Вы тут

«Люблю дакументальнае кіно за тое, што ніколі не ведаеш, дзе цябе падпільнуе яркі кінематаграфічны вобраз»


Мі­кі­та Су­ты­рын з па­ка­лен­ня су­час­ных рэжысёраў-дакументалістаў — жы­ве ў мас­тац­тве, у якім трэ­ба «вы­жы­ваць» — шу­каць гро­шы на свае пра­ек­ты, маг­чы­мас­ці ўва­саб­лен­ня сва­іх за­ду­мак, та­ле­на­ві­тых лю­дзей, якія змо­гуць у гэ­тым да­па­маг­чы. Апроч ін­ша­га, Мі­кі­та — ві­цэ-прэ­зі­дэнт Гіль­дыі не­іг­ра­во­га кі­но і тэ­ле­ба­чан­ня Ра­сіі, з якой апан­та­на па­пу­ля­ры­зуе мас­тац­тва да­ку­мен­таль­на­га кі­но, пра­цуе як прад­зю­сар (якіх у ра­сій­скай ін­дуст­рыі не­іг­ра­во­га кі­но не ха­пае). На кі­на­фес­ты­валь «Ліс­та­пад» Мі­кі­та Су­ты­рын пры­ехаў з Маск­вы, каб стаць чле­нам жу­ры кон­кур­су на­цы­я­наль­ных кі­на­школ. Пра ўра­жан­ні ад пра­гра­мы су­час­на­га ма­ла­до­га кі­но я спы­та­ла ў пер­шую чар­гу.

11-43

— Я з ці­ка­вас­цю па­гля­дзеў кон­курс, не­каль­кі ра­бот мя­не за­ча­пі­ла. Мы ад­на­га­лос­на вы­зна­чы­лі два леп­шыя філь­мы, за­тое по­тым ла­ма­лі коп'і, спра­ча­лі­ся аб тым, ка­му даць ста­ту­эт­ку, а ка­му — дып­лом. У вы­ні­ку вы­ра­шы­лі даць га­лоў­ную ўзна­га­ро­ду філь­му «Быць мной, быць та­бой» аб хлоп­цы з сін­дро­мам ДЦП. Шчы­ра ка­жу­чы, мя­не ня­час­та за­кра­на­юць кар­ці­ны пра лю­дзей з аб­ме­жа­ва­ны­мі маг­чы­мас­ця­мі. У мно­гіх з іх мне не ха­пае гу­ма­ніз­му — аў­та­ры час­та ціс­нуць на шка­да­ван­не за­мест та­го, каб да­сле­да­ваць свет асо­бы і праз гэ­та да­ваць гле­да­чу маг­чы­масць па­лю­біць яе, зра­зу­мець каш­тоў­насць і асаб­лі­васць та­кіх лю­дзей. Пра­ца ж Аляк­санд­ры Каў­фман пад­ку­пі­ла мя­не вель­мі аса­біс­тым, да­тыч­ным па­ды­хо­дам да тэ­мы, што не пе­ра­шко­дзі­ла аў­та­ру вы­бу­да­ваць не­тры­ві­яль­ную і вель­мі асэн­са­ва­ную дра­ма­тур­гію філь­ма. Дру­гую кар­ці­ну — «Ад па­ня­дзел­ка да па­ня­дзел­ка» з Гру­зіі — мы ад­зна­чы­лі дып­ло­мам Гіль­дыі не­іг­ра­во­га кі­но.

— Вы прый­шлі ў да­ку­мен­таль­нае кі­но з жур­на­ліс­ты­кі. Гэ­та не­як звя­за­на?

— Для мя­не жур­на­ліс­ты­ка ста­ла свое­асаб­лі­вай так­ты­кай па­знан­ня све­ту. Мне бы­лі ці­ка­выя лю­дзі, па­да­ба­ла­ся за­да­ваць пы­тан­ні, су­па­стаў­ляць фак­ты, ана­лі­за­ваць, ра­біць вы­сно­вы — уво­гу­ле мне па­да­ба­ла­ся пра­ца­ваць жур­на­ліс­там. Для мя­не гэ­ты во­пыт быў важ­най жыц­цё­вай шко­лай. У Ека­ця­рын­бур­гу, ад­куль я ро­дам, да­во­лі раз­ві­тая куль­ту­ра не­іг­ра­во­га кі­но. У 1990-я на Ура­ле, ды і ва ўсёй Ра­сіі, кі­но зна­хо­дзі­ла­ся ў за­ня­пад­зе, але ў да­ку­мен­та­ліс­ты­цы жыц­цё бы­ло — у асноў­ным на Свярд­лоў­скай кі­на­сту­дыі, тро­хі — на рэ­гі­я­наль­ных тэ­ле­ка­на­лах і на­шым жур­фа­ку. Та­ды ўжо збі­раў поў­ныя за­лы фес­ты­валь не­іг­ра­во­га кі­но «Ра­сія». І мы, ма­ла­дыя жур­на­ліс­ты, гля­дзе­лі, аб­мяр­коў­ва­лі, пі­са­лі пра гэ­та, асвой­ва­лі, акра­мя тра­ды­цый­ных жур­на­лісц­кіх жан­раў, кі­на­мо­ву... Я быў ад­ным з тых, хто ў вы­ні­ку за­ха­цеў ся­бе ў гэ­тым па­спра­ба­ваць — і па­ехаў па­сту­паць у ВГІК. Па­сту­піў.

— Пяць га­доў на­ву­чан­ня ў тра­ды­цый­най ВНУ, са­праў­ды так важ­ныя для рэ­жы­сёр­скай пра­цы?

— У кож­на­га свой шлях у кі­но. Нех­та мі­нуў про­філь­ную аду­ка­цыю або ВНУ на­огул, і гэ­та не зна­чыць, што ён — менш «доб­ры да­ку­мен­та­ліст». За­раз гэ­та, на­пэў­на, пра­гу­чыць па­фас­на і ня­сціп­ла, але для мя­не ВГІК стаў стра­тэ­гіч­ным плац­дар­мам для асва­ен­ня пра­фе­сіі, для ўсве­дам­лен­ня ся­бе кі­не­ма­та­гра­фіс­там, для за­ва­ёў­ван­ня Маск­вы, на­рэш­це. А ка­лі сур'­ёз­на — пяць га­доў у ВГІК — гэ­та ж не толь­кі лек­цыі і се­мі­на­ры, але і жыц­цё ў ін­тэр­на­це — свое­асаб­лі­вым «пла­віль­ным кат­ле» кі­не­ма­та­гра­фіс­таў, і між­на­род­ны сту­дэнц­кі кі­на­фес­ты­валь, і маг­чы­масць зды­маць сваё кі­но на ба­зе ву­чэб­най кі­на­сту­дыі.

Па­мя­таю, як на дру­гім кур­се, ад­ра­зу ж пас­ля зды­мак дэ­бют­на­га філь­ма, ад­пра­віў­ся зды­маць у Ні­дэр­лан­ды з цал­кам за­меж­най, га­ланд­скай ка­ман­дай. Уя­ві­це, мне 22 га­ды, я ўпер­шы­ню за мя­жой, анг­лій­скай тол­кам не ве­даю і па­ві­нен за 10 дзён зняць кі­но на не­вя­до­мую па­куль тэ­му.

А яшчэ праз паў­го­да — Аран­жа­вая рэ­ва­лю­цыя ва Укра­і­не. Гро­шай ні ка­пей­кі, а трэ­ба ехаць, усі­мі дум­ка­мі там. Упі­саў­ся на­зі­раль­ні­кам на вы­ба­ры, на аў­то­бу­сах даб­ра­ўся да Кі­е­ва, на ама­тар­скую ка­ме­ру зняў ка­рот­ка­мет­раж­ку «Тан­цы на Май­да­не»... Уво­гу­ле, ВГІК для мя­не — гэ­та на­ват не аду­ка­цыя, а неш­та з ка­тэ­го­рыі lіfestyle. Та­бе на 5 га­доў да­ец­ца дах над га­ла­вой, маг­чы­масць зды­маць, раз­бі­раць сваё кі­но ў ла­ба­ра­то­рыі з пе­да­го­га­мі, эс­тэ­тыч­ны­мі апа­не­нта­мі і ад­на­дум­ца­мі.

— У Мін­ску вы ка­за­лі, што Гіль­дыя не­іг­ра­во­га кі­но і тэ­ле­ба­чан­ня пра­цуе для та­го, каб зра­біць ін­дуст­рыю да­ку­мен­таль­на­га кі­но больш ад­кры­тай, зра­зу­ме­лай, ці­ка­вай для гле­да­ча. У чым за­клю­ча­ец­ца гэ­тая пра­ца? Вы пра­па­на­ва­лі су­пра­цоў­ніц­тва бе­ла­рус­кім кі­не­ма­та­гра­фіс­там ад імя Гіль­дыі не­іг­ра­во­га кі­но...

— Нам ці­ка­ва па­зна­ё­міц­ца з бе­ла­рус­кі­мі ка­ле­га­мі — рэ­жы­сё­ра­мі, пра­кат­чы­ка­мі і ама­та­ра­мі да­ку­мен­таль­на­га кі­но. Шэ­раг на­шых пра­ек­таў мо­жа знай­сці ла­гіч­ны пра­цяг і на пост­са­вец­кай пра­сто­ры, у тым лі­ку ў Бе­ла­ру­сі.

На­прык­лад, На­цы­я­наль­ная кі­на­клуб­ная сет­ка. Кі­на­клуб­ны рух на­огул — ці­ка­вая з'я­ва. Ва ўмо­вах, ка­лі да­ку­мен­таль­нае кі­но прак­тыч­на вы­клю­ча­на з ка­мер­цый­на­га пра­ка­ту, кі­на­клу­бы — гэ­та іні­цы­я­ты­ва зні­зу, аль­тэр­на­ты­ва вя­лі­кім кі­на­тэ­ат­раль­ным па­ка­зам, гэ­та ўва­саб­лен­не на­ме­ру гле­да­чоў не прос­та гля­дзець кі­но, але і «пра­жы­ваць» яго ра­зам, аб­мяр­коў­ваць пас­ля се­ан­са, дзя­ліц­ца ўра­жан­ня­мі, за­да­ваць пы­тан­ні. За мі­ну­лы дзя­ся­так га­доў у роз­ных га­ра­дах Ра­сіі ад­кры­ла­ся ня­ма­ла та­кіх пля­цо­вак — тэ­ма­тыч­ныя, сту­дэнц­кія, тэ­ры­та­ры­яль­ныя і г.д. У на­шай ба­зе да­ных та­кіх больш за 160. Час­та гэ­та клу­бы, якія пра­цу­юць на го­лым эн­ту­зі­яз­ме, бя­руць філь­мы з то­рэн­таў, а ін­шы раз пра­да­юць на та­кія се­ан­сы квіт­кі.

І вось Гіль­дыя пры­ду­ма­ла ме­ха­нізм пра­цы з та­кі­мі пля­цоў­ка­мі, каб гэ­тыя ўста­но­вы па­каз­ва­лі кі­но і пры гэ­тым не па­ру­ша­лі за­кон. Мно­гія чле­ны Гіль­дыі пе­ра­да­юць нам пра­вы на дыс­тры­бу­цыю сва­іх філь­маў. Мы, у сваю чар­гу, пра­па­ну­ем гэ­тае кі­но кі­на­клу­бам. Пры­чым Гіль­дыя га­ран­туе — гэ­та цал­кам ле­галь­ны кан­тэнт, дзе за­га­дзя вы­ра­ша­ны ўсе бю­ра­кра­тыч­ныя фар­маль­нас­ці. Кі­на­клу­бу за­ста­ец­ца толь­кі пад­пі­саць з Гіль­ды­яй парт­нёр­скае па­гад­нен­не, стаць на­шым пад­піс­чы­кам і атры­маць до­ступ да ка­та­ло­га на­шых філь­маў.

— У су­час­ных умо­вах скла­да­на рэа­лі­зоў­ваць маг­чы­мас­ці аў­тар­ска­га да­ку­мен­таль­на­га кі­но?

— Мне зда­ец­ца, у на­ша­га бра­та-да­ку­мен­та­ліс­та афор­мі­ла­ся ней­кая па­тэр­на­лісц­кая за­леж­насць ад срод­каў, якія вы­лу­чае Мі­ніс­тэр­ства куль­ту­ры. Мно­гія ка­ле­гі не ўяў­ля­юць свай­го кі­но без пад­трым­кі дзяр­жа­вы, а гэ­та не адзі­ная кры­ні­ца фі­нан­са­ван­ня для не­іг­ра­во­га кі­но. Ёсць цэ­лы шэ­раг фон­даў, кі­на­ін­сты­ту­таў, ар­га­ні­за­цый, якія да­юць ме­ды­ягран­ты; на­рэш­це, у вы­твор­час­ці ўдзель­ні­ча­юць тэ­ле­ка­на­лы. Пра­фе­сі­я­на­лу трэ­ба ве­даць, на якіх умо­вах яны су­пра­цоў­ні­ча­юць, як зра­біць свой пра­ект ці­ка­вым для тых ці ін­шых ін­сты­ту­цый.

Не­каль­кі га­доў та­му мы з ка­ле­га­мі па­ча­лі ўдзель­ні­чаць у піт­чын­гах, дзе трэ­ба яр­ка, сціс­ла і вы­раз­на прад­ста­віць свой пра­ект тым, хто мо­жа ім за­ці­ка­віц­ца і паў­дзель­ні­чаць у вы­твор­час­ці твай­го кі­но. Мы вы­ву­ча­лі аль­тэр­на­тыў­ныя спо­са­бы пад­трым­кі не­іг­ра­во­га кі­но, дзя­лі­лі­ся гэ­ты­мі ве­да­мі з ка­ле­га­мі па цэ­ху, і сён­ня піт­чынг — усім зна­ё­мая і паў­сюд­ная тэх­на­ло­гія.

– Аўтарскае кіно магчыма ствараць без нечых падказак?

– Сёлета расійскі міністр культуры адмовіў у падтрымцы фестывалю “АРТДОКФЕСТ”, безумоўна, знакавай падзеі дакументальнага кіно ў нашай краіне, спаслаўшыся на "антыдзяржаўныя" выказванні прэзідэнта фестывалю. Сам прэцэдэнт выклікае непакой - калі чыноўніку раптам не падабаецца твая суб'ектыўная пазіцыя, то не важна, што ты робіш для айчыннага кінематографа, колькі гледачоў збіраюць арганізаваныя табой паказы - палітычная лаяльнасць прыярытэтная, астатняе другаснае.

— Вы пра­ца­ва­лі так­са­ма і з тэ­ле­ві­зій­ны­мі пра­ек­та­мі. У чым асаб­лі­васць ра­бо­ты з ТБ-да­ку­мен­та­ліс­ты­кай?

— У тэ­ле­ін­дуст­рыі ёсць адзін жах­лі­вы тэр­мін, ад яко­га мя­не кі­дае то ў дры­жы­кі, то ў ро­гат — «акар­ці­ні­ваць». Гэ­та зна­чыць зняць неш­та та­кое, што ху­да ці бед­на па­ды­хо­дзіць па сэн­се, каб за­крыць гэ­тай кар­цін­кай «цаг­лі­ну» за­кад­ра­ва­га тэкс­ту.

На шчас­це, ска­заць, што ўсё на­ша тэ­ле­ба­чан­не зай­ма­ец­ца «акар­цінь­ван­нем», нель­га. Але ў цэ­лым, ТБ-да­ку­мен­та­ліс­ты­ка — гэ­та дык­тат фар­ма­ту, фор­мы, вы­раз­на­га ка­но­на ў па­да­чы ін­фар­ма­цыі. Ка­лі аў­тар­скае кі­но імк­нец­ца мак­сі­маль­на на­блі­зіц­ца да жыц­ця, мі­ні­мі­за­ваць аб'­ём за­кад­ра­ва­га тэкс­ту як ві­да­воч­на­га ін­стру­мен­та ма­ні­пу­ля­цыі, то ўя­віць у эфі­ры цэнт­раль­ных ка­на­лаў да­ку­мен­таль­нае кі­но без за­кад­ра­ва­га го­ла­су — прак­тыч­на не­маг­чы­ма. Вер­баль­ная пе­ра­да­ча сэн­су тут да­мі­нуе над сэн­сам вы­яў­лен­чым, над ві­зу­аль­ны­мі воб­ра­за­мі, кі­на­мо­вай. Та­му і апош­няе сло­ва на ТБ, як пра­ві­ла, за рэ­дак­та­рам, а не за рэ­жы­сё­рам.

Трэ­ба ад­даць на­леж­нае: на сту­ды­ях, дзе ў пра­мыс­ло­вых маш­та­бах вы­раб­ля­юць тэ­ле­ві­зій­ныя філь­мы, мож­на спра­ба­ваць но­вую апа­ра­ту­ру, ад­точ­ваць экс­пе­ры­мен­таль­ныя і тэх­на­ла­гіч­на скла­да­ныя здым­кі.

— Вы вы­пра­ца­ва­лі тэх­на­ло­гію «да­ку­мен­таль­ны дэ­сант» — пры­яз­джа­еш на ўмоў­нае мес­ца, зна­хо­дзіш тэ­му і зды­ма­еш фільм. А ці не трэ­ба спа­чат­ку «вы­на­сіць» ідэю, пра­ду­маць яе ўва­саб­лен­не, каб вы­нік не ака­заў­ся штуч­ным?

— У кож­на­га рэ­жы­сё­ра свой тэм­пе­ра­мент і свае ад­но­сі­ны з рэ­аль­нас­цю. Нех­та вы­нош­вае кі­но га­да­мі, перш чым узяц­ца за ка­ме­ру, а нех­та вы­дае па філь­ме ў год і так вы­пра­цоў­вае стыль, шлі­фуе і ад­точ­вае свае на­вы­кі. Я люб­лю да­пус­каць до­лю спан­тан­нас­ці — ні­ко­лі не ве­да­еш, дзе на­тык­неш­ся на дак­лад­ную і пра­ніз­лі­вую сі­ту­а­цыю, ёміс­тую і праз­рыс­тую ме­та­фа­ру, якую бя­ры і зды­май. Ці на­ад­ва­рот: за­пла­на­ваў, зняў, а рэ­ча­іс­насць ака­за­ла­ся ў тва­ім кад­ры зу­сім ін­шай... Мне па­да­ба­ец­ца зна­хо­дзіц­ца ў ста­не твор­ча­га па­ля­ван­ня. Пра­цу­ю­чы на ТБ, я спе­цы­яль­на раз­ві­ваў у са­бе ўмен­не пры­маць ра­шэн­ні апе­ра­тыў­на, на мес­цы, без па­пя­рэд­ня­га агля­ду. Час­та ў экс­пе­ды­цы­ях і на скла­да­ных аб'­ек­тах пры­хо­дзіц­ца пра­ца­ваць ва ўмо­вах жорст­ка­га тай­мін­гу, і та­ды ўмен­не не раз­гу­біц­ца і вы­даць год­ны вы­нік без пад­рых­тоў­кі не­аб­ход­ны.

– Вы знялі два ігравыя фільмы - "Іншы бераг" і "Валіць нельга застацца”. Цяжка было перайсці ад дакументальнага да ігравога кіно?

– У плане арганізацыі працы на пляцоўцы праблем не было ніякіх - я шмат працаваў на складаных па пастаноўцы документальных праектах, дзе трэба разводзіць мізансцэны, працаваць ва ўмовах сціслага графіка, арганізоўваць працэс з падручнымі сродкамі, напрыклад, без прафесійнай масоўкі, без магчымасці перакрыць вуліцу для кадра… Затое адбілася нявопытнасць у працы з акцёрамі - гэта, бадай, ахілесава пята кожнага, хто прывык прафесійна сачыць за рэальнай жыццём і фіксаваць яго, а не ставіць яму канкрэтную задачу.

- Гурт хлопцаў для карціны "Валіць нельга застацца” вы знайшлі сярод мінакоў. Як вы шукаеце персанажаў для дакументальных фільмаў, каб яны былі больш каларытнымі, шматзначнымі, цікавымі?

- Гэта нюх, дзякуючы якому разумееш, у якім ключы будзе развівацца той ці іншы герой і як ён будзе паводзіць сябе з камерай. Карціна "Танцы на Майдане", знятая падчас Аранжавай рэвалюцыі, - класічнае рэпартажнае кіно, калі ты з камерай назіраеш за працэсам - нешта выхопліваеш, фіксуеш, робіш акцэнты. Сітуацыя падкідвала патэнцыйных герояў, і галоўная гераіня неяк вынырнула з натоўпу. Было зразумела, што гэтую яркую энергічную дзяўчыну будзе цікава здымаць.

Іншы фільм - "CQ” - здымаўся, калі мяне разам з гукааператарам, прадзюсарам і аператарам закінулі ў маленькі сербскі гарадок з задачай зняць кіно на працягу тыдня. Тут для мяне не было нічога цікавага, але калі мне сказалі, што тут жыве былы актывіст студэнцкага руху «Отпор!» (а на той момант я жыва цікавіўся моладзевымі рухамі), і я адразу ж захацеў сустрэцца з ім. Бульдозерная рэвалюцыя была досыць папулярная, гэты хлопец быў вядомы ў сербскім публічным асяроддзі нейкі час таму. Трэба было вырашыць, праз што паказаць фрустраванага маладога чалавека, і высветлілася, што на ўікэнд ён едзе ў горы, каб прыняць удзел у спаборніцтве радыёаматараў. Так я прыдумаў рамку, сераду, праз якую распавядаю гісторыю былога рэвалюцыянера.

— Што та­кое мас­тац­тва кі­но, у ад­роз­нен­не ад ка­мер­цый­на­га, гля­дац­ка­га кі­но?

— У Хлеб­ні­ка­ва ёсць та­кі верш: «Мне ма­ло на­до. Кра­юш­ку хле­ба и кап­лю мо­ло­ка. Да это не­бо, да эти об­ла­ка». Мо­жа, я не та­кі ас­ке­тыч­ны, як гэ­ты фу­ту­рыст-бяс­срэб­ра­нік, але ў цэ­лым вы­дат­на ра­зу­мею, што да­ку­мен­таль­нае кі­но — не са­мая гра­шо­вая ін­дуст­рыя. Мя­не зу­сім не бян­тэ­жаць «бал­ты ў та­ма­це» — так на ста­рым кі­нош­ным ар­го на­зы­ва­лі­ся за­каз­ныя філь­мы. Ле­а­нар­да да Він­чы і Мі­ке­лан­джэ­ла ра­бі­лі мах­ро­вую «за­ка­зу­ху», але ка­му гэ­та ця­пер ці­ка­ва — знач­на важ­ней тое, што гэ­ты­мі пра­ца­мі яны на­веч­на ўпі­са­лі ся­бе ў гіс­то­рыю су­свет­на­га мас­тац­тва. А тое, што яны гэ­тым яшчэ і на жыц­цё за­раб­ля­лі, — дык гэ­та ма­ра лю­бо­га мас­та­ка. Мас­тац­тва для мя­не — гэ­та маг­чы­масць вы­каз­вац­ца, быць па­чу­тым, за­ста­ю­чы­ся пры гэ­тым са­мім са­бой. Для мя­не ўся­кае са­праўд­нае мас­тац­тва — су­час­нае, гэ­та пра­ца тут і ця­пер, нель­га зды­маць для веч­нас­ці. Мне, як да­ку­мен­та­ліс­ту, важ­на за­ха­ваць мо­мант, а так­са­ма ўба­чыць во­чы гле­да­ча пас­ля ма­іх філь­маў, ад­чуць яго рэ­ак­цыю, па­га­ва­рыць з ім пас­ля па­ка­зу, атры­маць ад­да­чу. А як бу­дзе ацэнь­вац­ца тое, што я зра­біў праз га­ды ці ста­год­дзі, — ці­ка­ва, вя­до­ма, але ўжо не так важ­на.

Ірэ­на КА­ЦЯ­ЛО­ВІЧ.

Ра­за­брац­ца ў па­няц­ці «мас­тац­тва кі­но» — тое ж са­мае, што знай­сці сэнс жыц­ця. Але ж ка­лі по­шу­кі сэн­су жыц­ця ні­ко­лі не спы­ня­лі­ся, то і спро­бы зра­зу­мець, у чым за­клю­ча­ец­ца сут­насць мас­тац­тва кі­но і яго ад­роз­нен­не ад кі­на­пра­дук­ту, ма­юць пра­ва на іс­на­ван­не.

У гэ­тых по­шу­ках да нас да­лу­ча­юц­ца лю­дзі са све­ту кі­не­ма­то­гра­фа. Яны рас­ка­жуць пра сваю пра­цу, сваё ба­чан­не кі­но, пра ме­та­фі­зіч­нае і рэ­аль­нае, пра су­свет­нае і вуз­ка­са­цы­яль­нае, пра важ­нае і ба­наль­на прос­тае. І так­са­ма, як пас­ля доб­ра­га кі­но мы ста­но­вім­ся ін­шы­мі людзь­мі, маг­чы­ма, гэ­тыя ін­тэр­в'ю да­па­мо­гуць нам ад­да­ліц­ца ад ня­зруч­ных са­цы­яль­ных умоў­нас­цяў.

Выбар рэдакцыі

Культура

І зноў закружыць фестываль...

І зноў закружыць фестываль...

Яркімі фарбамі і самабытнай музыкай напоўніў горад XXІІІ Нацыянальны фестываль «Маладзечна-2024». 

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.