Вы тут

Са шпалер — у французскую сталіцу, або Канцэпцыя ператварэння ў мастака


Ён мае са­праў­ды ра­ман­тыч­ны воб­раз: доў­гія ва­ла­сы, вы­тан­ча­ныя за­вост­ра­ныя ву­сы, ба­род­ка... Вік­та­ра Аль­шэў­ска­га па­раў­ноў­ва­юць з муш­ке­цё­рам, і па­раў­на­нне гэ­тае вель­мі трап­нае. Ме­на­ві­та яно пер­шае ўсплы­вае ў па­мя­ці, а не яго ста­тус пра­фе­са­ра, лаў­рэ­а­та Дзяр­жаў­най прэ­міі Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь, пер­ша­га вуч­ня Ге­роя Бе­ла­ру­сі, на­род­на­га мас­та­ка Мі­ха­ся Са­віц­ка­га. Па­раў­на­нне не­вы­пад­ко­вае і та­му, што на­пры­кан­цы ве­рас­ня пер­са­наль­ная вы­ста­ва Аль­шэў­ска­га ад­кры­ла­ся ў фран­цуз­скай ста­лі­цы: «Квет­кі для Па­ры­жа» ад бе­ла­рус­ка­га твор­цы экс­па­на­ва­лі­ся ў за­ле прэ­стыж­на­га клу­ба «Cercle de l'Unіon Іnterallіee», чле­на­мі яко­га з'яў­ля­юц­ца прад­стаў­ні­кі вы­шэй­ша­га кі­раў­ніц­тва фран­цуз­скіх і за­меж­ных біз­нес-эліт і па­слы за­меж­ных дзяр­жаў.

18-2

— Я вы­ра­шыў «па­да­рыць Па­ры­жу квет­кі» і пе­ра­даць та­кім чы­нам сваё за­хап­лен­не гэ­тым го­ра­дам. Ама­ры­лі­сы, ру­жы, ка­са­чы, бе­лыя лі­леі час­та пры­сут­ні­ча­юць у ма­іх жы­ва­піс­ных тво­рах. Гэ­та сім­вал свя­та, вя­лі­кай па­дзеі, ура­чыс­тас­ці і вы­тан­ча­нас­ці.

Да­рэ­чы, пад­час гэ­тай па­езд­кі я пра­ца­ваў над ко­пі­яй парт­рэ­та Ма­рыі Шы­ма­ноў­скай (зна­ка­мі­тай пі­я­ніст­кі ХІХ ста­год­дзя і кам­па­зі­та­ра), на­пі­са­на­га су­свет­на вя­до­мым бе­ла­рус­кім мас­та­ком Ва­лен­ці­ем Вань­ко­ві­чам. Уво­гу­ле, заў­сё­ды на­ма­га­ю­ся пра­ца­ваць пад­час сва­іх за­меж­ных ванд­ро­вак, ні­ко­лі не спы­ня­ю­ся, не мар­ную час. Акра­мя асноў­ных жыц­цё­вых за­дач, заў­сё­ды вы­зна­чаю для ся­бе да­дат­ко­выя.

— Імк­ня­це­ся да асэн­са­ва­на­га іс­на­ван­ня?

— Так. Ка­лі ёсць хві­лін­ка не­дзе ў да­ро­зе, у аэ­ра­пор­це, на вак­за­ле — заў­сё­ды за­на­тоў­ваю свае дум­кі. Што да тэ­мы на­шай раз­мо­вы, ары­гі­нал парт­рэ­та Ма­рыі Шы­ма­ноў­скай зна­хо­дзіц­ца ў Поль­скай біб­лі­я­тэ­цы ў Па­ры­жы. А прэ­зен­та­цыя ко­піі ад­бу­дзец­ца ўжо ў Бе­ла­ру­сі на­пры­кан­цы гэ­та­га го­да.

— Гэ­та не пер­шая ва­ша па­езд­ка ў Фран­цыю. Ве­даю, што вы ўдзель­ні­ча­лі ў мас­тац­кай ак­цыі ў го­ра­дзе Не­вер яшчэ ў 2000-м...

— Мы па­да­рож­ні­ча­лі та­ды па Еў­ро­пе ра­зам з сям'­ёй, за­яз­джа­лі ў Па­рыж, Рэймс, Бур­жэ, Страс­бург... Пра­ект у Не­ве­ры быў між­на­род­ным. Шмат мас­та­коў удзель­ні­ча­ла ў ства­рэн­ні ад­на­го вя­ліз­на­га тво­ра, які по­тым рас­пі­ла­ва­лі на не­вя­лі­кія ка­вал­кі і пра­да­ва­лі на даб­ра­чын­ным аў­кцы­ё­не. Ад кож­на­га аў­та­ра па­тра­ба­ва­ла­ся пра­явіць улас­нае ра­зу­мен­не мас­тац­тва, сваё твор­чае крэ­да. Мне да­па­ма­га­ла ма­ля­ваць дач­ка Вік­то­рыя, та­му атры­ма­ла­ся штось­ці свет­лае, звя­за­нае з дзя­цін­ствам. Ус­па­мі­ны пра гэ­тую па­езд­ку за­на­та­ва­ны ў ад­ным з ма­іх дзён­ні­каў. Ужо на­збі­ра­ла­ся шмат тоў­стых та­моў і тон­кіх кні­жа­чак у ка­рыч­не­вых, з ціс­нен­нем пе­ра­плё­тах. У іх — пра­цоў­ныя эс­кі­зы, згад­кі пра сяб­роў і на­ва­коль­ны свет, ма­люн­кі «для ся­бе». Та­кая жы­вая паў­ся­дзён­насць. Фраг­мен­ты гэ­тых дзён­ні­каў, а так­са­ма мае лі­та­ра­тур­ныя во­пы­ты са­бра­ны ў так зва­ным мас­тац­кім дыя­ры­у­шы — кні­зе «Ура­жан­не раў­на­ва­гі, аль­бо Лес­ві­ца ўверх». Тэкс­ты ў ёй на­дру­ка­ва­ны ў спа­лу­чэн­ні з ка­ла­жа­мі з ма­іх тво­раў і фа­та­гра­фій.

— Ба­чы­ла ва­шы вы­дат­ныя здым­кі, зроб­ле­ныя пад­час ванд­ро­вак па Ка­па­до­кіі і Стам­бу­ле. Та­кое ра­зу­мен­не і за­хап­лен­не фак­ту­рай і рэ­лье­фа­мі мяс­цо­вас­цяў! Ка­ва­ныя ра­шот­кі, ма­за­і­кі ў Са­фіі, дрэ­ва з сі­не-чор­на-бе­лы­мі ме­даль­ё­на­мі-«воч­ка­мі»... Але маё сэр­ца на­заўж­ды за­ха­пі­ла кот­ка, якая ўтуль­на раз­мяс­ці­ла­ся на ўзо­рыс­тым по­кры­ве!

— Так, на пра­ця­гу жыц­ця пра­цую так­са­ма ў мас­тац­кай фа­та­гра­фіі. Яшчэ ка­лі ву­чыў­ся ў Рэс­пуб­лі­кан­скай шко­ле-ін­тэр­на­це па му­зы­цы і вы­яў­лен­чым мас­тац­тве імя І. Ахрэм­чы­ка, мне па­да­ры­лі «ФЭД», — з тых ча­соў і зды­маю. Па­мя­таю, што сваю пер­шую плён­ку пра­явіў толь­кі на­па­ло­ву: не ха­пі­ла рас­тва­раль­ні­ку...

— Лі­та­раль­на на днях у фран­цуз­скай ста­лі­цы ад­быў­ся яшчэ адзін вер­ні­саж ай­чын­ных мас­та­коў. У пра­ек­це су­час­на­га бе­ла­рус­ка­га вы­яў­лен­ча­га мас­тац­тва «Art-Zabor» удзель­ні­ча­юць і ва­шы тво­ры...

— Вы­ста­ва «Zabor» два га­ды ванд­ра­ва­ла па бе­ла­рус­кіх га­ра­дах, по­тым апы­ну­ла­ся ў На­цы­я­наль­ным мас­тац­кім му­зеі, тра­пі­ла ў Вар­ша­ву і, на­рэш­це, спы­ні­ла­ся ў Па­ры­жы. Мас­та­кі ча­сам скар­дзяц­ца, што ня­ма дзе вы­стаў­ляц­ца. А я ка­жу: «Па­гля­дзі­це, коль­кі ў кра­і­не пла­тоў». Ка­лі ўзяць аб­лас­ныя і ра­ён­ныя цэнт­ры, кал­га­сы, мож­на па­каз­ваць свае тво­ры бяс­кон­ца. Каб ця­бе маг­лі ўба­чыць і зра­зу­мець, каб ты мог сам ся­бе асэн­са­ваць. Вы згод­ны?

— Ці­ка­вая дум­ка, але, мяр­кую, не ўсе мас­та­кі згод­ны вы­стаў­ляц­ца ў та­кой экс­пе­ры­мен­таль­най экс­па­зі­цый­най пра­сто­ры...

— У нас не пры­звы­ча­і­лі­ся да дум­кі, што твор мас­тац­тва ў пэў­ным сэн­се — так­са­ма та­вар, які трэ­ба ву­чыц­ца пра­да­ваць. Шмат та­ле­на­ві­тых мас­та­коў зга­рае не­па­спя­хо­вы­мі і не­за­ўва­жа­ны­мі. На жаль, у нас па­куль ня­ма та­кой гра­мат­на вы­бу­да­ва­най сіс­тэ­мы, як на За­ха­дзе, ка­лі га­ле­рэі за­клю­ча­юць кант­ракт з аў­та­рам, на­бы­ва­юць тво­ры і «рас­круч­ва­юць» яго, а ка­лі імя твор­цы ўжо на­бы­вае па­пу­ляр­насць, яго кар­ці­ны па­спя­хо­ва пра­да­юц­ца на аў­кцы­ё­нах.

— Тра­ды­цый­нае пы­тан­не: над чым вы пра­цу­е­це за­раз?

— Звы­чай­на па­чы­наю пра­цу над не­каль­кі­мі тво­ра­мі ад­на­ча­со­ва, по­тым ім па­трэб­на «ад­ста­яц­ца», і я пе­ры­я­дыч­на да іх звяр­та­ю­ся. Ад­на з апош­ніх ма­іх жы­ва­піс­ных се­рый — «Му­зеі све­ту. Луўр». Ад­зна­чу пра­цу «Са­рам­лі­васць». Яна вы­яў­ляе ты­по­вую для сён­няш­ніх вя­лі­кіх му­зе­яў сі­ту­а­цыю, ка­лі на­тоўп с рук­за­ка­мі, тэ­ле­фо­на­мі-ай­фо­на­мі згу­шча­ец­ца ва­кол аго­ле­най ста­туі і бяс­кон­ца яе фа­та­гра­фуе, а тая ўжо быц­цам чыр­ва­нее ад со­ра­му. Ёсць яшчэ «Ка­ло­на сла­вы» — ка­лек­цыя тво­раў, пры­све­ча­ная Ня­свіж­ска­му па­ла­цу, Мір­ска­му за­мку, Ма­гі­лё­ус­кай ра­ту­шы, ар­хі­тэк­тур­ным шэ­дэў­рам на­шай кра­і­ны.

Ужо два га­ды зай­ма­ю­ся тэ­май ар­хі­тэк­ту­ры са­вец­ка­га пе­ры­я­ду. Мінск — вель­мі пры­го­жы го­рад. Мя­не за­хап­ля­юць яго пам­пез­насць, ура­чыс­тасць, усе гэ­тыя кла­січ­ныя бу­дын­кі з ма­сіў­ны­мі ка­ло­на­мі, з вя­лі­кай коль­кас­цю ге­раль­ды­кі, рэ­лье­фаў, скульп­тур. Ся­род «ге­ро­яў» ма­іх кар­цін — Цырк, Дом афі­цэ­раў, Га­лоў­паш­тамт — наш бе­ла­рус­кі Эр­мі­таж... На­пі­саў ужо ка­ля 10-15 тво­раў — яны скла­дуць ад­ну агуль­ную кар­ці­ну па­ме­рам тры на шэсць мет­раў. Ця­пер трэ­ба іх кан­цэп­ту­аль­на вы­бу­да­ваць, пры­ду­маць ход, каб гэ­тая ка­лек­цыя спра­ца­ва­ла. На­прык­лад, так, як у пра­ек­це «Фраг­мент Ва­ві­лон­скай ве­жы», дзе тры­нац­цаць па­лот­наў, на якіх мож­на ба­чыць ар­хі­тэк­тур­ныя пом­ні­кі, што ста­лі «ві­зі­тоў­ка­мі» роз­ных ста­ра­жыт­ных цы­ві­лі­за­цый, са­бра­ны ў фор­ме ве­жы.

— Як вы ста­ві­це­ся да па­про­каў кры­ты­кі, што ва­шы пра­цы ні­бы ха­лод­ныя вы­тан­ча­ныя кан­струк­та­ры, асноў­ныя дэ­та­лі-эле­мен­ты якіх — ры­ца­ры, му­зыч­ныя ін­стру­мен­ты, пом­ні­кі ар­хі­тэк­ту­ры і квет­кі?

— Кры­ты­ка — гэ­та аса­біс­тае ра­зу­мен­не пэў­най тэ­мы. А я не ма­гу пад­ла­дзіц­ца пад кож­на­га. І ка­лі адзін кры­тык ска­жа мне сён­ня ад­но, а заўт­ра дзе­сяць кры­ты­каў — ін­шае, не ма­гу ж я слу­хаць усіх. Ды і ўво­гу­ле, ка­лі не пра­ца­ваць, не пі­саць тво­ры, то кры­ты­кам і раз­маў­ляць не бу­дзе пра што. У кож­на­га мас­та­ка ўлас­ны спо­саб мыс­лен­ня і свая жорст­кая схе­ма, фор­му­ла, па якой ён пра­цуе. Але і яны з ча­сам транс­фар­му­юц­ца. Я заў­сё­ды зна­хо­джу­ся ў по­шу­ку са­ма­га яск­ра­ва­га кан­цэп­ту­аль­на­га вы­ра­шэн­ня тэ­мы.

— Ін­тэр­в'ю звы­чай­на па­чы­на­юць з рос­пы­таў пра дзя­цін­ства. Але я спы­таю толь­кі пра адзін ці­ка­вы эпі­зод на­пры­кан­цы на­шай раз­мо­вы. Ці праў­да, што ма­ці сва­ры­ла­ся на вас, ка­лі вы ў дзя­цін­стве раз­ма­ля­ва­лі алоў­кам шпа­ле­ры ў ква­тэ­ры?

— Не тое, каб сва­ры­ла­ся. Я ўжо ў той час ву­чыў­ся ў шко­ле-ін­тэр­на­це, і ма­ці ска­за­ла: «Вось ты ма­лю­еш, ма­лю­еш, а до­ма ні­вод­най кар­ці­ны ня­ма». І я ўзяў­ся ма­ля­ваць на шпа­ле­рах: ры­цар на ка­ні, на­вод­даль яго за­мак, біт­ва ней­кая ідзе... Атры­маў­ся твор ледзь не на ўсю сцен­ку! З ча­сам шпа­ле­ры па­ці­ху аб­ці­ра­лі­ся, іх пе­ра­клей­ва­лі не­каль­кі ра­зоў, па­кі­да­ю­чы мес­ца для кар­цін­кі, і па­сту­по­ва за­ста­ло­ся за­ўваж­ным толь­кі ву­ха ка­ня. Трэ­ба но­вую кар­ці­ну ма­ля­ваць...

Але­на КА­ВА­ЛЕН­КА

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ад вады да бяды — адзін крок

Ад вады да бяды — адзін крок

На вадаёмах краіны тонуць людзі. Што важна ведаць, каб не папоўніць спіс ахвяр?

Грамадства

Відавочца Перамогі

Відавочца Перамогі

Ваенныя вярсты сяржанта Андрэйчыкава.

Здароўе

У Беларусі дапоўняць нацыянальны каляндар прышчэпак

У Беларусі дапоўняць нацыянальны каляндар прышчэпак

У ім з’явіцца і прышчэпка супраць раку шыйкі маткі.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.