Вы тут

Каб школа не адстала ад жыцця


Як зра­біць змест на­ву­чан­ня больш прак­ты­ка­а­ры­ен­та­ва­ным і вы­пус­ціць у жыц­цё кан­ку­рэн­та­здоль­нае па­ка­лен­не? Якой па­він­на быць ІІІ сту­пень шко­лы? Ча­му ва ўста­но­вах аду­ка­цыі не гу­чыць род­ная мо­ва? Як дэ­бю­ра­кра­ты­за­ваць ра­бо­ту шко­лы і змен­шыць па­пя­ро­вую на­груз­ку на пе­да­го­гаў? Як па­вы­сіць прэ­стыж пра­цы на­стаў­ні­ка? Гэ­тыя і мно­гія ін­шыя пы­тан­ні аб­мяр­коў­ва­лі­ся на па­ся­джэн­ні ра­бо­чай гру­пы па комп­лекс­ным ана­лі­зе сіс­тэ­мы аду­ка­цыі Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь. На­ра­да ад­бы­ла­ся на ба­зе 20‑й ся­рэд­няй шко­лы г. Ба­ры­са­ва, а да ўдзе­лу ў дыс­ку­сіі бы­лі за­про­ша­ны як кі­раў­ні­кі сіс­тэ­мы аду­ка­цыі, так і пе­да­го­гі-прак­ты­кі, фі­на­ліс­ты і пе­ра­мож­цы апош­ня­га і па­пя­рэд­ніх кон­кур­саў «На­стаў­нік го­да Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь».

12-32

12-32

 

Сён­ня і заўт­ра

—На жаль, але мы ў апош­нія дзе­ся­ці­год­дзі не­каль­кі са­ма­за­спа­ко­і­лі­ся, і на­ша шко­ла ўсё            больш не­бяс­печ­на па­чы­нае ад­ста­ваць ад жыц­ця, а ўсе спро­бы про­ці­ста­яць гэ­та­му зво­дзяц­ца пе­ра­важ­на да за­круч­ван­ня га­ек, да да­лей­шай бю­ра­кра­ты­за­цыі шко­лы, усё боль­шай рэг­ла­мен­та­цыі дзей­нас­ці як кі­раў­ні­коў на­ву­чаль­ных уста­ноў, так і на­стаў­ні­каў, — па­дзя­ліў­ся сва­і­мі дум­ка­мі з удзель­ні­ка­мі на­ра­ды кі­раў­нік ра­бо­чай гру­пы, ві­цэ-прэм'­ер бе­ла­рус­ка­га ўра­да Ана­толь ТО­ЗІК.— І вы­нік атрым­лі­ва­ец­ца з дак­лад­нас­цю да на­ад­ва­рот — сі­ту­а­цыя яшчэ больш ус­клад­ня­ец­ца: са шко­лы сы­хо­дзяць іні­цы­я­ты­ва, сы­хо­дзяць та­ле­на­ві­тыя на­стаў­ні­кі, пра­цяг­вае зні­жац­ца якасць аду­ка­цыі, а шко­лай па­чы­на­юць ка­ман­да­ваць усе за­пар: і Мі­ніс­тэр­ства ўнут­ра­ных спраў, і МНС, і сан­стан­цыя, і ін­шыя… Мы па­він­ны пра­па­на­ваць ра­шэн­ні, якія «раз­ня­во­лі­лі» б шко­лу, да­зво­лі­лі рых­та­ваць аду­ка­ва­ных лю­дзей, якія змо­гуць за­бяс­пе­чыць на­шай кра­і­не мес­ца ся­род са­мых па­спя­хо­вых кра­ін све­ту. Якая шко­ла сён­ня — та­кая кра­і­на заўт­ра.

Лі­чу, што мы маг­лі б не­ад­клад­на дэ­бю­ра­кра­ты­за­ваць шко­лу і за­ба­ра­ніць умеш­вац­ца ў ву­чэб­ны пра­цэс. Мы мо­жам за­ка­на­даў­ча ўста­на­віць мі­ні­мум да­ку­мен­таў, якія па­ві­нен вес­ці на­стаў­нік, клас­ны кі­раў­нік і ад­мі­ніст­ра­цыя шко­лы. Мы маг­лі б не­ад­клад­на за­ба­ра­ніць роз­ныя раз­на­рад­кі і спра­ва­зда­чы кштал­ту пад­піс­кі на га­зе­ты і ча­со­пі­сы. Трэ­ба за­ба­ра­ніць пры­му­со­вае на­вед­ван­не школь­ні­ка­мі спар­тыў­ных і ві­до­вішч­ных ме­ра­пры­ем­стваў праз за­дзей­ні­чан­не ад­мі­ніст­ра­цый­на­га рэ­сур­су. А зні­маць дзя­цей з уро­каў, я лі­чу, уво­гу­ле мож­на толь­кі ў над­звы­чай­най сі­ту­а­цыі. І я пра­па­на­ваў бы ра­біць гэ­та толь­кі з да­зво­лу мі­ніст­ра аду­ка­цыі, на­ват ка­лі раз­мо­ва ідзе пра ад­да­ле­ную сель­скую шко­лу.

Су­свет­ная куль­ту­ра і ма­тэ­ма­ты­ка

Праб­ле­ма ну­мар адзін — зні­жэн­не ўзроў­ню пад­рых­тоў­кі вуч­няў па дак­лад­ных на­ву­ках і якасць аду­ка­цыі, якая не ад­па­вя­дае су­час­ным па­тра­ба­ван­ням.

На­мес­нік мі­ніст­ра аду­ка­цыі Ва­сіль БУД­КЕ­ВІЧ кан­ста­та­ваў іс­на­ван­не не­да­хо­паў у ву­чэб­ных пра­гра­мах і пла­нах, не­дас­ка­на­ласць пад­руч­ні­каў і пра­бе­лы ў кад­рах: дэ­фі­цыт на­стаў­ні­каў ма­тэ­ма­ты­кі, фі­зі­кі, хі­міі, бія­ло­гіі і не заў­сё­ды вы­со­кі ква­лі­фі­ка­цый­ны ўзро­вень на­стаў­ні­каў-прад­мет­ні­каў.

—Ма­тэ­ры­ял мы сён­ня вы­ву­ча­ем той жа, што і 20–30 га­доў та­му, але коль­касць уро­каў ма­тэ­ма­ты­кі ў ты­дзень ска­ра­ці­ла­ся ў 1,5 ра­за, — па­дзя­лі­ла­ся сва­ім мер­ка­ван­нем на­стаў­ні­ца ма­тэ­ма­ты­кі з 23‑га­до­вым ста­жам 20‑й ся­рэд­няй шко­лы г. Ба­ры­са­ва Фа­і­на ЯНУ­ШЭЎ­СКАЯ.— Ра­ней на ма­тэ­ма­ты­ку ад­во­дзі­лі­ся 6 га­дзін у ты­дзень, за­тым 5, а ця­пер 4. Гэ­та зна­чыць, што прак­тыч­на на кож­ным уро­ку вы­ву­ча­ец­ца но­вая тэ­ма. Пас­ля пра­вя­дзен­ня кант­роль­най на ра­бо­ту над па­мыл­ка­мі ча­су не пра­ду­гле­джа­на. Вуч­ні вы­му­ша­ны ў па­ско­ра­ным тэм­пе «ўбі­раць» у ся­бе ве­ды, бо на тры­ва­лае іх за­сва­ен­не і за­ма­ца­ван­не ма­тэ­ры­я­лаў ча­су ў пра­гра­ме ня­ма.

—Па ма­тэ­ма­ты­цы ў нас на 245 га­дзін менш, чым у Ра­сіі. А гэ­та, між ін­шым, ба­за­вы прад­мет для жыц­ця ўво­гу­ле, — пад­крэс­ліў Ана­толь То­зік. — У нас жа як атры­ма­ла­ся: ка­лі пе­ра­хо­дзі­лі на 12‑год­ку, вы­зва­лі­лі ад уро­каў су­бо­ту. А ка­лі вяр­ну­лі­ся да 11‑га­до­вай ся­рэд­няй шко­лы, су­бо­ты так і за­ста­лі­ся сва­бод­ны­мі ад уро­каў. Мы ка­жам, што на­шы дзе­ці пе­ра­гру­жа­ны, і пры­бі­ра­ем са школь­най пра­гра­мы та­кі важ­ны прад­мет, як «Ай­чын­ная і су­свет­ная мас­тац­кая куль­ту­ра». А сён­ня на­зі­ра­ем, як імк­лі­ва зні­жа­ец­ца агуль­ны ўзро­вень куль­ту­ры ма­ла­дых лю­дзей… Мяр­кую, што трэ­ба вяр­нуць у шко­лу гэ­ты прад­мет.

Ву­чэб­ная су­бо­та?

Ва­сіль Буд­ке­віч лі­чыць, што не­аб­ход­на пе­ра­гле­дзець ты­па­вы план агуль­най ся­рэд­няй аду­ка­цыі і па­вя­лі­чыць коль­касць га­дзін на вы­ву­чэн­не ма­тэ­ма­ты­кі і прад­ме­таў пры­ро­да­знаў­ча-на­ву­ко­ва­га цык­ла. Але за кошт ча­го мож­на гэ­та зра­біць, ка­лі не за­дзей­ні­чаць су­бо­ту і не пад­аў­жаць на­ву­чаль­ны год? Ана­толь То­зік па­ці­ка­віў­ся мер­ка­ван­нем пе­да­го­гаў на­конт мэ­та­згод­нас­ці ска­ра­чэн­ня лет­ніх ка­ні­кул:

—Не ўсім спа­да­ба­ец­ца, што я ска­жу, але ў на­шай кра­і­не вель­мі ка­рот­кі на­ву­чаль­ны год — 165 дзён. У еў­ра­пей­скіх кра­і­нах школь­ні­кі ву­чац­ца на пра­ця­гу го­да 230 дзён, у кра­і­нах Паўд­нё­ва-Ус­ход­няй Азіі — 230–265 дзён. Між ін­шым у боль­шас­ці гэ­тых кра­ін — 12‑га­до­вая ся­рэд­няя аду­ка­цыя і на­ват 13‑га­до­вая. Ка­лі ў кра­і­нах Паўд­нё­ва-Ус­ход­няй Азіі на пра­ця­гу ўсіх га­доў на­ву­чан­ня ў шко­ле дзе­ці ву­чац­ца 3120 дзён, то ў Бе­ла­ру­сі — 1815. Амаль удвая менш! Акра­мя та­го, у нас дзей­ні­чае яшчэ і аб­ме­жа­ван­не на коль­касць уро­каў…

На дум­ку пе­да­го­гаў, за­дзей­ні­чаць пад ву­чо­бу пер­шы лет­ні ме­сяц на­ў-
рад ці атры­ма­ец­ца. Пры­чын шмат: пра­вя­дзен­не азда­раў­лен­чай кам­па­ніі, 56‑дзён­ны вод­пуск у пе­да­го­гаў, не­аб­ход­насць пад­рых­та­ваць да но­ва­га на­ву­чаль­на­га го­да шко­лу і ка­бі­не­ты… А вось вяр­тан­не су­бо­ты ў школь­ны рас­клад мно­гія рас­цэнь­ва­юць ста­ноў­ча. Сва­бод­ную ад уро­каў су­бо­ту пра­па­ну­ец­ца па­кі­нуць толь­кі ў па­чат­ко­вай шко­ле і для вуч­няў 5‑х кла­саў, па­коль­кі гэ­та год адап­та­цыі ма­лод­шых школь­ні­каў да но­вых па­тра­ба­ван­няў.

Стар­шая шко­ла — не для кож­на­га

Яшчэ адзін дыс­ку­сій­ны мо­мант — увя­дзен­не па­ро­га пры ад­бо­ры вуч­няў у стар­шую шко­лу.

—Па вы­ні­ках рэс­пуб­лі­кан­ска­га ма­ні­то­рын­гу, 77% пе­да­го­гаў і 65% баць­коў лі­чаць маг­чы­мым увя­дзен­не аб­ме­жа­ван­няў пры пры­ёме на­ву­чэн­цаў у 10‑ы клас, — па­ве­да­мі­ла ды­рэк­тар На­цы­я­наль­на­га ін­сты­ту­та аду­ка­цыі Ра­і­са СІ­ДА­РЭН­КА.— Пе­ра­ход да на­ступ­най сту­пе­ні аду­ка­цыі мэ­та­згод­на ра­біць на асно­ве не­за­леж­най вы­ні­ко­вай атэс­та­цыі. Да па­доб­най прак­ты­кі па­сту­по­ва пе­ра­хо­дзяць у су­сед­ніх дзяр­жа­вах. У пры­ват­нас­ці, у Ра­сій­скай Фе­дэ­ра­цыі ўво­дзіц­ца аба­вяз­ко­вая дзяр­жаў­ная вы­ні­ко­вая атэс­та­цыя дзе­вя­ці­клас­ні­каў, якая ажыц­цяў­ля­ец­ца на не­за­леж­най асно­ве.

У ця­пе­раш­ніх вы­пуск­ных эк­за­ме­нах за курс ба­за­вай шко­лы, якія пра­во-
д­зяць «свае» на­стаў­ні­кі, ні­хто сэн­су не ба­чыць. Але ёсць і ін­шая пра­па­но­ва — да­пус­каць у 10‑ы клас вуч­няў згод­на з ся­рэд­нім ба­лам па­свед­чан­ня аб агуль­най ба­за­вай аду­ка­цыі. Ся­рэд­ні бал па­свед­чан­ня па­ві­нен быць не ні­жэй за 6 ба­лаў, а ад­зна­кі па про­філь­ных дыс­цып­лі­нах — не ні­жэй за 7 ба­лаў.

Уз­нік­ла пы­тан­не: як быць у та­кім ра­зе з гім­на­зіс­та­мі, якія ўжо зда­ва­лі іс­пы­ты пры па­ступ­лен­ні ў гім­на­зію? Ці ар­га­ні­зоў­ваць для іх да­дат­ко­вы до­пуск у 10‑ы клас?

—Ня­ма ні­я­кай га­ран­тыі, што ву­чань, які доб­ра ву­чыў­ся ў 5‑м кла­се, бу­дзе так­са­ма доб­ра ву­чыц­ца і ў 9‑м, — па­дзя­лі­ла­ся сва­і­мі дум­ка­мі на­стаў­ні­ца бія­ло­гіі Смар­гон­скай гім­на­зіі, пе­ра­мож­ца Рэс­пуб­лі­кан­ска­га кон­кур­су «На­стаў­нік го­да —2006» Іры­на КЛЯ­ВЕЦ. — Ка­лі мы ка­жам пра трэ­цюю сту­пень як пра ака­дэ­міч­ную, як пра пад­рых­тоў­ку да на­ву­чан­ня ў ВНУ, то на стар­шую сту­пень гім­на­зіі па­він­ны трап­ляць толь­кі тыя вуч­ні, якія здоль­ны пра­ца­ваць і за­свой­ваць яе пра­гра­му. Па ма­іх на­зі­ран­нях, гэ­та пры­клад­на 50 пра­цэн­таў. Ас­тат­нія 50 пра­цэн­таў гім­на­зіс­таў пе­да­го­гі спра­бу­юць штуч­на пад­цяг­нуць і па­ста­віць ім тую ад­зна­ку, якую ха­це­ла б ба­чыць ад­мі­ніст­ра­цыя. Ад­мі­ніст­ра­цыя і ад­дзел аду­ка­цыі за­ці­каў­ле­ны ў тым, каб быў ней­кі пры­стой­ны ся­рэд­ні бал, а за­лож­ні­кам сі­ту­а­цыі аказ­ва­ец­ца пе­да­гог. Ка­лі ву­чань ве­дае на «5», а атрым­лі­вае «7», то гэ­та яго вель­мі раз­бэшч­вае і пры­ні­жае на­стаў­ні­ка, які ха­цеў бы ацэнь­ваць адэ­кват­на.

У вы­ні­ку ў нас склад­ва­ец­ца за­ган­ная сіс­тэ­ма: да 11‑га кла­са мы атрым­лі­ва­ем пры­стой­ны ўмоў­ны ся­рэд­ні бал, але за­тым на­шы вуч­ні спра­бу­юць зда­ваць ЦТ, атрым­лі­ва­юць мі­ні­маль­ны бал і ідуць з гэ­тым ба­лам у ВНУ.

Ад­зна­кі за­мест «зо­ра­чак»

Пе­ра­ход на про­філь­нае на­ву­чан­не на стар­шай сту­пе­ні шко­лы — гэ­та ўжо, так бы мо­віць, вы­ра­ша­нае пы­тан­не. На­цы­я­наль­ны ін­сты­тут аду­ка­цыі пра­па­нуе ча­ты­ры про­фі­лі: гу­ма­ні­тар­ны, пры­ро­да­знаў­ча-на­ву­ко­вы, са­цы­я­куль­тур­ны і тэх­ні­ка-тэх­на­ла­гіч­ны. Да сло­ва, больш за па­ло­ву апы­та­ных баць­коў і пе­да­го­гаў (54% і 56% ад­па­вед­на) па­дзя­ля­юць дум­ку пра тое, што про­філь­нае на­ву­чан­не ў стар­шых кла­сах мо­жа стаць аль­тэр­на­ты­вай рэ­пе­ты­тар­ству.

Ра­і­са Сі­да­рэн­ка звяр­ну­ла ўва­гу на тое, што перш чым пе­ра­хо­дзіць на про­філь­нае на­ву­чан­не, кож­най на­ву­чаль­най ўста­но­ве трэ­ба дас­ка­на­ла пра­ана­лі­за­ваць, ці мо­гуць там быць за­бяс­пе­ча­ны ўмо­вы для гэ­та­га. У пер­шую чар­гу — на­яў­насць вы­со­ка­пра­фе­сій­ных пе­да­га­гіч­ных кад­раў, здоль­ных рэа­лі­зоў­ваць пра­гра­му про­філь­на­га на­ву­чан­ня, су­час­ная ву­чэб­на-ма­тэ­ры­яль­ная ба­за, ву­чэб­на-ме­та­дыч­нае су­пра­ва­джэн­не. На­ту­раль­на, што на пе­ра­ход­ным эта­пе агуль­на­аду­ка­цый­ныя кла­сы за­ха­ва­юц­ца.

На па­ся­джэн­ні ра­бо­чай гру­пы бы­ло ўзня­та і пы­тан­не без­ад­зна­ка­ва­га на­ву­чан­ня ў па­чат­ко­вай шко­ле. Амаль усе пры­сут­ныя сыш­лі­ся ў мер­ка­ван­ні, што ад­зна­кі трэ­ба вяр­таць.

—Без вы­стаў­лен­ня ад­зна­кі ў дзён­нік цяж­ка рас­тлу­ма­чыць баць­кам, на якім уз­роў­ні раз­віц­ця зна­хо­дзіц­ца іх дзі­ця. Акра­мя та­го, пры без­ад­зна­ка­вым на­ву­чан­ні да­ку­мен­та­цыя для вя­дзен­ня на­стаў­ні­ка­мі па­вя­ліч­ва­ец­ца на па­ра­дак. Акра­мя клас­на­га жур­на­ла, на­стаў­нік за­паў­няе яшчэ адзін жур­нал сіс­тэ­ма­тыч­на­га ўлі­ку ве­даў, умен­няў і на­вы­каў, — ка­жа на­стаў­ні­ца па­чат­ко­вых кла­саў Ба­ры­саў­скай ся­рэд­няй шко­лы № 20 Свят­ла­на БЯ­ЛОЦ­КАЯ.— Я лі­чу, што ад­сут­насць ад­зна­кі па вы­яў­лен­чым мас­тац­тве, пра­цоў­ным на­ву­чан­ні, фі­зіч­най куль­ту­ры, му­зы­цы зні­жае ў дзі­ця­ці імк­нен­не пры­клас­ці на­ма­ган­ні для да­сяг­нен­ня вы­ні­ку на­ву­чан­ня, губ­ля­ец­ца ін­та­рэс да прад­ме­та. Мэ­та­згод­на бы­ло б вы­ка­рыс­тоў­ваць без­ад­зна­ка­вае на­ву­чан­не толь­кі ў пер­шым кла­се, а з дру­го­га кла­са вы­ка­рыс­тоў­ваць ад­зна­кі.

Праблема для вырашэння

Ана­толь То­зік вы­ка­заў за­кла­по­ча­насць ста­нам бе­ла­рус­кай мо­вы ў на­шых шко­лах:

—Мяр­кую, гэ­та да­стат­ко­ва сур'­ёз­ная праб­ле­ма. Пой­дзе бе­ла­рус­кая мо­ва са шко­лы — яна пой­дзе і з на­цыі. І на­цыя пе­ра­ўтво­рыц­ца ў на­сель­ніц­тва. Апош­нім ча­сам на гэ­та не­каль­кі ра­зоў звяр­таў ува­гу і кі­раў­нік дзяр­жа­вы. Я лі­чу, што трэ­ба аба­вяз­ко­ва зда­ваць і бе­ла­рус­кую, і рус­кую мо­ву, а не пра­да­стаў­ляць вы­пуск­ні­кам і абі­ту­ры­ен­там вы­бар, як гэ­та ро­біц­ца за­раз. Маг­чы­масць вы­ба­ру як­раз і пры­вя­ла да та­го, што на ЦТ бе­ла­рус­кую мо­ву ў апош­ні год зда­ва­лі толь­кі 15% ад агуль­най коль­кас­ці абі­ту­ры­ен­таў. Ка­лі так пой­дзе і да­лей, то Бе­ла­русь мо­жа ака­зац­ца на­цы­яй, якая доб­ра­ах­вот­на ад­мо­ві­ла­ся ад на­цы­я­наль­най мо­вы і стра­ці­ла яе. А як мож­на зра­зу­мець, што гіс­то­рыя Бе­ла­ру­сі вы­кла­да­ец­ца ў нас на рус­кай мо­ве? Я лі­чу, што гра­ма­дзя­нін Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь, які мае ся­рэд­нюю і ба­за­вую аду­ка­цыю, па­ві­нен ва­ло­даць дзвю­ма дзяр­жаў­ны­мі мо­ва­мі ў роў­най сту­пе­ні. Трэ­ба лік­ві­да­ваць раз­дзя­лен­не школ на бе­ла­рус­ка­моў­ныя і рус­ка­моў­ныя. Гэ­та ўсё на­шы бе­ла­рус­кія шко­лы, та­му там па­він­ны пры­сут­ні­чаць у роў­най сту­пе­ні і бе­ла­рус­кая, і рус­кая мо­вы. На­ша бя­да ўжо на­ват не ў тым, што дзе­ці не мо­гуць ці не жа­да­юць раз­маў­ляць на бе­ла­рус­кай мо­ве. Сі­ту­а­цыя на­шмат гор­шая: яны ўжо стра­ці­лі здоль­насць да бе­ла­рус­ка­га вы­маў­лен­ня, якая за­клад­ва­ец­ца ў ран­нім дзя­цін­стве. Яны не чу­юць бе­ла­рус­кай мо­вы…

На па­ся­джэн­ні пра­гу­ча­ла дум­ка, што бе­ла­рус­кая мо­ва ста­ла для мно­гіх амаль што за­меж­най, та­му па­ды­хо­дзіць да яе вы­кла­дан­ня трэ­ба як да вы­кла­дан­ня за­меж­най мо­вы і дзя­ліць у па­чат­ко­вай шко­ле кла­сы на мен­шыя гру­пы. А бе­ла­рус­ка­моў­нае ася­род­дзе трэ­ба ства­раць яшчэ ў да­школь­ных уста­но­вах аду­ка­цыі.

—Для па­шы­рэн­ня сфе­ры вы­ка­ры­стан­ня бе­ла­рус­кай мо­вы ў аду­ка­цый­ным пра­цэ­се трэ­ба за­бяс­пе­чыць вы­кла­дан­не гіс­то­рыі Бе­ла­ру­сі і геа­гра­фіі Бе­ла­ру­сі на бе­ла­рус­кай мо­ве, — пра­па­на­ваў Ва­сіль Буд­ке­віч. — За­бяс­пе­чыць пад­рых­тоў­ку і вы­дан­не ін­струк­тыў­на-ме­та­дыч­ных ліс­тоў, ка­лян­дар­на-тэ­ма­тыч­нае пла­на­ван­не па кож­ным з гэ­тых ву­чэб­ных прад­ме­таў, кон­тур­ных карт і ат­ла­саў, ра­бо­чых сшыт­каў на дзвюх дзяр­жаў­ных мо­вах — бе­ла­рус­кай і рус­кай. І, га­лоў­нае, за­бяс­пе­чыць вы­ву­чэн­не бе­ла­рус­кай і рус­кай моў у па­чат­ко­вай шко­ле ў роў­ным аб'­ёме ву­чэб­ных га­дзін.

На­дзея НІ­КА­ЛА­Е­ВА.

Мінск — Ба­ры­саў — Мінск

Якія яшчэ пра­па­но­вы пра­гу­ча­лі на па­ся­джэн­ні ра­бо­чай гру­пы:

—зра­біць ды­рэк­та­раў уста­ноў аду­ка­цыі дзяр­жаў­ны­мі слу­жа­чы­мі;

—увес­ці льгот­нае крэ­ды­та­ван­не бу­даў­ніц­тва жыл­ля для пе­да­го­гаў або ўвес­ці для пе­да­го­гаў іль­гот­ную іпа­тэ­ку (у Ра­сіі прак­ты­ку­ец­ца іпа­тэ­ка для пе­да­го­гаў тэр­мі­нам на 10 га­доў, што да­зва­ляе ўтры­маць у га­лі­не спе­цы­я­ліс­таў);

—вы­дзя­ляць для пе­да­го­гаў іль­гот­ныя пу­цёў­кі для са­на­тор­на-ку­рорт­на­га азда­раў­лен­ня хоць бы раз на тры га­ды;

—па­вя­лі­чыць апла­ту клас­на­га кі­раў­ніц­тва да па­ло­вы стаў­кі;

—па­вя­лі­чыць апла­ту за пра­вер­ку сшыт­каў і ды­фе­рэн­цы­я­ваць яе ў за­леж­нас­ці ад на­паў­няль­нас­ці кла­са (за­раз аплач­ва­юц­ца мак­сі­мум 2 га­дзі­ны та­кой ра­бо­ты ў ты­дзень; та­кім чы­нам, на пра­вер­ку ад­на­го сшыт­ка на­стаў­ні­ку да­ец­ца ад 25 да 40 се­кунд);

—уста­на­віць па­ро­га­вы бал для за­лі­чэн­ня ў гім­на­зію — не менш як 45;

—пра­во­дзіць кон­курс на ва­кант­ныя мес­цы пе­да­го­гаў у гім­на­зіі;

—пе­ра­гле­дзець змест леп­шых са­вец­кіх пад­руч­ні­каў на прад­мет іх адап­та­цыі да су­час­ных умоў.

Выбар рэдакцыі

Тэатр

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Артыст Купалаўскага тэатра —  пра дзяцінства, шлях да сцэны і вывучэнне беларускай мовы.

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Для Блізнятаў надыходзіць тыдзень сур’ёзных змен у асабістым жыцці.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.