Вы тут

Пунш, заморскі дзядзька крупніку


Ня­ўмоль­на на­ды­хо­дзяць ха­ла­ды, дык ці не са­мы час за­раз са­грэц­ца га­ра­чым пун­шам? Пунш — змя­ша­ны ал­ка­голь­ны на­пой. Ро­дам ён з Паўд­нё­вай Азіі і рас­паў­сю­дзіў­ся ў Еў­ро­пе з па­чат­ку ХVІІ ста­год­дзя дзя­ку­ю­чы анг­лі­ча­нам і га­ланд­цам. Наз­ва па­хо­дзіць ад сан­скрыц­ка­га сло­ва «панч» (англ. рunсh), — «пяць», бо ў са­стаў пун­шу па­чат­ко­ва ўва­хо­дзі­ла 5 аба­вяз­ко­вых кам­па­не­нтаў: паўд­нё­ва­а­зі­яц­кі арак, пра які мы ні­жэй па­га­во­рым, цу­кар, спе­цыі, цыт­ры­на (або ін­шыя цыт­ру­са­выя) і ві­но (ра­дзей ва­да). Га­ра­чы пунш па­да­юць на­грэ­тым да 65°С. На­пой га­ту­юць у за­чы­не­ным по­су­дзе (мож­на ў эма­ля­ва­ным ронд­лі, але тра­ды­цый­на — у ад­мыс­ло­вай ва­зе з веч­кам), на­гра­ва­ю­чы яго пры­клад­на да 70°С. Пры больш вы­со­кай тэм­пе­ра­ту­ры губ­ля­юц­ца сма­ка­выя якас­ці ві­на і вы­па­рва­ец­ца пры­кмет­ная част­ка спір­ту. Па­да­юць пунш га­ра­чым (ра­дзей асту­джа­ным) у ке­ра­міч­ных кі­ліш­ках або ў шклян­ках для гар­ба­ты.

2-17

Ідэя спа­лу­чаць пунш з ча­ем, ма­быць, за­ра­дзі­ла­ся ўжо ў Еў­ро­пе, дзе і тое, і дру­гое аса­цы­я­ва­ла­ся з Ус­хо­дам, а зна­чыць, аў­та­ма­тыч­на па­са­ва­ла ад­но ад­на­му. Да та­го ж мо­ду на пунш за­да­ва­лі Анг­лія і Га­лан­дыя, ад­куль рас­паў­сюдж­ва­ла­ся і мо­да на чай, пры­чым пры­клад­на ў адзін і той жа час. Ды і цём­ны ко­лер ара­ку, які за­ста­ец­ца ад трыс­ня­го­вай ме­ла­сы, да­во­лі бліз­кі да чай­на­га.

Спа­чат­ку пунш да­лі­ва­лі ў чай як ара­ма­тыч­ны да­да­так, а за­тым і сам пунш час­та ста­лі га­та­ваць, да­да­ючы чай, мож­на на­ват ска­заць, з да­мі­ну­ю­чым чай­ным сма­кам. Рэ­цэп­ту­ра ста­ла до­сыць воль­най, да­лё­кай ад ары­гі­на­ла. На­прык­лад, арак ста­лі за­мя­няць спа­чат­ку больш да­ступ­ным ро­мам, а по­тым, час­та, і лю­бым моц­ным ал­ка­го­лем, які трап­ляў­ся пад ру­ку. Акра­мя цыт­ры­ны і ін­шых цыт­ру­са­вых, ста­лі вы­ка­рыс­тоўваць ін­шую са­да­ві­ну і фрук­то­выя со­кі. Frее stуlе. Пунш з яго да­ра­гі­мі кам­па­не­нта­мі быў на­по­ем прын­цы­по­ва не да­ступ­ным для аб­са­лют­най боль­шас­ці. Сла­ву­ты анг­лій­скі мас­так Уіль­ям Хо­гарт па­кі­нуў на­шчад­кам са­ты­рыч­ны сю­жэт, які не над­та па­ды­хо­дзіць да сно­баў — ама­та­раў пун­шу. Гэ­тую яго гра­вю­ру час­та пе­ра­ма­лёў­ва­лі ў роз­ных кра­і­нах, ча­сам не вель­мі бліз­ка да ары­гі­на­ла, у тым лі­ку і на дне пар­ца­ля­на­вых ваз для пун­шу.

Са­мы да­ра­гі кам­па­нент тра­ды­цый­на­га пун­шу — гэ­та арак. У нас ён з'я­віў­ся ў ся­рэ­дзі­не ХVІІІ ста­год­дзя дзя­ку­ю­чы імпарту з га­ланд­скай Ба­та­віі (ця­пер ста­лі­ца Ін­да­не­зіі Джа­кар­та) і ін­дый­ска­га Гоа, якія не аб­мі­на­лі га­лоў­ны порт Рэ­чы Па­спа­лі­тай — Гданьск. Ад­туль і рас­паў­сю­дзі­ла­ся, до­сыць хут­ка, мо­да на пунш. Арак з Ба­та­віі і арак з Гоа (знач­на больш рэд­кі і да на­ша­га ча­су прак­тыч­на «вы­мер») — роз­ныя на­поі. Ба­таў­скі ро­біц­ца з ме­ла­сы цук­ро­ва­га трыс­ня­гу (як і ром), а фер­мен­та­цыя ад­бы­ва­ец­ца дзя­ку­ю­чы драж­джам з да­да­дзе­ны­мі ў яго су­ха­ра­мі з чыр­во­на­га ры­су. А ін­дый­скі і цэй­лон­скі арак — з ка­ко­са­ва­га со­ку. І той, і гэ­ты арак по­тым пе­ра­га­ня­юць. Сло­ва «арак», зрэш­ты, вя­до­мае прак­тыч­на па ўсёй Азіі: на Бліз­кім Ус­хо­дзе так на­зы­ва­юць моц­ны дыс­ты­ля­ва­ны на­пой з ві­на­гра­ду, ара­ма­ты­за­ва­ны ані­сам. У Іра­ку яго ро­бяць з со­ку фі­ні­каў, а ў цюрк­скіх на­ро­даў арак — гэ­та дыс­ты­ля­ва­ны ку­мыс. Але для тра­ды­цый­на­га пун­шу ўжы­ва­ец­ца толь­кі паўд­нё­ва­а­зі­яц­кі арак (з Ін­дыі, Ін­да­не­зіі або Цэй­ло­на).

Аж да па­чат­ку ХХ ста­год­дзя арак лі­чыў­ся ад­ным з на­по­яў, які па­ві­нен быў аба­вяз­ко­ва пры­сут­ні­чаць у «ап­тэч­цы пры­ём­най» кож­на­га пры­стой­на­га шля­хец­ка­га до­ма — у ад­мыс­ло­вай, за­мкнё­най на ключ шаф­цы, па­пя­рэд­ні­цы су­час­ных ба­раў. У ёй так­са­ма тры­ма­лі спе­цыі, цу­кер­кі і ін­шыя да­лі­ка­тэ­сы. Акра­мя пун­шу, арак вы­ка­рыс­тоў­ваў­ся як кам­па­нент для со­у­саў да мя­са і птуш­кі, для на­сы­чэн­ня вы­печ­кі (у пер­шую чар­гу, драж­джа­вых «баб»), да­да­ваў­ся ў ка­ву і гар­ба­ту. Пі­ла яго шлях­та і ў чыс­тым вы­гля­дзе, але час­цей раз­баў­ле­ны фрук­то­вы­мі со­ка­мі. Уво­гу­ле, ужы­ва­лі яго больш ці менш як ром, да яко­га ён да­во­лі бліз­кі і зы­ход­ным са­ста­вам і сма­кам.

Кухмістр Верашчака.

Пунш «па­ла­ю­чы»

Склад­ні­кі: 1 -1,5 кг фрук­то­ва­га ма­ро­зі­ва, 750 мл бе­ла­га ві­на, 200 мл ара­ку (або ро­му).

Спо­саб пры­га­та­ван­ня: раз­ліць па куб­ках або кі­ліш­ках ві­но на 1/3 вы­шы­ні. Вы­клас­ці на па­верх­ню 2-3 лы­жач­кі ма­ро­зі­ва. За­ліць ара­кам і пад­па­ліць. Мож­на пе­рад пад­па­лам дэ­ка­ра­ваць так­са­ма скрыль­ка­мі фрук­таў, ліс­цем мя­ты, кроп­ля­мі кан­фі­цю­ру і гэ­так да­лей.

Чытайце яшчэ:

Лістапад — сезон бараніны

Марцін святы - згубіцель гагаты

Што калісьці елі на Дзяды?

Ці патрэбны нам сакрэты Сапегаў?

Кухня Тышкевічаў

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.