16 студзеня, субота

Вы тут

"...Не падзеляць бабы мужа А тым больш — веласіпед!"


Што было — было. Праўда, досыць даўно, бо зараз дзяўчат не сватаюць. А вось тады...

Значыць, сабраліся тыя сваты, прыехалі, зайшлі да дзеўкі ў хату, як і належыць, адразу ж заявілі, што ў вас, маўляў, тавар, а ў нас купец... Ды яшчэ і які — не курыць, не п'е, да дзевак не бегае... "Сваточкі, — злазячы з печы, насцярожылася бабуля нявесты, — а ён у вас часам не дурань?"

Аднак гэта — не адзіная выснова, якую можна было зрабіць. "Ойча, мне здаецца, я правільна жыву? — спытаў адзін вернік на споведзі. — Не п'ю, не куру, не гуляю, ды што там — на жанок нават не гляджу. У дзесяць вечара кладуся спаць, кожную нядзелю хаджу на месу..." Перапыніў яго бацюшка. Цяжка ўздыхнуўшы, сказаў: "Баюся, сын мой, што гэта — у цябе ненадоўга, што як толькі ты выйдзеш з турмы, усё зменіцца".

1375700541772_1

Здымак (верхні), кажаце, не пра такога мужчыну? Ды як паглядзець... Тым больш што "гледачоў" у нас — не злічыць... І кожны бачыць сваё. А потым, здараецца, піша. Вось такія радкі — спадар Анатоль Гарачоў з вёскі Даўнары Іўеўскага раёна:

Не расказваў Янка маме
І ад таты утаіў:
Станіславу нейк на раме
За ваколіцу вазіў.
І, наехаўшы на ямку,
Маху даў не слаба ён:
Стаў мужчынскі
ровар "дамкай",
Ну а дзеўка — бабаю.

Трэба разумець, жонкай?..
І зараз, праз гады, седзячы на раме, яна (на думку спадара Сцяпана Нефідовіча з вёскі Любань Лунінецкага раёна) на ўвесь свет выхваляецца:

Расшукала сабе мужа я,
Што няма дабрэй на свеце!
На руках насіць не здужае —
Дык вязе на "лісапедзе"!

Што ж — яно і сапраўды здараецца — шанцуе асобным:

Не едзе жанчына —
Ў нябёсах лунае:
Багаты мужчына
Старым не бывае!

Сцвярджае гэта спадарыня Ала Тарасік з Мінска. Яна ж неяк нясмела дадае: "Каханы, кажуць, таксама?"

Шкада вось — знайсці іх складана! Але ж, як высвятляецца, можна. Спадар Юрый Вінаградаў з Бабруйска ад імя мужчыны са здымка (кіньце вочкам) піша:

Я каханую сваю,
Хоць на ровары катаю.
Бо на "хондзе" — не магу:
Не так многа зарабляю.

Іншая кабета, магчыма, мела б да мужа прэтэнзіі , "пілавала" яго, гэта — ні ў якім разе, бо разумная. Адкуль вядома? Ды той жа спадар Вінаградаў дыялог запісаў, а значыць, даў магчымасць паслухаць, што, прабачце, нейкі дурань кажа кабеце і што яна адказвае яму:

— Гэй, на раме, до свяціцца,
До сабою ганарыцца:
Просты ж "велік" —
не машына...
— Ты глядзі, які мужчына!

Менавіта на яго, што цалкам лагічна, скіраваны позірк і спадарыні Любові Чыгрынавай з вёскі Забалацце Вілейскага раёна:

О, Валодзька? Зух дык зух:
Ён ля баб "не ловіць мух".
Як пачне шаптаць
"пра гэта",
Млее кожная кабета.
А калі ж ад слоў
да справы —
То... заняты, то... кульгавы...
І, што крыўдна, не лечыцца.

Чаму? Ды, кажуць, спачатку хацеў: неяк прычыкіляў да доктара, паказаў нагу, папрасіў: "Можа, вы мне вывіх управіце?" Той адразу ж: "Я вам скажу, колькі гэта будзе каштаваць... А вы ўжо потым глядзіце, упраўляць тую нагу ці так пакінуць".

Вось ён і выбраў — вырашыў, што сцерпіцца, потым. Але ж спачатку і сапраўды — не да любошчаў. Да таго ж і пра наступствы грэх не думаць, як лічыць спадарыня Чыгрынава:

Не шапчы, мужык,
"пра гэта" —
Разахвоціцца кабета...
А прачуюць жонка, мамка,
Будзе дома прачуханка.

Ды каб толькі яна, дома, а то ж і "на баку" без гэтага ну ніяк (на думку спадара Гарачова з Іўеўшчыны):

Мець каханку — то задужа,
Бо не выйдзе ўсё як след:
Не падзеляць бабы мужа
А тым больш — веласіпед!..

(Што ўжо казаць пра бізнес, кватэру, машыну, дачу...). І сапраўды — якая-ніякая, але ж тэхніка, яна адны рукі любіць. І таму:

Як той певень ля жанок
Янка выступае,
У нядзельку па чарзе
Кожную катае.

Піша так спадар Валерый Гаўрыш з Чавусаў. Ён жа, паўглядаўшыся ў здымак, задаўся пытаннем: а чаму той Янка адзін, дзе ж іншыя? А потым сам і адказаў:

Па статыстыцы, мужчыны
Менш на дзесяць год
жывуць.
Кажаце, што ёсць прычыны?
Ёсць.
Галоўная — жанчыны
Мужыкоў не берагуць.

А потым (крый Божа, страціўшы...) заліваюцца слязамі, плачуць... Адна вось такая — дык нават з прыгаворам: калі ён памёр, дык і я, маўляў, жыць не хачу — пайду за ім! Людзі спынілі, сказалі: "Бабачка, пабойся Бога! Дай ты яму спакою — ну хоць бы ў труне!"...

А ўсё чаму? Сужэнцы Астроўскія з Мінска лічаць так:

Як нідзе і як ніколі
Нашы жонкі маюць волі:
Пагалоўна мужыкі
Нібы тыя прымакі.

З усімі адсюль наступствамі... Пра якія піша спадар Сцяпан Нефідовіч з Лунінеччыны:

У народзе кажуць часам:
Раз прымак,
то пад абцасам —
Ён у будні і ў святы
Усё заняты і заняты...
Вось і тут: вязі Адарку,
Што за шчасце —
не на карку.

А сесці на яго (як лічыць спадар Гарачоў) яна магла б:

Колы круцяцца паволі
Рамы гнуцца, мабыць:
Не давайце бабам волі,
Бо й на шыю сядуць!

...Але ж гэта далёка не ўсё, што ўбачылі нашы чытачы: хто за што вокам зачапіўся. Вось спадар Вінаградаў:

Вязе дзядзька маладзіцу
У прыгожае спадніцы.
Папрасіў яе рукі:
Не, не дурні мужыкі!

Вось Марыя Грышчанка з Дзяржынска:

У інтэлігенцыі
Новыя тэндэнцыі:
Сваю мілую красу.
Сам да ЗАГСа давязу.

Вось спадар Кісель з Мінска:

Зімою калядку
Цягнуць на дуба,
А тут на прысвятку —
Суседку — да шлюбу.
Не жарт: пераспела
Кабета ў замужжа,
Аднак жа "на вела"
Трымаецца мужна!

(Як, дарэчы, і жаніх... Бо — на думку таго ж спадара — ну што яму яшчэ застаецца, калі...

Падабраў сабе сяброўку —
На багатых мода.
І цягнуць цяпер нялоўка,
Але й скінуць шкода).

Спадарыня ж Ларыса Салей са Скідзеля лічыць, што жанчына на веласіпедзе не адна:

Запаволіў Янка рух:
Яму цяжка везці дзвюх
У ягоныя гады...
От, каб быў ён малады!..

Не толькі ў тым, на жаль, падставы для шкадавання: "Абязлюдзела шмат нашых вёсак, асабліва малых. Для мяне гэта вельмі балючае пытанне, бо якраз у такой я вырас, — піша спадар Гаўрыш з Чавусаў. — Сярэдняй школы ў нас не было — толькі пачатковая, чатыры класы... Па дзесяць дзяцей, і тое ўжо сорак! А былі ж яшчэ і старэйшыя! І тыя, што пехам пад стол хадзілі..."

Адтуль, відаць, настальгічнае:

Усё было! Калісь было:
Дзетак — рой пчаліны...
Ды з гадамі ўсё сплыло —
Толькі ўспаміны.

Але ж гэта, скажам так, лірычнае адступленне. Хоць, магчыма, і ў тэму, працяг якой у радках спадара Мікалая Старых з Гомеля:

Мала ў вёсачцы людзей,
Да іх транспарт не ідзе...
Выручае дзядзька Грыша:
Ён працуе веларыкшам.

Вас цікавіць, ці выгадны гэта бізнес? Спадар Нефідовіч мяркуе, што так:

Аніколі не гультуе
У вёсцы дзядзька Федзя:
Ён рамізнікам працуе —
На веласіпедзе,
Па чарзе жанок катае —
Хоць за горы... Толькі сядзь.
А што з гэтага ён мае —
Самі здагадайцеся.

Бо хто ж гэта скажа па цяперашнім часе: камерцыйная тайна. Ды, можа, і нічога не мае — апроч задавальнення. А то і... акладу:

Ну не йдзе люд у клуб —
Ні ў будні, ні ў свята!
А трэба ж музыку
Апраўдваць зарплату?
Таму і збірае
Жанчынак па хатах:
Танцорачкі ёсць,
Ды пяюх — малавата.

Таму ім, пяюхам, як лічыць спадарыня Чыгрынава, і гонару больш: іх на веласіпедзе вязуць. А танцорачкі пехам чэшуць...

Куды?

Белы свет ускалыхнулі
Бабкі, што з Буранава.
Вось і гэтым заманулась:
Прагрымець бы нанава!

І могуць жа! Прынамсі — на думку спадарыні Раісы Васільевай з Гомеля:

Людцы добрыя, глядзіце
На святочны карагод,
Што праводзіць маладзіцу...
Ў Байканур і у палёт!
Там, у космасе — прастора,
Шмат ракетаў прагуло.
Але ў гэтакім уборы
Шчэ паненак не было.

Усё наперадзе, значыць, у нашых паненак! Галоўнае — верыць і "ласты не склейваць". А то знайшоўся адзін (спадар Н)... На здымак паглядзеў і выдаў:

Калі ногі не нясуць,
Дык сядзіце ў хаце:
Маладзейшых падвязуць,
А старых — наўрад ці.

І дзе ён іх толькі ўбачыў?.. Калі жанчыны самі вырашаюць, колькі ім гадоў, калі ў іх толькі тры ўзросты: дзяўчынка, дзяўчына, маладая жанчына, маладая жанчына, маладая жанчына... Такой і памрэ... Што крыўдна.

А што на радасць (і якую ж вялікую!), дык гэта, калі ў такой вось маладой (як на раме сядзіць), бацькі жывыя-здаровыя, калі з імі — заўсёды і пра ўсё — можна пагаварыць, параіцца... Каб потым (услед за спадаром Гарачовым) прызнацца:

Татулька не даў сваёй згоды,
Ды радасць
было маёй маме:
Для Мінскага велазавода
Я зноўку знялася ў рэкламе!

І не адна, між іншым, з чалавекам... Які ўсім сваім відам (паводле спадарыні Чыгрынавай) зараз гаворыць:

На халеру мне "ландровер",
Калі маю мінскі ровар?
І зусім не мулка даме
На жалезнай тонкай раме.

Чаму не мулка? Адказаў можа быць шмат. Тут толькі адзін — ад спадара Кісяля:

Ножка на педалі,
Рукі — на рулі —
Гулі на Купалле...
Дзеўкі й "загулі".

А маглі яшчэ, як лічыць спадарыня Кусянкова з вёскі Лучын, што на Рагачоўшчыне, загуляць, загудзець на дажынках:

Сёння свята ў нашых хатах:
Ураджай знялі багаты
І ўся вёска так гуляла,
Што пітва забракавала.
Села крамшчыца на раму:
— Старшыня, вязі ў краму!

І вязе, як бачыце! Бо трэба ж слухаць людзей, калі хочаш, каб яны цябе слухалі. Ды і радасць жа, калі добры ўраджай, калі нарэшце свята...

То хай яно будзе і на вашых вуліцах!

Анекдот — у тэму, як той казаў. Адна кабетка дужа ж свята чакала. І такі дачакалася. Называецца яно Дзень пажылых людзей.

Не смейцеся, гэта — добрае свята, бо для тых, што ўжо пажылі... Магчыма нават — "на кані і з песнямі". "Сустрэча з кожным новым здымкам (гэта мы вяртаемся да старога. — Аўт.) для мяне — вялікая радасць, — піша спадарыня Васільева з Гомеля. — Яшчэ большая — ад прачытання подпісаў, якія прыдумалі іншыя чытачы, а ўжо нарэшце сапраўдная асалода ад творчасці, ад працы над сваімі радкамі.

У мінулы раз (на здымку, нагадаем, чалавек з гітарай ляжаў на спіне ў каня. — Аўт.) вельмі спадабаліся подпісы спадароў Валерыя Гаўрыша пра тое, як жа можна — "косю мець і застацца босым", Міколы Кісяля і Сцяпана Нефідовіча пра небарак, якія даіграліся і дапіліся, спадарынь Святланы Іванец, Таццяны Баркоўскай...".

Іншыя нашы чытачы, удзельнікі конкурсу, назвалі іншых пераможцаў. Ад чаго маленькае рэдакцыйнае журы трохі разгубілася (у лепшых ці не ўсе!), потым паспрачалася (кшталту: так, у Гарачова класныя радкі, але ў пераможцах ён быў і сужэнцы Астроўскія — нядаўна былі, і Валерый Гаўрыш, і Сцяпан Нефідовіч... Хто пакуль не быў (пры амаль роўнай колькасці балаў), дык гэта спадарыня Таццяна Баркоўская з вёскі Жажэлка Смалявіцкага раёна.

А таму менавіта ёй прысуджана першае месца і прыз у выглядзе падпіскі на дарагую сэрцам газету. Хочаце, каб "Звязда" цэлы квартал бясплатна прыходзіла да вас? Тады ўважліва паглядзіце на чарговы конкурсны здымак і прыдумайце подпіс — дасціпны, кароткі (не больш за восем радкоў), на беларускай мове... А раптам — пашанцуе: возьмеце ды і пераможаце? Або проста атрымаеце задавальненне ад самога "працэсу", ад удзелу ў конкурсе, бо для здароўя, як пішуць чытачы, гэта вельмі карысна!

1375700542434_2

Валянціна Доўнар

Р.S. Вызначыла свайго пераможцу і рэдакцыя часопіса "Вожык". Прыз у выглядзе падпіскі на вераснёўскі нумар застаецца ў Мінску — у спадара Міколы Кісяля.

Р.Р.S. Шчырыя прабачэнні ўсім, чые радкі на гэты раз не прайшлі строгага конкурснага адбору. Пішыце новыя!

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Калі маці як дзіця, або Як пасябраваць з самымі роднымі людзьмі, якія на старасці гадоў сталі асаблівымі

Калі маці як дзіця, або Як пасябраваць з самымі роднымі людзьмі, якія на старасці гадоў сталі асаблівымі

Што рабіць, калі нечакана маці або бацька сталі вельмі настойліва заяўляць пра сябе?

Культура

Слухаць сняжынкі, сачыць за ростам травы. Янка Сіпакоў не любіў тусовак  і лічыў адзіным багаццем кнігі

Слухаць сняжынкі, сачыць за ростам травы. Янка Сіпакоў не любіў тусовак і лічыў адзіным багаццем кнігі

Вось ужо дзесяць гадоў, як пісьменнік Янка Сіпакоў застаўся ў сваіх кнігах — і тых, што падарыў, а найперш, у тых, што напісаў... А споўнілася б яму сёння 85 гадоў.