18 августа, суббота

Вы здесь

Вясковы мундзіяль


Не ведаю, як вы, а я люблю футбол. Ёсць у гэтай гульні нейкая прыцягальная сіла, нейкая магія, што прымушае мільёны людзей кідаць усе справы і зачаравана глядзець, як дваццаць два здаровыя дзецюкі качаюць па полі мяч. Але не толькі ў гэтым справа. Да таго, як у маім свядомым жыцці з'явіўся футбол высокага ўзроўню (які паказваюць па тэлевізары, у які гуляюць мільянеры), там ужо аднойчы і назаўжды пасяліўся футбол вясковы — з дзяцінства не менш прыцягальны і магічны.


Тады тэлевізары былі спрэс чорна-белыя, з пукатым экранам, з механічным пераключэннем каналаў (пластмасавы пераключальнік хутка адломваўся, і замест яго выкарыстоўваліся абцугі). Да таго ж на экране ўвесь час мяцеліла: лакатары вайсковай часці, што знаходзілася непадалёк, стваралі слабенькім вясковым антэнам непераадольныя перашкоды. Так што футбол высокага ўзроўню глядзець было не тое што нецікава — практычна немагчыма. І «рука бога» Марадоны ў тым 86-м прайшла міма і не выклікала ў нашых аматараў гульні эмоцый і бурных спрэчак. Ну і што з таго? У нас быў свой ФУТБОЛ!

Гэта слова пачынала лунаць у паветры надвячоркам, калі стомленае сонца павісала над хмызамі, прабіваючы негарачымі ўжо промнямі пыл, які ўзняў на вуліцы сыты статак, ідучы з поля дадому. Кабеты і бабулі, што сядзелі паўсюль на лаўках, разыходзіліся даіць кароў, над вёскай павісала шчыльная цішыня, толькі зрэдку рыпеў запознены воз сена, якое гаспадары везлі з далёкай дзялянкі. І раптам у гэтай цішыні раздавалася пазнавальнае, ні з чым не параўнальнае «гуп!» — стук футбольнага мяча аб высушаную сонцам, утаптаную калёсамі, нагамі, капытамі незаасфальтаваную вуліцу. Гэта быў своеасаблівы сігнал. Той, у каго ў руках быў мяч, ішоў па вёсцы і раз-пораз стукаў ім аб зямлю. На гэта «гуп» ці не з кожнага двара выходзілі гульцы — дзецюкі і хлопцы-старшакласнікі, і заўзятары — у асноўным малеча і падлеткі, але здаралася, шпарылі на высокіх абцасах і гарадскія ўнучкі вяскоўцаў, прыбраныя, нафарбаваныя — зразумела, не з-за футбола, а з-за футбалістаў. Па дарозе да футбольнага поля — «балота», куды і вяла адзіная доўгая вясковая вуліца, назбірвалася ўжо цэлая стракатая працэсія — большая хадзіла хіба што ў сярэдзіне жніўня на святога Роха, калі, нягледзячы на забароны атэістычнага начальства, абраз мясцовага заступніка штогод абносілі вакол вёскі.

Гулялі ў футбол сапраўды на балоце, праўда, на высахлым. З уласна футбольнага антуражу там былі толькі вароты — збітыя з жэрдак прамавугольнікі. Усё астатняе нібыта мелася на ўвазе. Заўзятары размяшчаліся хто дзе хацеў, кіруючыся выключна адчуваннем уласнай бяспекі — атрымаць цяжкім і не вельмі чыстым мячом па галаве можна было вельмі проста. Праўда, асабліва цікаўных малых ды дзевак на абцасах гэткая рызыка не спыняла, і яны лезлі ледзь не ў самыя вароты, за што футбалісты ў запале гульні на іх лаяліся, не асабліва выбіраючы словы...

Калі шчыра, футбол той быў без ніякіх правіл. Гульцоў на полі было столькі, колькі прыходзіла — проста дзяліліся пароўну на дзве каманды. Суддзя як паняцце адсутнічаў увогуле. Адпаведна не было ні штрафных, ні пенальці, ні фіксацыі па-за гульнёй. Не было фіксаванага часу — здаралася, гулялі да першых зорак, калі мяч ужо ледзь праглядваўся ў лёгкім тумане, што падымаўся ад недалёкай рэчкі. Па сутнасці, па тым балоце проста бегаў натоўп хлопцаў, якія, забіраючы адзін у аднаго мяч, стараліся загнаць яго ў адны ці другія вароты. (Хоць, напэўна, тут можна паразумнічаць і сказаць, што ў такім вось выглядзе футбол быў надзвычай блізка да сваёй першакрыніцы.)

Але была ў той немудрагелістай вясковай гульні нейкая сапраўдная магія. Хлопцам, якія ганялі ўвечары мяч, заставалася паспаць некалькі гадзін: большасць з іх працавалі механізатарамі ў саўгасе і ўжо з усходам сонца сядзелі за рулём камбайна, трактара, «немца»-сенакасілкі. Што цягнула іх, напрацаваных, стомленых, на тое вечаровае балота? Чаму для малых — і мясцовых, і тых, што прыязджалі з горада да бабуль на лета, гэты нехлямяжы вясковы футбол быў сапраўдным святам, далучыцца да якога нават у якасці гледача лічылася за шчасце? Нават праз шмат гадоў, калі з'яўляецца здольнасць аб'ектыўна ацэньваць успаміны, на гэтыя простыя пытанні немагчыма знайсці які-кольвек абгрунтаваны адказ.

Даўно ўжо няма на тым балоце футбольных «варот» — жэрдкі пагнілі, пападалі і зраўняліся з зямлёй. Балота ўсё больш адпавядае сваёй назве — ніхто не абкошвае берагі блізкай рэчкі, няма ў вёсцы скаціны, якая пасвілася тут, выскубаючы і вытоптваючы траву. Футбалісты ўжо на пенсіі ці вельмі блізка да яе, гадуюць унукаў ці заліваюць цягучую вясковую самоту пладова-ягадным. У кожнай хаце — каляровы тэлевізар, на якім праз лічбавую прыстаўку можна глядзець і футбол, і серыялы ў найлепшай якасці. Кабеты-дачніцы сядзяць на вясковых лаўках, як калісьці сядзелі іх маці і бабулі, і, пэўна, гэта генная памяць прымушае іх углядацца ў засмужаную вуліцу, на якой, здаецца, вось-вось пакажацца ў касых няяркіх промнях сыты павольны статак. Гойсаюць на веласіпедах, самакатах ды скутарах па роўнай заасфальтаванай дарозе іх унукі. У якіх ёсць усё, чаго не было ў нас.

Затое ў нас быў і застаўся ў жыцці наш ФУТБОЛ. Наша ўласнае свята, якое заўжды з намі. Нават тады, калі французы забіваюць у фінале чацвёрты гол.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Оставить комментарий

Выбор редакции

Общество

Выбираем школьную форму вместе с учениками

Выбираем школьную форму вместе с учениками

Ежегодно «Беллегпром» выпускает к учебному году сотни моделей одежды.

Общество

Как активная оценка побуждает к учебе?

Как активная оценка побуждает к учебе?

Этим летом в Академии последипломного образования прошел уже второй фестиваль активной оценки.

Экономика

Когда  на Могилевщине повысятся надои?

Когда на Могилевщине повысятся надои?

Корреспондент «МС» попыталась разобраться.

Калейдоскоп

Веселые истории наших читателей

Веселые истории наших читателей

Про жатву, Мулявина и налогового инспектора.