Вы тут

"З такім сынам я не мела права быць слабай"


Памятаеце прытчу пра дзвюх жабак, якія зваліліся ў жбанок з малаком? Адна з іх апусціла лапкі і адразу ж патанула. А другая так актыўна боўталася, што ўзбіла масла і выскачыла са жбанка. Сур'ёзнае выпрабаванне ў свой час жыццё паслала і Валянціне ВАЙЦЯШОНАК з Заслаўя: заўчасна забрала ў яе самых дарагіх людзей. Спачатку мужа, затым — сына. Тым не менш, мая гераіня, якая сёння ўзначальвае адкрытае акцыянернае таварыства "Заслаўе-тур" і з'яўляецца гаспадыняй кавярні ў беларускім нацыянальным стылі, знайшла ў сабе сілы, каб выбрацца са "жбанка" і рухацца далей. Яе гісторыя, лічу, можа стаць добрым урокам для многіх.

Пра тандэм, пачуццё локця і гром сярод яснага неба

Спачатку нічога не прадвяшчала буры. Гадавалі з мужам дзяцей, будаваліся. У пачатку 90-х, калі сыны падраслі, пачаліся цяжкія часы. Зарплаты сталі вельмі маленькія. Трэба было неяк выжываць. Вось і вырашылі арганізаваць сваю маленькую справу, якая карміла б сям'ю.

Сямейны бізнес быў звязаны з аптовым гандлем садавіной, грузаперавозкамі. У нас з мужам атрымаўся неблагі тандэм. Ён быў добрым выканаўцам. Я ж на сябе ўзяла арганізатарскія пытанні. У многім мне дапамаглі лідарскія задаткі і эканамічная адукацыя. Лічу, што кожны прадпрымальнік павінен ведаць асновы эканомікі, каб элементарна ўмець усё пралічыць.

У жыцці вельмі важна знайсці сваю палавінку. Каб муж быў не проста любімым чалавекам, але і сябрам, партнёрам. Нельга толькі на гармонах будаваць адносіны. Трываласць сям'і мацуецца менавіта на пачуцці локця, партнёрстве.

Як гром сярод яснага неба прагучала навіна, што старэйшы сын захварэў на рак. А бяда, кажуць, не ходзіць адна. Неўзабаве пайшоў з жыцця любімы муж. Я засталася з хворым дзіцем. Патрэбна было набываць дарагія лекі. Калі шчыра, думала, што не спраўлюся. Але Гасподзь дае столькі, колькі ты можаш несці. Гэта я цяпер дакладна ведаю.

Пра сілу духу, сляды і адказнасць

Сын вельмі цяжка хварэў.
10 гадоў мы з ім змагаліся за жыццё. За гэты час навукова-даследчы інстытут анкалогіі стаў нашым другім домам. Я бачыла, як ламаліся дарослыя людзі.
А сын не зламаўся. Нават калі ўжо не ўставаў з ложка, казаў мне: "Мама, усё будзе добра!" Чытаў у інтэрнэце пра рэстаранны бізнес, расказваў мне і тым самым набліжаў здзяйсненне маёй даўняй мары. Вось гэта сіла духу!

Побач з такім сынам я проста не мела права быць слабай. Для мяне ён і сёння — прыклад мужнасці і мудрасці. Калі дрэнна, думаю менавіта пра сына: што б ён мне сказаў, як бы падтрымаў.

Усім людзям, у якіх гора, хачу сказаць, каб яны не раскісалі, бо для дзяцей вельмі важна, калі побач моцныя бацькі. Магчыма, гэта прагучыць банальна, але ўсе мы рана ці позна пойдзем у лепшы свет. Таму трэба ўзяць сябе ў рукі і рабіць нават немагчымае. Бо каб плакаць ды намотваць соплі на кулак, вялікага розуму не трэба.

Майго сына не стала, калі яму было практычна 26 гадоў. Але я так удзячна лёсу, што ён у мяне быў. Бо тое, што ён у мяне быў, перавышае гора, якое я перажыла.

Калі мне было вельмі цяжка, я здымала абутак і басанож палола градкі. Зямля давала мне энергію. Таксама ездзіла ў Свята-Елізавецінскі манастыр. Сядзела там і плакала... Пакуль Бог не ўзяў мяне на рукі. Памятаеце прытчу пра чалавека, які ішоў па жыцці і час ад часу азіраўся. Азіраўся і бачыў на пяску два ланцужкі слядоў: адзін — ад сваіх ног, другі — ад ног Госпада. Але аднойчы, калі ў яго здарылася вялікае гора, азірнуўся і ўбачыў толькі адзін ланцужок. Ён вельмі зажурыўся і спытаў Госпада: "Чаму ты пакінуў мяне, калі я больш за ўсё меў патрэбу ў Табе?". Гасподзь яму адказаў: "Таму што якраз у той час я нёс цябе на руках". Гэта пра мяне. Калі ўсё здавалася безнадзейным, Бог нёс мяне на руках. А пасля на дапамогу прыйшла работа. Я ж чалавек адказны: разумела, што, акрамя мяне, распачатыя справы ніхто не завершыць.

Пра афіцыянтаў, жыццёвую неабходнасць і турыстаў

Вельмі люблю свой горад з яго няпростай гісторыяй. Тут захаваліся ўнікальныя помнікі: гарадзішча "Вал", былы кальвінскі збор, касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі... Ёсць некалькі цікавых музеяў: этнаграфічны комплекс "Млын", музей-дот, музей міфалогіі і лесу... Але нягледзячы на такую колькасць славутасцяў, у горадзе катастрафічна не хапала месца, дзе турысты маглі б "прызямліцца" пасля экскурсіі, пераварыць атрыманыя яркія ўражанні, абмяняцца думкамі, проста смачна паесці і прыгожа адпачыць.

Да таго, як у нашай сям'і здарылася гора, я была на бізнес-курсах у Літве. Мяне вельмі ўразіла стаўленне літоўцаў да сваёй культуры, побыту. У Вільні шмат нацыянальных рэстаранчыкаў. Заходзіш туды і разумееш, што табе рады. Усе афіцыянты, як адзін, прыветліва ўсміхаюцца. Такое адчуванне, што ты прыйшоў не ў рэстаран, а да іх дадому. У нас гэта, на жаль, рэдкасць. Часта прыходзіш некуды пасядзець, і хочацца проста памяняць афіцыянта... Вось у мяне і нарадзілася думка пабудаваць у гістарычнай частцы Заслаўя кавярню ў беларускім стылі, у якой можна было б размясціць турыстаў.

Калі захварэў сын, мая мара ператварылася ў жыццёвую неабходнасць. Патрэбны былі вялікія грошы на лячэнне... Таму і адважылася на будаўніцтва "Шынка". Я вельмі ўдзячна тым людзям, якія ў мяне паверылі.

Крэдытавалася я ў Беларусбанку. Той час, калі трэба было аддаваць грошы, прыйшоўся якраз на сусветны фінансавы крызіс. Таму, самі разумееце, было нялёгка. Тры гады, што выплачвалі даўгі, даводзілася ў многім сябе абмяжоўваць. Але, дзякуй Богу, на днях мы ўсё ж такі канчаткова разлічыліся з банкам.

5 рэчаў, якія, на думку Валянціны Вайцяшонак, нельга рабіць жанчыне ў бізнесе:

"Нельга зацыклівацца на сабе самой.

Нельга займацца тым, што не любіш рабіць: наўрад ці будзе добры вынік.

Нельга дзеля дасягнення сваёй мэты пераходзіць дарогу іншым людзям. Я не прымаю спаборніцтва паміж бізнесменамі. І не важна, мужчына гэта ці жанчына. Самае здаровае спаборніцтва — гэта спаборніцтва са сваёй лянотай.

Не варта быць занудай і песімісткай.

І, нарэшце, я не люблю пафасу. Мне здаецца, што гэта сведчыць у першую чаргу аб нясталасці чалавека".

Пра мову, крупнік і мяшок мукі

Акрамя ўтульнага інтэр'еру і нацыянальнай кухні, мы прапануем сваім наведвальнікам цікавыя праграмы, заснаваныя на фальклоры. Ладзім "Каляды", "Гуканне вясны", вяселлі ў беларускім стылі. Прафесійныя артысты прыцягваюць гасцей да беларускіх танцаў, песень. Людзі ў нас адчуваюць сябе сапраўднымі беларусамі. Сярод запісаў у кнізе водгукаў ёсць і такія: "Пасля таго, як пабылі тут, ганарымся, што мы беларусы".

Праграмы прынцыпова праводзім на беларускай мове. Заўсёды выбачаюся перад гасцямі, што гавару па-руску, бо я — расіянка. Не разумею, як можна не любіць беларускую мову — яна ж такая прыгожая! Калі б мяне паставілі ў рамкі, пэўна, вывучыла б мову. І гаварыла б. Добра ці дрэнна — гэта ўжо іншае пытанне.

Калі да мяне прыязджаюць людзі, частую іх старажытным беларускім напоем ХVІ стагоддзя. "Крупнік" — адна з нашых цікавінак. Гатую яго на травах, са спецыямі і мёдам. Калісьці я была вельмі добрай гаспадыняй. Мой муж любіў выпечку. Памятаю, мы куплялі пра запас мяшок мукі.
Гэтага мяшка хапала на паўгода. Я пякла вельмі смачныя булкі. Цяпер ужо няма неабходнасці. Мой малодшы сын дапамагае мне развіваць сямейны бізнес, і мы, як правіла, ядзім у сваім "Шынку". У мяне тут працуе паварыха, якой я вельмі даражу. І наогул у маім узросце ўжо трэба менш есці (смяецца) .

Самая смачная ежа — гэта простая ежа, прыгатаваная ў добрым настроі. Бо праз ежу перадаюцца як станоўчыя, так і адмоўныя эмоцыі. Не трэба эканоміць на прыправах, яны павінны быць натуральнымі. Таксама вельмі важна мець пачуццё меры, каб не перасыпаць солі, спецый. Спецыі павінны толькі паляпшаць, а не псаваць смак. І наогул пачуццё меры неабходна не толькі на кухні, але і ў жыцці. Важна не пераходзіць межы дазволенага і не пакрыўдзіць некага. Перш чым нешта зрабіць, трэба падумаць, як бы ты адчуваў сябе на месцы іншага чалавека.

Не трэба баяцца нешта аддаць. Таму, хто дае, вяртаецца ў некалькі разоў больш. Гэта адназначна. І не варта прывязвацца да матэрыяльнага. Няма нічога вечнага ў жыцці. У труне кішэні няма. Мы ўсе прыходзім у гэты свет голыя і сыходзім голыя.

Пра "панты", жывы музей і дрэнны настрой

Муж маёй італьянскай сяброўкі — рэстаратар. Таму калі я была ў іх у гасцях, ён вадзіў нас па самых розных рэстаранах. Мне вельмі спадабалася, што там гаспадары са сваімі дзецьмі і жонкамі падносяць ежу, пякуць піцу, разбіраюць рыбу на вачах у наведвальнікаў. У іх няма "пантоў".

Калі мы толькі пачыналі будавацца, даводзілася ўсю брудную работу рабіць сваімі рукамі.
І сёння я не лічу для сябе ганебным памыць падлогу ў сваёй кавярні ці заварыць каву для гасцей. Я ад гэтага горшай не стану. Проста лішні раз займуся фізічнай працай.

Чалавек, у якога здейснілася запаветная мара, прыдумляе сабе новую мару (усміхаецца). Вось я, напрыклад, хачу пабудаваць жывы музей горада Заслаўя. Каб дзеці менш сядзелі за камп'ютарамі, а прыязджалі сюды. Іх наўрад ці зацікавіш гліняным асколкам вырабу Х стагоддзя, а вось калі побач з ім будзе стаяць ганчарны круг... І ганчар пакажа, як нашы продкі выраблялі гаршчкі. І дазволіць дзецям паспрабаваць зрабіць нешта сваімі рукамі. Гэта, як мінімум, запомніцца. Як максімум, выхавае ў новага пакалення гонар за гісторыю сваёй радзімы, любоў да беларускай культуры і традыцый.

Калі прачынаюся — а за акном дождж ці снег, радуюся, бо маю магчымасць гэта ўсё бачыць і адчуваць. Для мяне не бывае дрэннага надвор'я. Калі некамфортна сябе адчуваю ў мароз ці спёку, значыць, я проста апранулася не па сезоне. Чалавек, які прайшоў праз вялікае гора, пачынае цаніць жыццё. І не марнуе час на дрэнны настрой, тым больш з-за дробязяў. Не адкладае важныя словы, запаветныя мары, усмешкі, сустрэчы з цікавымі і дарагімі людзьмі на заўтра...

Надзея ДРЫЛА.

Фота Надзеі БУЖАН.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як дзейнічалі партызаны ва Усакінскім лесе на Клічаўшчыне

Як дзейнічалі партызаны ва Усакінскім лесе на Клічаўшчыне

Піша сын аднаго з партызан Генадзь Сахрай.

Грамадства

Чаму ў старасці псуецца характар, з'яўляюцца бяссонніца і трывожнасць

Чаму ў старасці псуецца характар, з'яўляюцца бяссонніца і трывожнасць

Аб праблемах старэння і тым, як заўважыць і, магчыма, прадухіліць розныя псіхалагічныя захворванні ў пажылых, мы паразмаўлялі з урачом-псіхатэрапеўтам Гарадскога клінічнага псіхіятрычнага дыспансера Марынай Шчаслянок.

Грамадства

«Беларусь у маіх вачах». Блогер Паліна Амяльянчык адкрывае цікавыя факты з гісторыі роднага краю

«Беларусь у маіх вачах». Блогер Паліна Амяльянчык адкрывае цікавыя факты з гісторыі роднага краю

Акрамя фотаздымкаў храмаў і руін былых сядзіб, практычна кожны пост Паліны суправаджаецца яркімі біяграфіямі землякоў. 

Грамадства

Канфуцый «прапісаўся» ў Мінску. Гутарым з дырэктарам Рэспубліканскага інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя БДУ, былым паслом Беларусі ў Кітаі Анатолем Тозікам

Канфуцый «прапісаўся» ў Мінску. Гутарым з дырэктарам Рэспубліканскага інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя БДУ, былым паслом Беларусі ў Кітаі Анатолем Тозікам

20 студзеня Беларусь і Кітай адзначаюць 29-ю гадавіну ўстанаўлення дыпламатычных адносін паміж нашымі краінамі.