Вы тут

«КАНЕК-ГАРБУНОК»


І ІНШЫЯ МУЛЬТФІЛЬМЫ ЛЬВА МІЛЬЧЫНА. На работах нашага суродзіча славуты Уолт Дзісней вучыўся ствараць амерыканскую анімацыю

Гартаючы раз-пораз выдатны энцыклапедычны даведнік «Беларускі Саюз мастакоў», зрэдзьчасу спыняюся на артыкуле, прысвечаным Ісаку Восіпавічу Мільчыну (1894—1943). Усяго дзевяць радкоў... Дазволю сабе працытаваць іх: «... вучыўся ў школе малявання Я. Кругера ў Берліне (1911 —1914). Член Усебеларускага Аб'яднання мастакоў — першай арганізацыі мастакоў Беларусі (1927— 1928), член Рэвалюцыйнай асацыяцыі мастакоў Беларусі (1928—1931). Працаваў у кніжнай графіцы. Сярод твораў: іл. да кнігі Шолама-Алейхема «Сярэбраны». Загінуў у фашысцкім гета».

I нешта ж, нейкая струнка памяці чапляла, прымушала спыняцца, перачытваць гэтыя радкі, углядацца ў здымак !саака Мільчына. I ўсё ж такі разгадка прыйшла: успомнілася дзяцінства, цітры розных мультфільмаў. Так, і там — Мільчын!.. Але ж якая сувязь? Мультфільмы, відавочна, пасляваенныя.

Пачаў цікавіцца больш дэталёва. Па ініцыялах атрымліваецца, што да мульцікаў мае дачыненне іншы Мільчын. Высвятляецца: Леў !сакавіч Мільчын — пэўна ж, сын... Тым больш што месцам нараджэння мастака-мультыплікатара пазначаны Мінск. Вядома, што Леў Мільчын пакінуў Беларусь перад вайною... А ўжо ў пасляваенныя гады як мастак (а часам яшчэ і як рэжысёр) ствараў вядомыя і сёння мультфільмы. Сярод іх — « Канёк-Гарбунок» (копію яго славуты Уолт Дысней купіў у «Саюзмультфільма», каб вучыць мастакоў і рэжысёраў амерыканскіх мульцікаў), «Бабулін парасон», «Светлячок», «Маша болей не гультайка», «Маша і чароўнае варэнне», «Як Маша з падушкай пасварыліся», цыкл «Апавяданні старога марака»...

Паспрабаваў адшукаць нейкія сляды Мільчынасына. Пазваніў у Маскву на колішні «Саюзмультфільм». Там адказалі на трэці ці чацвёрты зварот: «Ён даўно памёр...» I кінулі трубку. Шукаючы славутых землякоў не толькі ў Беларусі, але і ў свеце, да падобнага стаўлення, да таго, што і на дзясятак лістоў не адказваюць, я ўжо прызвычаіўся. Хоць мірыцца з гэтым не магу і часам падоўгу грукаюся ў зачыненыя дзверы... Замест некалі ўсемагутнай карпарацыі «Саюзмультфільм», славу якой стваралі і работы Мільчына, звярнуўся да Леаніда Аронавіча Шварцмана. Акадэмік «НКК яркая, шматгранная асоба, ён таксама ўсё жыццё аддаў мультыплікацыі. Гэта ён, Шварцман, наш зямляк (нарадзіўся ў Мінску), прыдумаў, намаляваў Чабурашку такім, якім мы ведаем, уяўляем казачнага героя Эдуарда Успенскага. Пра Шварцмана я пісаў некалькі разоў для самьк розных выданняў Беларусі. З Леанідам Аронавічам мы ліставаліся, перазвоньваліся. Чалавек ён выключна адказны і абавязковы. Пацікавіўся ў яго і пра Мільчына. Пра гэтага мастака мы неяк раней не гутарылі...

А далей — як у казцы!.. Паслухайце, што расказаў вядомы расійскі мастак:

— Дык гэта ж сябар майго дзяцінства!..

_ ???!

—   I ён, як і я, — мінчанін... Я нарадзіўся 30 жніўня 1920 года. Лёва — 18 жніўня. Абодва пайшлі ў «нулёўку» ў 1927 годзе. У адну школу—мінскую школу нумар 5... Абодва з самага маленства малявалі. Але так, як маляваў Лёва, ніхто з нас, нашага акружэння не маляваў. Ён забываўся на ўсё на свеце, маляваў на ўроках. Яго малюнкі — гэта шматфігурныя кампазіцыі: рыцарскія баі, марскія бітвы, грандыёзныя будоўлі дамоў і заводаў... Нас, яго аднакласнікаў, здзіўляла фантазія Лёвы, хуткасць, з якой ён маляваў...

Разам Шварцман і Мільчын пайшлі і ў мастацкую студыю. Выкладаў у будучых мультыплікатараў Валянцін Віктаравіч Волкаў. Гэта ўжо было, пэўна, пасля 1929 года. Бо вядома, што да 1929-га Волкаў працаваў у Віцебскім мастацкім тэхнікуме.

Безумоўна, школа такога вялікага мастака паўплывала на фарміраванне таленту падлеткаў. Валянцін Віктаравіч заахвочваў юных мастакоў да шматжанравай працы. I калі надышоў час выбару прафесіі, сумненняў у тым, якую жыццёвую сцяжыну выбраць, не было. Абодва — Леў і Леанід — выправіліся ў Ленінград, каб паступаць у Акадэмію мастацтваў. Але лёс распарадзіўся так, што не паступілі.

—   Я пайшоў вучыцца ў школу пры акадэміі

—  расказвае Леанід Аронавіч, — а Лёва паехаў у Маскву і паступіў на мастацкі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі. У 1943 годзе ён бліскуча абараніў дыплом на тэму «Ціль Уленшпігель». Адна з першых прац Мільчына ў кінематаграфіі — «Нашэсце»...

Мастаком-пастаноўшчыкам на «Нашэсце» юнага Льва Мільчына запрасіў Абрам Мацвеевіч Роам. Магчыма, спрацавала і пачуццё зямляцкасці. Роам — з Вільні, добра ведаў Беларусь. У свой час працаваў выкладчыкам ва Усесаюзным дзяржаўным інстытуце кінематаграфіі. Першы свой фільм Абрам Мацвеевіч зрабіў яшчэ ў 1924 годзе... За «Нашэсце» Роам атрымаў Сталінскую прэмію. А Льва Мільчына проста заўважылі. I ўжо праз год наш зямляк робіць «Канёк-Гарбунок» з «бацькам савецкай мультыплікацыі» рэжысёрам !ванам Пятровічам !вановым-Вано. Да гэтага твора будзе яшчэ і вяртанне — у 1975 годзе. Але і тая, 1945 года, версія выклікала вялікую цікавасць у гледачоў, у калег па працы. Амаль праз 40 гадоў пасля вайны Мільчын і ўжо 84-гадовы яго настаўнік зрабілі яшчэ адзін досыць цікавы мультфільм — «Казку пра цара Салтана».

—   Лёва, — успамінае далей Шварцман,

—  быў яшчэ і выкладчыкам у мяне — ва Усесаюзным інстытуце кінематаграфіі. Выкладаў карыкатуру і шарж. Тады я і даведаўся, што бацька, маці і сястрычка Лёвы загінулі ў гета. А да вайны жылі яны на Шырокай вуліцы на беразе Свіслачы, якраз насупраць тэатра оперы і балета. Бацька Лёвы — мастак...

Такая вось разгадка, такія вось сувязі паміж Мільчынымі. Леў !сакавіч таксама ўжо пайшоў з жыцця—у 1987 годзе. А мультфільмы, зробленыя ім, па-ранейшаму радуюць юнага гледача і ў Расіі, і ў Беларусі, і ў іншых краінах на постсавецкай прасторы, а мо і не толькі на постсавецкай...

Кастусь ХАДЫКА.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Янка Купала дакладна чуў беларускія калыханкі ад сваёй маці, Бянігны Іванаўны, лежачы ў калысцы ў Вязынцы.

Грамадства

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Банда рабаўнікоў «трапілася» дзякуючы адбіткам спецыяльнай прылады.

Грамадства

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Экспедыцыю ў Малінаўку арганізаваў навуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва ветэран пошукавага руху Пётр Хаванскі.

Грамадства

Шматдзетная маці з Полацка расследуе складаныя крымінальныя справы

Шматдзетная маці з Полацка расследуе складаныя крымінальныя справы

Наталля Івашчанка, якая служыць у Полацкім міжраённым аддзеле Следчага камітэта, выхоўвае траіх дзяцей.