Вы тут

Дом на Гары


Вёска Гара месціцца на Віцебскім узвышшы, на вышыні 254 метраў над узроўнем мора. Калі б не прыезджыя, гэтая вёсачка, якая знаходзіцца прыблізна ў 30 кіламетрах ад абласнога цэнтра, хутчэй за ўсё, знікла б з карты: з карэнных жыхароў засталася там толькі адна бабуля ў вельмі паважаным узросце... Але, пачынаючы з 2005 года, побач з ёю пачалі сяліцца сем'і.

Дзіўны факт: людзі пераязджаюць з гарадоў, каб жыць у глыбінцы, карміцца ад натуральнай гаспадаркі, зарабляць на тым, што робяць сваімі рукамі. Яны прымаюць турыстаў, праводзяць майстар-класы па вырошчванні экалагічна чыстых агародніны і садавіны і зусім не сумуюць па гарадскіх выгодах. Чаму? Што цягне ў Гару людзей, чым яны жывуць?

1380058511412_1

«Сотавая» энергетыка

Спачатку кідаецца ў вочы дом, які па сваёй канструкцыі вельмі нагадвае... цырк-шапіто. Мой праважаты, уладальнік аднаго з «радавых маёнткаў» Уладзіслаў Мішурны, прапануе зазірнуць. Як высветлілася, жыллё поўнасцю дабудавана толькі звонку. На жаль, гаспадара дома не аказалася. Але Уладзіслаў расказаў, што дыяметр «арэны» дома 13,5 метра. Для параўнання: стандартная цыркавая арэна мае класічны дыяметр 13 метраў. У доме няма ўнутраных сцен, але запланавана пабудаваць другі паверх. Гаспадар, пакуль не дабудаваў жыллё «пад ключ», перыядычна жыве ўсярэдзіне ў... палатцы. Высветлілася, што ён — прафесійны архітэктар.
Іншыя жыхары пасёлка пры ўзвядзенні дамоў прымяняюць тэхніку так званага цяжкага і лёгкага самана — з выкарыстаннем гліны.
Дом Улада і Алы Мішурных, якія жывуць разам з дочкамі: 5-гадовай Ладай і 3-гадовай Дабрынай, таксама нестандартны. Жытло зроблена ў выглядзе пчалінай ячэйкі — шасцівугольнае. Гаспадыня, якая пакуль знаходзіцца ў дэкрэтным водпуску, сцвярджае, што гэта спрыяе добрай энергетыцы ў доме. Комін у доме Улад зрабіў па канструкцыі распрацоўшчыка з Расіі. Каб сагрэць дом, не патрабуецца шмат дроў. Побач з комінам — «цёплая ляжанка», на якой вельмі любяць адпачываць турысты. Ваду гаспадары прыносяць са свайго калодзежа. Плануюць правесці водаправод у складчыну з суседзямі. Газ — у балоне, энергазабеспячэнне — цэнтралізаванае, ёсць доступ да інтэрнэту. Словам, цывілізацыя прысутнічае.

1380058513383_2

Саламяныя градкі

Здзіўляе агарод Мішурных, які гаспадары называюць саламяным.
— Як бачыце, паўсюль на градах і ў садзе салома. Калі яна перагнівае, то пераўтвараецца ў біямасу, у якой жывуць толькі карысныя для раслін чарвякі і бактэрыі. На нашым агародзе няма адкрытых участкаў зямлі, усё ў саломе — нават клумбы. Мы стараемся выкарыстоўваць сваё насенне, часам заводзім новыя віды, але ні ў якім выпадку не гібрыды, — расказвае Ала.
Усю тэхналогію цяжка апісаць. Каб перадаць, наколькі яна эфектыўная, можна адзначыць, што неўзабаве Мішурныя збяруць другі ўраджай бульбы. Ураджайнасць, паводле іх падлікаў, прыкладна такая ж, як і пры традыцыйным метадзе вырошчвання. А якасць «другога хлеба» зусім іншая.
Падчас экскурсіі па падворку звяртаю ўвагу: увесь агарод знаходзіцца ў абрамленні культур (якія таксама растуць у саломе), пасаджаных у выглядзе сонца. Аксаміткі вакол «сонечнага дыска» адпужваюць шкоднікаў, побач — розныя салатныя расліны. А «прамяні сонца» — змешаныя пасадкі: морква, цыбуля, капуста, пятрушка, рэпа, бручка. Гэта, сцвярджае Ала, зноў жа не толькі пытанне карыснасці, але і добрай энергетыкі. Па перыметры маёнтка высаджана жывая агароджа: лістоўніцы, елкі, піхты, кедры...
— Такім чынам вырашчаныя (метадам арганічнага земляробства) прадукты можна назваць экапрадукцыяй, якая карыстаецца вялікім попытам у замежжы. Напэўна, неўзабаве попыт на яе з'явіцца і ў Беларусі, — працягвае Ала. І ў гэтым сям'я бачыць вялікую перспектыву. Экапрадукцыя каштуе дорага і ўжо запатрабавана.
Сям'я таксама займаецца пчалярствам, дый тут выкарыстоўвае незвычайную тэхналогію: для пчол зроблены гарызантальныя калоды. Там пчолы самі выбудоўваюць сабе соты, жывуць так, як «на волі»...

Без агароджы

Цікава, што ва ўсім паселішчы няма агароджаў. А ўсё таму, што выпадковыя людзі тут не селяцца.
Бабулька, якая жыве ў вёсцы Гара, спачатку лічыла, што побач пасяліліся нейкія сектанты. Цяпер сябруе з суседзямі і любіць прыходзіць на мерапрыемствы, якія праводзяцца на паляне. Нядаўна, напрыклад, адбыліся «Горскія гульні» — насычаны падзеямі фестываль са спартыўнымі конкурсамі, майстар-класамі. Падчас «гульняў» адбыліся і вячоркі з танцамі, песнямі і з дэгустацыяй урбечы — пакуль што экзатычнага ў нашай краіне прадукту, карыснага для здароўя. Напрыканцы запускалі ў начное неба кітайскія ліхтарыкі... Між іншым, у мерапрыемстве змаглі ўзяць удзел усе ахвотныя. Адна ўмова: быць прыхільнікам здаровага ладу жыцця.
— У нас было жаданне стварыць экапасёлак, дзе збяруцца аднадумцы, — расказваюць Улад і Ала.
Яны не ўжываюць спіртное, не кураць, нават мяса не ядуць. І суседзі такія ж. Гэта іх філасофія, якая дазваляе жыць у гармоніі з сабой, суседзямі, прыродай, усім светам...

1380058515696_3

Агра-, эка- ды іншы турызм

Сям'я робіць першыя спробы ў агратурызме. Госці могуць у цёплы час года спыніцца ў «ільняной» палатцы. Унутры на ложках — ільняная бялізна, падушкі набіты карыснымі зёлкамі. Пах непаўторны!
Для прыезджых праводзяць розныя майстар-класы: па пляценні з лазы, прыгатаванні сыроў па старажытных рэцэптах, вышыванні і гэтак далей. Вялікі інтарэс выклікаюць у гасцей народныя традыцыі, майстар-класы па старажытных танцах, выпечка традыцыйнага беларускага хлеба без дражджэй, «фітапаходы» з дэгустацыяй розных гатункаў зёлкавай гарбаты.
Наведваліся сюды і немцы. Пра незвычайную вёску ім расказала беларуска, якая выйшла замуж і цяпер жыве за мяжой. Іншаземцы былі ў захапленні ад убачанага, а таксама натуральнай ежы і напояў.
Ала — член творчай майстэрні «Берагіня». Яна і іншыя майстрыхі ствараюць калекцыі адзення з лёну. Штаны, спадніцы, кашулі для дарослых і дзяцей упрыгожваюць вышыўкай у нацыянальным стылі.
— У 2010 годзе адна з калекцый заняла першае месца ў конкурсе народнай творчасці на міжнародным фестывалі ў Маскве. А летась мы там занялі другое месца. Апроч таго, мы неаднаразова ўдзельнічалі ў Горадзе майстроў на міжнародным фестывалі мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску», у 2010-2011 гадах прынялі ўдзел у віцебскім фестывалі «Феерыя льну».
Экаадзенне ў наш час вельмі, можна сказаць, трэндавы кірунак моды. Ёсць ужо ў «Берагіні» пастаянныя пакупнікі. Адна масквічка, у прыватнасці, набыла каля 30 строяў, вырабленых «на Гары». Ахвотна купляюць жыхары мегаполіса і сувенірныя льняныя мяшэчкі з лекавымі зборамі «ад Мішурных»!..
— Вельмі прыемна, што адзенне з нашага беларускага лёну, расшытае славянскімі сімваламі-абярэгамі, з задавальненнем носяць у Маскве, Піцеры, нават у Парыжы, а таксама ў Германіі, Татарстане, Казахстане, Ізраілі. Гэта натхняе на стварэнне новых калекцый, асваенне новых напрамкаў творчасці.

Аляксандр ПУКШАНСКІ. Фота аўтара. Віцебскі раён

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як дзейнічалі партызаны ва Усакінскім лесе на Клічаўшчыне

Як дзейнічалі партызаны ва Усакінскім лесе на Клічаўшчыне

Піша сын аднаго з партызан Генадзь Сахрай.

Грамадства

Алена Богдан: Любы рух павінен быць паступальным, а не разбуральным

Алена Богдан: Любы рух павінен быць паступальным, а не разбуральным

Яна расказала чытачам «Звязды», ці плануе Беларускі саюз жанчын стаць першай жаночай палітычнай партыяй у краіне і як гэта — сумяшчаць работу ў дзяржапараце з актыўнай грамадскай дзейнасцю.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Хітра ўладкавана чалавечая памяць. Бывае, нешта ўбачыў-пачуў, а што — хоць забі — назаўтра не ўспомніш, а нешта — якраз наадварот — «ляжыць» там гадамі ці нават дзесяцігоддзямі і ўспамінаецца досыць часта...

Грамадства

Чаму ў старасці псуецца характар, з'яўляюцца бяссонніца і трывожнасць

Чаму ў старасці псуецца характар, з'яўляюцца бяссонніца і трывожнасць

Аб праблемах старэння і тым, як заўважыць і, магчыма, прадухіліць розныя псіхалагічныя захворванні ў пажылых, мы паразмаўлялі з урачом-псіхатэрапеўтам Гарадскога клінічнага псіхіятрычнага дыспансера Марынай Шчаслянок.