Вы тут

Будзем зноў жыць у краіне замкаў?


Як су­па­лі па­мкнен­ні эн­ту­зі­яс­та з са­цы­яль­най ад­каз­нас­цю біз­не­су

«Вы ж на цэ­лую га­дзі­ну спаз­ні­лі­ся — ка­лі пра­ца­ваць бу­дзе­це?» — та­кім пы­тан­нем су­стрэў нас гас­па­дар рэ­кан­струк­цыі. Ён за гэ­тыя ча­сы пры­звы­ча­іў­ся да та­го, што ма­ла хто за­ста­ец­ца абы­яка­вым да яго спра­вы і аба­вяз­ко­ва ха­цеў даць шанц жур­на­ліс­там на тое, каб прычыніцца да вя­лі­кай спра­вы. Шка­да толь­кі, што не ўсе ад­гук­ну­лі­ся на яго заклік... Боль­шасць за­про­ша­ных — дзяў­ча­ты. Зра­зу­ме­ла, яны па­ба­я­лі­ся за­пэц­кац­ца.

24-41

Атам­ная зброя мі­ну­ла­га

На па­чат­ку 2000-х га­доў у мяс­тэч­ку Люб­ча На­ва­груд­ска­га ра­ё­на знай­шоў­ся эн­ту­зі­яст Іван Пя­чын­скі, які са­браў ва­кол ся­бе та­кіх жа не­абы­яка­вых лю­дзей, як і сам. Люб­чан­скі за­мак быў па­бу­да­ва­ны ў XVІ ста­год­дзі, пе­ра­бу­да­ва­ны — у ХІХ, а зруй­на­ва­ны — у ХХ ста­год­дзі. Стыль зам­ка ўні­каль­ны — пе­ра­пля­цен­не го­ты­кі і рэ­не­сан­су. У ся­рэ­дзі­не XVІІ ста­год­дзя ўла­даль­ні­кам быў та­ле­на­ві­ты пал­ка­во­дзец Януш Ра­дзі­віл. У ХІХ ст. за­мак пе­рай­шоў да пры­бал­тый­скіх два­ран Фальц-Фей­наў.

Стан ве­ліч­на­га не­ка­лі бу­дын­ка не мог не хваляваць Іва­на Пя­чын­ска­га, та­му быў ство­ра­ны даб­ра­чын­ны фонд «Люб­чан­скі за­мак» і рас­па­ча­та ад­наў­лен­не гіс­та­рыч­най па­бу­до­вы. З та­го ча­су там што­год пра­цу­юць ва­лан­цё­ры. А ў 2009 го­дзе да­па­ма­гаць даб­ра­чын­на­му фон­ду стаў Прі­ор­банк.

«У на­шай кан­цэп­цыі пра­пі­са­на ад­наў­лен­не (рэ­кан­струк­цыя) зам­ка. Та­му мы хо­чам усё ж та­кі ад­наў­ляць. Іна­чай як мы бу­дзем на­зы­вац­ца кра­і­най зам­каў, ка­лі і па­ка­заць амаль не ма­ем ча­го? У тыя ча­сы за­мкі бы­лі як атам­ная бом­ба сён­ня. І чым іх бы­ло больш, тым мац­ней­шай лі­чы­ла­ся дзяр­жа­ва. Рэшт­кі не­ка­то­рых бу­дын­каў ця­пер прос­та раз­валь­ва­юц­ца. А сі­ту­а­цыя дрэн­ная ве­да­е­це ча­му? — раз­ва­жае ды­рэк­тар фон­ду. — Та­му, што на­ша за­ка­на­даў­ства па­тра­буе кла­січ­на­га па­ды­хо­ду: ад­ра­зу трэ­ба рас­пра­ца­ваць кан­цэп­цыю, по­тым ства­рыць ар­хі­тэк­тур­ны і бу­даў­ні­чыя пра­ек­ты, і толь­кі пас­ля гэ­та­га мож­на зай­мац­ца рэ­стаў­ра­цы­яй ці ад­наў­лен­нем. Мы не пай­шлі гэ­тым шля­хам. Мы ра­зу­ме­лі, што нам ні­хто ні­ко­лі не дасць столь­кі гро­шай. І вы­ра­шы­лі пра­ца­ваць кроп­ка­ва, па эта­пах».

24-42

«Ча­го сю­ды пры­еха­лі?»

У Люб­чан­скім за­мку ад­пра­ца­ва­ла ўжо бо­лей за 1,5 ты­ся­чы ва­лан­цё­раў. Бы­ва­ла, што па 100 ча­ла­век пра­ца­ва­ла ад­на­ча­со­ва. «Тых, хто пры­яз­джае, пы­та­ю­ся: «Ча­го сю­ды пры­еха­лі?» Яны ад­каз­ва­юць: «Да­па­ма­гаць». — «Ну та­ды за­ста­вай­це­ся, а ка­лі не бу­дзе­це да­па­ма­гаць, то ад'­яз­джай­це». На­пэў­на, ме­на­ві­та так і трэ­ба ра­біць. Прос­та та­му, што ні­хто не па­ду­мае да­па­маг­чы да та­го ча­су, па­куль не ска­жаш «да­па­ма­гай». Та­кія ўжо ў нас лю­дзі. Ха­ця мно­гія і без за­клі­каў пры­хо­дзяць. Мяс­цо­выя ўла­ды так­са­ма ста­ра­юц­ца да­па­маг­чы, чым мо­гуць.

Ка­ля 15 ты­сяч ча­ла­ве­ка-дзён ад­пра­ца­ва­на на рэ­кан­струк­цыі бес­ка­рыс­лі­ва. Спе­цы­я­ліс­таў на пра­цу за­пра­ша­юць толь­кі та­ды, ка­лі ёсць ней­кія спе­цы­фіч­ныя ра­бо­ты. «І пра­цу­ем мы не па 8 га­дзін, а па 10-12. Лю­дзі, якія не ўме­юць ні­чо­га ра­біць, тут са­праўд­ныя цу­ды ства­ра­лі. Ма­руд­на, але якас­на. Шмат да­па­ма­га­юць ту­рыс­ты, якія сю­ды пры­яз­джа­юць. Ка­лі трэ­ба бы­ло пад­няць ча­ра­пі­цу на Кут­нюю ве­жу, ад­на­ча­со­ва ста­лі ча­ла­век 40 (цэ­лы аў­то­бус) і ту­ды пад­ня­лі 2 то­ны ча­ра­пі­цы».

Не пра­сі­це гро­шай ад­ра­зу

«З са­ма­га па­чат­ку, ка­лі я за­га­рэў­ся гэ­тай ідэ­яй, мя­не лі­чы­лі дзі­ва­ком, бо зра­біць усё гэ­та бы­ло не­маг­чы­ма, — рас­па­вя­дае Іван Пя­чын­скі. — А вось ка­лі мы па­тын­ка­ва­лі Кут­нюю ве­жу, то ад­ра­зу да нас па­ча­лі ста­віц­ца з па­ва­гай. І я ха­чу ска­заць тым, хто жа­дае зай­мац­ца ад­наў­лен­нем ней­кіх аб'­ек­таў: спа­чат­ку па­ка­жы­це ся­бе. А то ўсе ча­ка­юць гро­шай, каб неш­та зра­біць. Мне да­вя­ло­ся пра­тры­мац­ца 7 га­доў без фі­нан­са­ван­ня. Мы ма­ем сён­ня кан­цэп­цыю, якая за­цвер­джа­на Мі­ніс­тэр­ствам куль­ту­ры. Ад­нак не ад­ра­зу яна з'я­ві­ла­ся. На яе ў нас не бы­ло гро­шай. Ча­ты­ры га­ды та­му пры­ехаў да нас та­га­час­ны мі­ністр куль­ту­ры Па­вел Ла­туш­ка. Пры­вез з са­бою Сяр­гея Кас­цю­чэн­ку, стар­шы­ню праў­лен­ня Прі­ор­бан­ка. І спа­чат­ку банк да­па­мог нам пра­фі­нан­са­ваць рас­пра­цоў­ку кан­цэп­цыі, якая каш­та­ва­ла 130 міль­ё­наў руб­лёў. Пас­ля стаў да­па­ма­гаць па­ста­ян­на».

Не­каль­кі ці­ка­вых фак­таў

 Фальц-Фей­ны бы­лі ў сва­яц­тве з Ра­ма­на­вы­мі. І гэ­тае мес­ца яны вы­бра­лі не­вы­пад­ко­ва, яго на­зы­ва­лі леп­шым ва ўсёй Мін­скай гу­бер­ні.

 Бы­ло вы­дат­ка­ва­на 600 ча­ла­ве­ка-дзён, каб вы­ка­паць рэшт­кі трэ­цяй ве­жы. Пад­ня­лі больш за 500 «ку­боў» зям­лі.

 У тын­ко­вач­ныя аздаб­лен­ні, як і па­тра­буе ста­рая тэх­на­ло­гія, пры рэ­стаў­ра­цыі да­баў­ля­лі бял­кі яек.

Ула­дзі­слаў КУ­ЛЕ­ЦКІ, фо­та аў­та­ра.

На­ва­груд­скі ра­ён

Хо­дзяць чут­кі

Іс­нуе ра­ман­тыч­ная гіс­то­рыя ўзнік­нен­ня наз­вы мяс­тэч­ка. Ка­лі Мін­доўг пе­ра­праў­ляў­ся це­раз Нё­ман, то ў гэ­тых мяс­ці­нах па­зна­ё­міў­ся з пры­га­жу­няй Мар­тай. У хут­кім ча­се за­ка­ха­ныя ажа­ні­лі­ся. Мяс­тэч­ка атры­ма­ла наз­ву ад та­го, што тут на­ра­дзі­ла­ся ка­хан­не. Да­рэ­чы, ёсць мер­ка­ван­не, што ме­на­ві­та ў Люб­чы ад­бы­ло­ся і хры­шчэн­не Мін­доў­га.

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Се Сяаюн: Супрацоўніцтва Кітая і Беларусі — прыклад міжнародных адносін новага тыпу

Се Сяаюн: Супрацоўніцтва Кітая і Беларусі — прыклад міжнародных адносін новага тыпу

Беларусь і Кітай адзначаюць адметную дату — 30-годдзе ўстанаўлення дыпламатычных адносін.

Грамадства

Дзе падпрацаваць пасля Новага года?

Дзе падпрацаваць пасля Новага года?

Псіхолагі раяць пачынаць не з маніторынгу рынку, а з некалькіх пытанняў самому сабе — каб вызначыцца з прыярытэтамі.

Грамадства

Уладзімір Мішчанчук: Марым аб брыльянтавым вяселлі

Уладзімір Мішчанчук: Марым аб брыльянтавым вяселлі

Уладзімір Мішчанчук — заслужаны артыст БССР, дэкан тэатральнага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, прафесар.

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.