Вы тут

Голас з далёкага дзяцінства


Ус­па­мін дзя­цін­ства: праг­нае піц­цё з вяд­ра ва­ды, толь­кі што пры­не­се­най з рэч­кі, якая ў сот­ні мет­раў ця­чэ паўз вёс­ку. П'еш, п'еш, а ада­рвац­ца не мо­жаш, уяў­ля­еш рач­ное дно з чыс­цют­ка пра­мы­тым жві­рам. Тую ва­ду паў­ста­год­дзя як зне­сла не­вя­лі­кая Дры­са ў За­ход­нюю Дзві­ну і да­лей — у Бал­тый­скае мо­ра... Як і дзя­цін­ства, якое за вёс­на­мі-зі­ма­мі за­ста­ло­ся на тым бе­ра­зе і пры­ля­тае ў па­мяць най­свят­лей­шым ран­кам, ка­лі рэч­ка толь­кі пра­чы­на­ла­ся і з га­ры яе дно бы­ло ві­даць аж да су­праць­лег­ла­га бе­ра­га: кож­ны ка­мень­чык, кож­ная тра­він­ка.

29-6

Яшчэ мож­на бы­ло ўба­чыць спу­джа­на­га шчу­па­ка, які імк­лі­вай стра­лой уця­каў з-пад пры­мкну­тай да вя­лі­кай але­шы­ны лод­кі. Во­да­пра­во­да та­ды ў вёс­цы не бы­ло. Мяс­цо­вая фер­ма за­бяс­печ­ва­ла­ся ва­дой так­са­ма з ра­кі. На бе­ра­зе ста­я­ла бу­ды­ні­на, дзе раз­мя­шча­ла­ся пом­па, якая па­да­ва­ла ва­ду да бу­дын­ка фер­мы ў вя­лі­кую ёміс­тасць, уз­ня­тую на пэў­ную вы­шы­ню. З яе ж — па раз­вод­цы — да па­ілак для жы­вё­лы. Сён­ня ўжо ня­ма ні той фер­мы, ні тых руп­лі­вых да­ярак са шчы­ры­мі ўсмеш­ка­мі і пес­ня­мі, якія ўруч­ную вы­дой­ва­лі па 25—30 ка­роў. Ды і ад вёс­кі амаль ні­чо­га не за­ста­ло­ся — ча­ты­ры жы­ха­ры з тых ста­рых руп­ліў­цаў, ча­ты­ры сям'і кры­ху ма­ла­дзей­шых ды дач­ні­кі. А не­ка­лі ж быў ста­так у больш за трыц­цаць аса­біс­тых ка­роў — амаль што па коль­кас­ці два­роў. Та­ды рэд­ка хто не тры­маў ка­ро­ву.

Ня­даў­на вёс­ку Га­раў­цы ра­шэн­нем улад да­лу­чы­лі ў якас­ці ву­лак да цэнт­ра сель­са­ве­та — Ян­ка­віч, якія зна­хо­дзяц­ца на дру­гім бе­ра­зе.

Га­раў­цы — мая ма­лень­кая ра­дзі­ма... Тут ня­ма раз­доль­ных, па­на­рам­ных края­ві­даў, на­ад­ва­рот, тут ёсць мі­ні-мяс­цін­кі ка­зач­най пры­га­жос­ці, якія фар­мі­руе ся­род па­гор­ка­ва­га рэ­лье­фу вёрт­кая Дры­са са сва­і­мі плё­са­мі і пе­ра­ка­та­мі, аст­раў­ка­мі і вы­со­кі­мі бе­ра­га­мі. Час змя­няе і аб­ліч­ча зям­лі. Ня­ма ўжо той вя­ліз­най са­сны май­го дзя­цін­ства на Бе­лых Пяс­ках, дзе быў наш най­у­туль­ней­шы пляж з ухі­лам пад сон­ца. А пяс­чын­кі на ім ад­на ў ад­ну — рач­ны пя­сок. Пры­ля­жаш на яго мок­ры — быц­цам пры­ліп­не, а аб­су­шыць со­ней­ка віль­гаць — аб­сып­лец­ца на­чыс­та. Та­ды бя­жыш на змай­стра­ва­ную ста­рэй­шы­мі хлоп­ца­мі выш­ку над глы­бо­кім ві­рам і ска­чаш з вы­шы­ні бо­лей за тры мет­ры ў ва­ду. Дух за­хоп­лі­вае! Сён­ня ня­ма той дзят­вы і Бе­лыя Пяс­кі па­глы­ну­лі кус­ты, ды не­па­кор­ны вір кож­ную вяс­ну ў час па­вод­кі пад­мы­вае кру­ты бе­раг. Не­па­да­лё­ку ста­я­лі дзве лаз­ні. Ад­на на­ле­жа­ла дзядзь­ку Кас­ту­сю — кла­даў­шчы­ку саў­га­са, дру­гая — дзядзь­ку Ва­сі­лю, які па­свіў саў­гас­ны ста­так. Гэ­тыя лаз­ні аб­мы­ва­лі не толь­кі іх сем'і, а і сем'і су­се­дзяў. Яшчэ пом­ніц­ца ста­ры — Іван Ва­сіль­е­віч, які з ву­дай сва­ім вя­лі­кім цяр­пен­нем на ад­ным мес­цы мог «аб­хіт­рыць» вя­лі­ка­га шчу­па­ка ці аку­ня, амаль по­бач з тым мес­цам, дзе мы гуч­на плёс­ка­лі­ся. Яшчэ з да­лё­ка­га дзя­цін­ства зыч­на гу­чыць го­лас ба­бу­лі Ан­та­ні­ны: «Са-а-шк-а-а!..», якая з ган­ка сва­ёй удо­ві­най ха­ты клі­ка­ла мя­не ад рэч­кі, дзе я ў лет­ні час ба­віў­ся зран­ку да ве­ча­ра.

Тры вяс­ко­выя руп­лі­ві­цы — Яў­ге­нія Ар­цё­маў­на, Лі­за­ве­та Мі­хай­лаў­на і Ні­на Ся­мё­наў­на — спраў­на кі­ра­ва­лі ва­зок, які цяг­ну­ла ка­бы­ла па мя­нуш­цы Ру­лет­ка, на фер­му, дзе ад­корм­лі­ва­лі­ся быч­кі. А ўмо­вы пра­цы на гэ­тай фер­ме бы­лі да­лё­ка не леп­шыя. Сён­ня з іх толь­кі Ні­на Ся­мё­наў­на жы­ве ў су­сед­няй вёс­цы Бул­га­кі, яшчэ мен­шай, чым мае Га­раў­цы. Ас­тат­ніх, як і знач­ную боль­шасць жан­чын вай­ны, пры­ві­та­лі мо­гіл­кі. Толь­кі свет­лыя іх во­чы гля­дзяць на нас са сціп­лых пом­ні­каў, ды яшчэ ня­ўрымс­лі­выя ду­шы з ня­бес­най вы­шы­ні... Га­раў­чан­кі мае, га­раў­чан­кі, вя­лі­кі вам дзя­куй і ніз­кі па­клон за вя­лі­кую ста­ран­ную пра­цу і ча­ла­веч­насць, пра­ста­ту і муд­расць, сціп­ласць і жар­ты.

Аляк­сандр Ма­тош­ка, г.п. Ра­со­ны.

P.S. Ша­ноў­ныя чы­та­чы! Да­сы­лай­це нам свае ма­тэ­ры­я­лы пра гіс­то­рыю род­на­га краю, ва­шай ма­лой ра­дзі­мы, ад­мет­ныя мес­цы, пра вы­біт­ных асоб ці прос­та доў­га­жы­ха­роў, якія ста­лі свед­ка­мі ці­ка­вых гіс­та­рыч­ных па­дзей. Ві­та­юц­ца так­са­ма фо­та ці­ка­вых мяс­цін і края­ві­даў. Ча­ка­ем ва­шы ар­ты­ку­лы па ад­ра­се: 220013, Мінск, вул. Б. Хмяль­ніц­ка­га, 10а, га­зе­та «Звяз­да», з па­зна­кай «Край, дзе я жы­ву», або на элект­рон­ны ад­рас іnfo@zvyazda.mіnsk.by.

Выбар рэдакцыі

Тэатр

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Артыст Купалаўскага тэатра —  пра дзяцінства, шлях да сцэны і вывучэнне беларускай мовы.

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Для Блізнятаў надыходзіць тыдзень сур’ёзных змен у асабістым жыцці.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.