Вы тут

У ранніх прыцемках


Вус­ціш­най па­рой так хо­чац­ца па­га­ва­рыць з бліз­кім ча­ла­ве­кам. А ка­лі ня­ма з кім?..

У Пет­ры­ка­ве на гэ­тым тыд­ні рас­па­ча­ло­ся су­до­вае слу­хан­не па фак­це жу­дас­на­га за­бой­ства 83‑га­до­вай ба­бу­лі, якое ў са­ка­ві­ку ска­ла­ну­ла вёс­ку Ма­лыя Ся­лю­ці­чы і ўсё на­ва­кол­ле. Трое зда­ро­вых му­жы­коў за­ка­та­ва­лі ба­бу­лю да смер­ці: звя­за­лі скот­чам, бі­лі, зла­маў­шы нос і рэ­бры, ду­шы­лі. Шан­цаў аба­ра­ніц­ца і вы­жыць у ста­рой ня­мог­лай жан­чы­ны не бы­ло: жы­ла яна ад­на, да та­го ж бы­ла ін­ва­лі­дам — ад­ма­ро­зі­ла но­гі, за­ста­ла­ся без ступ­няў. Збі­ра­ла гро­шы на пра­тэ­зы — іх і вы­бі­ва­лі не­да­вяр­кі ў ня­шчас­най. Пе­ра­трос­шы ўсю ха­ту і не да­біў­шы­ся ад ах­вя­ры пры­знан­ня, яны пры­ха­пі­лі з са­бой не­каль­кі бу­тэ­лек ві­на і па­кі­ну­лі яшчэ жы­вую баб­ку па­мі­раць. Знай­шла яе на­заўт­ра су­сед­ка, якая за­зір­ну­ла ад­даць не­вя­лі­кую па­зы­ку…

«За­лёт­ных» зла­чын­цаў вы­лі­чы­лі і за­тры­ма­лі хут­ка — да­па­маг­лі піль­ныя ад­на­вяс­коў­цы за­бі­тай жан­чы­ны. Ця­пер трэ­ба толь­кі спа­дзя­вац­ца, што па­ка­ран­не бу­дзе ад­па­вед­нае жорст­кас­ці і цы­ніз­му, з які­мі яны ка­та­ва­лі ста­ро­га ча­ла­ве­ка. Зрэш­ты, па­раз­ва­жаць у гэ­тай гіс­то­рыі хо­чац­ца не пра жорст­касць і цы­нізм, якія, ка­лі не бу­дзем ім су­праць­ста­яць, хут­ка за­ва­ло­да­юць на­шым жыц­цём і па­се­ляць у ду­шах страх. Тут трэ­ба га­ва­рыць пра «пус­ка­вы ме­ха­нізм» ад­ной асоб­на ўзя­тай тра­ге­дыі — пра тое, ча­му праг­ныя да лёг­кай на­жы­вы лю­дзі пай­шлі ме­на­ві­та ў тую ха­ту, пра тое, з ча­го ўсё па­ча­ло­ся…

А па­ча­ло­ся ўсё, як вы­свет­лі­ла след­ства, з за­ез­джых «ка­ра­бей­ні­каў», якія на ста­рых «жы­гу­лях» раз'­яз­джа­лі па на­ва­кол­лі, пра­па­ну­ю­чы яр­кія ану­чы па ну вель­мі не­вя­лі­кіх цэ­нах (па­доб­ных смуг­ля­вых ганд­ля­роў ве­да­юць, пэў­на, у кож­най бе­ла­рус­кай вёс­цы). Зай­шлі і ў ха­ту на ўскра­і­не Ма­лых Ся­лю­ціч, да бяз­но­гай ба­бу­лі. Ка­бе­та, што пры­нес­ла пра­па­ноў­ваць стра­ка­ты та­вар, бы­ла та­кая мі­лая і пры­вет­лі­вая, а адзі­но­кай баб­цы так ха­це­ла­ся па­га­ва­рыць… Сло­ва за сло­ва — рас­ка­за­ла ня­зва­най гос­ці і пра сваю бя­ду з на­га­мі, і пра тое, як збі­рае гро­шы на пра­тэ­зы, каб хоць па два­ры мож­на бы­ло па­ха­дзіць. Тая слу­ха­ла, спа­чу­валь­на кі­ва­ла, за­зі­ра­ла пры­хіль­на ў во­чы. А по­тым па­спя­ша­ла­ся рас­ка­заць хаў­рус­ні­кам пра ўда­лую «раз­вед­ку бо­ем»: маў­ляў, гро­шы ў ба­бу­лі ёсць, жы­ве ад­на, ха­та на­вод­шы­бе, са­ба­кі ў два­ры ня­ма. «Пус­ка­вы ме­ха­нізм» спра­ца­ваў, і зла­чын­цы, амаль упэў­не­ныя ў бес­па­ка­ра­нас­ці, па­еха­лі па лёг­кую зда­бы­чу.

Ня­даў­на да­вя­ло­ся па­чуць па­доб­ную гіс­то­рыю з род­ных мяс­цін — дзя­куй Бо­гу, не з та­кім тра­гіч­ным фі­на­лам. Фі­гу­ран­ты ўсё тыя ж — за­ез­джыя мах­ля­ры і ба­бу­ля, якая ха­це­ла ча­ла­ве­чай спа­га­ды і ўва­гі. Баб­ка жы­ве не ад­на — з сы­нам, ня­вест­кай і ўну­ка­мі. Але ад­ны цэ­лы дзень на пра­цы, дру­гія — на ву­чо­бе, пра ста­рую толь­кі адзін кло­пат: каб бы­ла на­корм­ле­ная ды аб­мы­тая. Уве­ча­ры ад­ны ў тэ­ле­ві­зар, дру­гія — у кам­п'ю­тар, а 82‑га­до­вая жан­чы­на ся­дзіць у сва­ёй ба­коў­цы і ўспа­мі­нае ма­ла­дыя га­ды. «Ад­на, дзі­цят­ка, як воўк», — скар­дзі­ла­ся мне ўлет­ку. Пэў­на, пра тое рас­каз­ва­ла і га­вар­кім ка­бе­там, што без пе­ра­шко­ды зай­шлі ў ха­ту са сва­і­мі клят­час­ты­мі клун­ка­мі. Раз­гар­ну­лі та­вар, па­пра­сі­лі па­піць ва­ды… Ба­бу­ля, шчас­лі­вая, што знай­шла кам­па­нію ў ран­ніх во­сень­скіх пры­цем­ках, пра­па­на­ва­ла не ва­ды, а гар­ба­ты, утуль­на ўсе­лі­ся за стол, уваж­лі­ва слу­ха­лі яе ўспа­мі­ны і тры­во­гі. Праў­да, як па­чу­лі, што не­ўза­ба­ве прый­дзе з пра­цы сын, за­спя­ша­лі­ся, шча­бе­чу­чы-дзя­ку­ю­чы, вы­ка­ці­лі­ся з ха­ты, се­лі ў аб­шар­па­ны «маск­віч»… Пры гэ­тым умуд­ры­лі­ся сцяг­нуць з ха­ты баб­чы­ну пен­сію, што ля­жа­ла ў ша­фе пад бя­ліз­най, і элект­рыч­ны чай­нік — той са­мы, у якім гас­па­ды­ня ім ва­ду для чаю га­та­ва­ла…

Ка­жуць, сын і ня­вест­ка баб­цы доб­ры скан­дал учы­ні­лі, тая пас­ля цэ­лы дзень пра­пла­ка­ла і паш­таль­ён­цы — зноў жа хоць і зна­ё­ма­му, але зу­сім чу­жо­му ча­ла­ве­ку — пра гэ­ту сваю бя­ду доў­га рас­каз­ва­ла. І, я амаль упэў­не­на, — ні­ко­га ні­чо­му гэ­тая гіс­то­рыя не на­ву­чы­ла: ні ба­бу­лю, якая і на­да­лей бу­дзе цяг­нуц­ца да не­зна­ё­мых лю­дзей, што пра­явяць да яе ўва­гі больш, чым бліз­кія сва­я­кі, ні гэ­тых са­мых бліз­кіх сва­я­коў, на­столь­кі за­ня­тых та­кі­мі важ­ны­мі ўлас­ны­мі спра­ва­мі, што ім ня­ма ні ча­су, ні па­трэ­бы па­га­ва­рыць са ста­рой ма­ці. Не толь­кі пра тое, што не вар­та вы­ва­роч­ваць ду­шу пе­рад чу­жы­мі, але і пра бы­лыя ча­сы, і пра тое, што яна сён­ня па­чу­ла па ра­дыё, і ку­ды су­сед уран­ку вёў сваю ка­ро­ву… Баб­ка — чыс­цень­кая, смач­на на­корм­ле­ная, зноў ся­дзіць ве­ча­ра­мі ў ба­коў­цы. І ка­лі з пры­вет­лі­вай усмеш­кай на па­ро­зе з'я­віц­ца не­зна­ё­мы ганд­ляр, як вы ду­ма­е­це, яна здо­лее ска­заць яму: «Ідзі прэч!»?

На­шы са­ста­рэ­лыя баць­кі — лю­дзі ін­шай эпо­хі. Яны больш да­вер­лі­выя, больш шчы­рыя ў ад­но­сі­нах, яны не мо­гуць і не хо­чуць па­да­зра­ваць усіх і кож­на­га ў тым, што ён мах­ляр або зла­чын­ца. «Вель­мі крыўд­на за адзі­но­кіх ста­рых, якія ў по­шу­ках ува­гі га­то­выя рас­ка­заць аб сва­іх праб­ле­мах пер­ша­му су­стрэч­на­му, які мо­жа мець ня­доб­рыя на­ме­ры. Зла­чын­цы не­за­ўваж­на вы­пыт­ва­юць пра на­яў­насць гро­шай, бліз­кіх сва­я­коў, за­ўва­жа­юць, як ума­ца­ва­ны дзве­ры, ці ёсць у два­ры са­ба­ка», — га­ва­рыў на­чаль­нік УУС Го­мель­ска­га абл­вы­кан­ка­ма, ка­мен­ту­ю­чы жу­дас­ную тра­ге­дыю ў Ма­лых Ся­лю­ці­чах. Ад ся­бе да­дам: «адзі­но­кія» — гэ­та не толь­кі тыя, хто за­стаў­ся пад ста­расць адзін па во­лі лё­су. Адзі­но­кі­мі сва­іх ста­рых ро­бім мы са­мі, ка­лі ду­ма­ем толь­кі аб іх фі­зіч­ным даб­ра­бы­це. Асаб­лі­ва гэ­тай вус­ціш­най ха­лод­най па­рой, ка­лі са­мі шу­ка­ем цеп­лы­ні і ра­зу­мен­ня, іду­чы з сяб­ра­мі ў ка­вяр­ню, каб прос­та па­га­ва­рыць па ду­шах, ці га­дзі­на­мі «за­ві­са­ю­чы» на тэ­ле­фо­не з сяб­роў­кай. За­бы­ва­ю­чы­ся, што не­дзе ў вяс­ко­вай ха­це ма­ці ча­кае зван­ка. Або ў су­сед­нім па­коі гля­дзіць свой веч­ны се­ры­ял, які ўжо за­бы­ла­ся, з ча­го па­чы­наў­ся…

...Не­як за пра­цай за­бе­га­ла­ся, і не­каль­кі ве­ча­роў, ка­лі ма­ма кла­пат­лі­ва пы­та­ла, як спра­вы, як прай­шоў дзень, кі­да­ла ў ад­каз ад­но: «Нар­маль­на». А пра яе дзень, пра цэ­ны ў кра­мах, пра тое, што ўба­чы­ла ў на­ві­нах, — слу­ха­ла на паў­ву­ха, ад­ным во­кам кі­да­ю­чы ў та­лер­ку з вя­чэ­рай, дру­гім — у ма­ні­тор кам­п'ю­та­ра. На­ступ­ствы не пры­му­сі­лі ся­бе ча­каць. «Тут та­кія дзяў­чат­кі мі­лыя пры­хо­дзі­лі. Я іх за­пра­сі­ла, чай­ку па­пі­лі, пра жыц­цё, пра Бо­га па­га­ва­ры­лі, кніж­кі во па­кі­ну­лі», — з па­ро­га аша­ла­мі­ла мя­не мая Ва­сіль­еў­на, па­каз­ва­ю­чы лі­та­ра­ту­ру све­дак Іе­го­вы.

Дзя­куй Бо­гу, гэ­тым ра­зам абы­шло­ся. Дай мне, Бо­жа, ро­зу­му, каб на­ступ­на­га ра­зу не бы­ло.

Але­на ЛЯЎ­КО­ВІЧ

Выбар рэдакцыі

Тэатр

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Артыст Купалаўскага тэатра —  пра дзяцінства, шлях да сцэны і вывучэнне беларускай мовы.

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Для Блізнятаў надыходзіць тыдзень сур’ёзных змен у асабістым жыцці.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.