Вы тут

ІНШАЕ МАСТАЦТВА


Навошта ўдзельнічаць у міжнародных арт-мерапрыемствах

Акурат у гэтыя дні ў Маскве адбываюцца дзве вельмі важныя міжнародныя арт-падзеі, у якіх бяруць удзел і беларускія мастакі. На V Маскоўскай біенале сучаснага мастацтва будзе прадстаўлены беларускі павільён пад куратарствам Наталлі Шаранговіч і Міхаіла Баразны (ініцыятар — Міністэрства культуры, спонсар — «Пріорбанк»). Праект называецца «Дэкадзіроўка. Архетып адэкватнага часу», і ўдзельнічаюць у ім скульптар Канстанцін Селіханаў і фотамастак Андрэй Шчукін.

Удзел Беларусі ў гэтай біенале — дзяржаўная ініцыятыва.

1379751573143_1

Ёсць і яшчэ адна ініцыятыва — прыватная. Мінская галерэя сучаснага мастацтва «Ў» гэтымі днямі ўдзельнічае ў адным з найбуйнейшых міжнародных мастацкіх кірмашоў «АРТ-Масква», які сёлета праходзіць у новым фармаце і збірае мастацкія галерэі з усяго свету. Галерэя «Ў» была выбрана экспертнай радай для ўдзелу ў кірмашы. Яна прадстаўляе там беларускіх мастакоў Міхаіла Гуліна, Аляксея Лунёва, Сяргея Шабохіна, Антаніну Слабодчыкаву, А.Р.Ч. і Максіма Тымінько.

1379751576529_2

Сёння як з боку прыватных галерэй і мастакоў асабіста, так і з боку Міністэрства культуры, пытання ўдзельнічаць ці не ўдзельнічаць у міжнародных арт-івэнтах не стаіць. Галоўнае пытанне — чаму аддаць перавагу? Таму што ў 2013 годзе адбываецца, напрыклад, яшчэ і Венецыянская біенале.

Праўда, усведамленне таго, што «засвяціцца» на сусветнай мастацкай арэне вельмі важна, прыходзіла да нашых чыноўнікаў доўга і пакутліва. Прынцып «паспрабуй сам за свае грошы, а калі нам спадабаецца, то мы наступны раз, магчыма, прафінансуем», амаль стаадсоткава спрацоўвае ў дачыненні да беларускага мастацтва і так званага айчыннага арт-рынку. Але зрухі ёсць.

Дык навошта ж усё-ткі Беларусі патрэбны такія мерапрыемствы, якое яно, сучаснае беларускае мастацтва і што яно можа даць свету, разважаем разам з нашымі мастакамі, галерыстамі і куратарамі.

КОД НЕВЯДОМЫ

Гэта раней, калі мастакі былі альбо невядомыя, альбо недасяжныя для камунікацыі, глядач мусіў сам разважаць, думаць... Сёння, калі ўсе «на сувязі», гледача больш рэальна прывабіць і зацікавіць, калі мастак сам яму раскажа, што ён хацеў сказаць сваёй працай, якіх палітычных поглядаў ён прытрымліваецца і якое эсэ ці артыкул Умбэрта Эка (напрыклад) натхнілі яго на тую ці іншую арт-дзею. А калі мастак яшчэ і пра сваё асабістае жыццё, досвед нешта раскажа, то тут ужо і цаны яму няма, армія прыхільнікаў проста забяспечана. А калі ў дадатак да ўсяго ён будзе весці актыўнае жыццё ў сацыяльных сетках, выкладваць фоткі з майстэрні ды арт-вандровак, каментаваць і «лайкаць» пасты сваіх віртуальных сяброў, то свет, можна лічыць, ён ужо заваяваў.

Сюды ж можна дадаць і асабістыя кантакты. Сёння, як, зрэшты, і заўжды, на іх трымаецца ўсё. І любы міжнародны фестываль, рынак, конкурс — цудоўная магчымасць завесці трывалае знаёмства з нейкімі ўплывовымі людзьмі, якія ў будучыні могуць альбо купіць тваю карціну, альбо дапамагчы з арэндай памяшкання і выданнем альбома, альбо проста стануць тваімі аднадумцамі, і вы зробіце разам шмат цікавых праектаў. У гэтым сэнсе свет мастацтва, можа быць, яшчэ больш драпежны, чым свет бізнесу. Альбо, кажучы іншымі словамі, сёння мастацтва і ёсць у пэўным сэнсе бізнес. І любыя выставы, кірмашы, фестывалі — гэта таксама частка гэтага бізнесу. Без іх, без кантактаў і знаёмстваў, якім яны спрыяюць, мастаку вельмі цяжка замацавацца на арт-рынку і наогул выжыць. Але шлях у кожнага свой. А код да яго невядомы.

БЕЛАРУСЫ НА V МАСКОЎСКАЙ БІЕНАЛЕ

Шлях беларусаў на Маскоўскую біенале быў пакручасты і доўгі. Нягледзячы на тое, што гэтае мерапрыемства яшчэ такое маладое, яно паспела ўжо стаць прэстыжным і ўдзельнічаць у ім варта, каб заявіць пра сябе на тэрыторыі галоўнага горада былога Савецкага Саюза.

— Гэта постсавецкая прастора, таму калі мы недзе і можам быць зразуметымі, то там, — лічыць скульптар Канстанцін СЕЛІХАНАЎ, — Тым больш што сама тэма сёлетняй біенале «Прастора і час» прымушае паразважаць пра наша мінулае, у тым ліку і савецкае. Мы ўсе выйшлі з агульнага часу. У мяне, прынамсі, пра гэта працы...

Галоўнай скульптурай Селіханава ў гэтым праекце, які вырас з выставы «Адзін і многія», з'яўляецца скульптура «Чарга». Гэта метафара на сучаснае матэрыяльнае жыццё. Людзі ўсе стаяць адзін за адным у ланцужку, і ўсе як бы разам. Але ўсе насамрэч паасобку, кожны сам за сябе. Абяцаюць, што пасля біенале ў беларускіх гледачоў таксама будзе магчымасць напоўніцу ацаніць усё хараство канцэпцыі «Дэкадзіроўкі».

— У нас, беларускіх мастакоў, ёсць праблема — нас практычна ніхто не ведае. Нават нашых самых раскручаных мастакоў-лідараў і тое не ведаюць у свеце... — працягвае Селіханаў. — У асноўным мы не адкрытыя, і краіна нашая не вельмі адкрытая. А таму ўдзел у Маскоўскай біенале — вельмі добрая магчымасць поўна, ясна быць паказаным на прэстыжнай выставачнай пляцоўцы. Вельмі важна, што Мінкульт фінансуе ўвесь гэты працэс. Гэтая зваротная сувязь, якой яшчэ нядаўна практычна не было, пачынае з'яўляцца. І мы вельмі спадзяёмся на гэтае супрацоўніцтва. У нас няма іншых магчымасцяў, няма фондаў ці іншых крыніц, у тым ліку і фінансавання, каб рабіць нейкія сур'ёзныя праекты. У беларускім кантэксце дзяржава можа мець і мае вырашальную ролю для нейкіх важных арт-падзей.

Цікава, што ініцыятыва Міністэрства культуры ўдзельнічаць у Маскоўскай біенале сёлета не з'явілася з паветра. Магчыма, каб не авантурнасць нашых творцаў, мы доўга б яшчэ чакалі і нашага павільёна на Венецыянскай біенале, і на Маскоўскай, і на Канскім кінафестывалі. Усё — пад сваю адказнасць і на свой страх і рызыку.

— Венецыянская біенале 2011 года — дзяржаўны праект. Але ён не вырас з нічога, — распавядае Наталля ШАРАНГОВІЧ, дырэктар Музея сучаснага выяўленчага мастацтва і куратар праекта «Дэкадзіроўка. Архетып адэкватнага часу». — У 2005 годзе было першае прадстаўленне Беларусі ў Венецыі. Там таксама быў наш павільён, але гэта была прыватная ініцыятыва. Быў італьянскі куратар, які зацікавіўся беларускім мастацтвам і знайшоў фінансаванне для павільёна, у якім прадставіў некалькі нашых творцаў. Тая прыватная ініцыятыва паказала, што беларускі павільён на Венецыянскай біенале — гэта магчыма. Яна і выклікала з'яўленне дзяржаўнага праекта. Тое самае атрымліваецца з Маскоўскай біенале. З амаль авантурнай нашай ініцыятывы ў 2011 годзе вырасла сённяшняя дзяржаўная ініцыятыва. Тады куратарам праекта «Унутраныя ландшафты» быў скульптар Павел Вайніцкі. Гэта была наша сумесная ідэя — паспрабаваць прапанаваць праект на Маскоўскую біенале. Мы не ведалі, чым гэта скончыцца, наколькі гэта будзе цікава. Прапанавалі, нас прынялі. Праект адбыўся. Мы самастойна пераадолелі ўсе складанасці, і дзяржава зразумела, што шлях пракладзены, можна дзейнічаць.

«АРТ-МАСКВА» — ЗУСІМ ІНШАЯ ГІСТОРЫЯ

Сёлета Міжнародны мастацкі кірмаш «АРТ-Масква» ладзіцца 17-ы раз і традыцыйна збірае арт-дылераў, галерыстаў, куратараў, прадстаўнікоў культурных інстытутаў, калекцыянераў і знаўцаў актуальнага мастацтва з усяго свету. Праўда, гэтым разам кірмаш адбываецца ў абсалютна новым фармаце. Сёння арганізаваць буйное мерапрыемства ўсё складаней і складаней. Нават на кінафестывалі рэжысёры часта ездзяць за свой кошт, таму што ў дырэкцыі не хапае бюджэту, каб аплаціць дарогу і пражыванне ўсім удзельнікам. Калі кіно — напэўна, самы камерцыйна паспяховы від мастацтва — у такім стане, што ўжо казаць пра выяўленчае мастацтва?
«АРТ-Маскву» нават думалі закрываць сёлета з-за стратнасці. Але потым вырашылі знайсці аптымальнае рашэнне — новы фармат. Называецца ён Nеw Рlаtfоrm («Новая платформа»). Гэтая пляцоўка мусіць аказваць падтрымку маладым мастакам, куратарам і галерыстам, пашыраць зону некамерцыйных праектаў, спрыяць распаўсюджванню ведаў пра сучаснае мастацтва ў грамадстве з дапамогай адукацыйных праграм, павялічваць міжнародную прысутнасць на кірмашы і імкнуцца да павышэння даступнасці твораў мастацтва для розных слаёў насельніцтва. У падтрымку апошняга пункта галерыстам нават паставілі адну ўмову: самы дарагі твор павінен каштаваць не больш за 5 тысяч еўра.

Словам, у адрозненне ад Маскоўскай біенале, «АРТ-Масква» — гэта ўсё ж мерапрыемства камерцыйнае. Туды можна не проста прыйсці паглядзець на творы актуальнага мастацтва, але і набыць нешта. Гэта, што праўда, не памяншае значнасці арт-падзеі. Тым больш што ўсяму павінна быць альтэрнатыва. Усяму.

Упершыню галерэя «Ў» пазнаёміла расійскага гледача з творамі беларускіх мастакоў у 2002 годзе — у рамках VІ Фестывалю прыватных калекцый, які ладзіцца Дзяржаўным цэнтрам сучаснага мастацтва.

— У апошнія гады цікавасць да беларускага мастацтва з боку тых жа расійскіх куратараў і калекцыянераў значна павялічылася, — гаворыць Ганна ЧЫСТАСЕРДАВА, арт-дырэктар галерэі сучаснага мастацтва «Ў» . — І для нас тым больш важна паказаць на «АРТ-Маскве», што сучаснае мастацтва ў Беларусі ёсць. Ёсць пэўная колькасць імёнаў, знаёмых пэўнай колькасці замежных знаўцаў. Але хочацца спіс прозвішчаў беларускіх мастакоў, вядомых у свеце, пашырыць. Бо сёння нас ведаюць і адначасова не ведаюць. Ну і, безумоўна, любыя такія кірмашы патрэбны, у тым ліку і для новых знаёмстваў, кантактаў.

Такім чынам, беларускае мастацтва будзе адначасова прадстаўлена на такіх розных па мэтах і задачах мерапрыемствах. Выдатны зрэз сучбеларту, дыялог, плённае ўзаемадзеянне.

Каментарый Ганны ЧЫСТАСЕРДАВАЙ:

— Функцыя сучаснага мастацтва паўсюль прыблізна аднолькавая — мяняць сітуацыю, прымушаць людзей задумацца. Таму ў канктэксце сучаснага мастацтва нацыянальныя характарыстыкі абсалютна не павінны быць першапачатковымі. Напэўна, тое, што найбольш адрознівае творчасць беларускіх мастакоў ад іншых — гэта самаіронія і самакрытыка. Адзін і той жа твор можа быць трактаваны і як сацыяльны праект, і як палітычны, і як чыстае мастацтва. Усё ж Беларусь — еўрапейская краіна, і мы працуем з мастакамі-інтэлектуаламі, прадстаўнікамі сучаснага мастацтва, якое якраз і сцірае ўсе гэтыя межы і характарыстыкі. Сёння нацыянальнасць у мастацтве — гэта тэмы, якія закранае мастак, праблематыка, а не мастацкія сродкі. Паглядзіце на палітыку куратарства на Венецыянскай біенале, калі павільён Грузіі курыруе паляк. Тут важнае іншае. Галоўнае — пасыл.

Вольга ЧАЙКОЎСКАЯ.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

«Сумныя» прадукты — прэч з халадзільніка!

Грамадства

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

Пасля смерці Сталіна «жалезная заслона», якая аддзяляла Савецкі Саюз ад навакольнага свету, прыадчынілася.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

АВЕН. Неабходна будзе сканцэнтраваць намаганні на рабоце.

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка: Беларусы былі і будуць адным народам

Аляксандр Лукашэнка: Беларусы былі і будуць адным народам

Прэзідэнцкі прыём праходзіць у Нацыянальным выставачным цэнтры «БелЭкспа».