраць раку. Анколагі расказалі, як лечаць пацыентаў, якія раней лічыліся неперспектыўнымі

Вядучыя анколагі расказалі пра новыя метады лячэння, якія яшчэ нядаўна былі недаступныя, а сёння выратоўваюць жыцці пацыентам.

Грамадства

Як жывуць і каго чакаюць у госці жыхары адрэзанай вадой Палянаўкі

Як жывуць і каго чакаюць у госці жыхары адрэзанай вадой Палянаўкі

Працягваем сачыць за развіццём паводкавай сітуацыі.

Калейдаскоп

100 гадоў Леаніду Шчамялёву. Як добра вы ведаеце жыццё і творчасць мастака? Тэст

100 гадоў Леаніду Шчамялёву. Як добра вы ведаеце жыццё і творчасць мастака? Тэст

Леанід Дзмітрыевіч стаў сапраўдным класікам беларускага жывапісу.