Хацеў як лепей...


Са­бра­лі­ся не­як вяс­ко­выя ка­бе­ты ды ста­лі дзя­ліц­ца на­ві­на­мі. Ад­на з іх і рас­каз­вае:

«Ой, ба­бач­кі, што са мною бы­ло... Прос­та цуд! Не па­ве­ры­це... Гэ­та ж я ўчо­ра пад­ня­ла­ся на до­світ­ку, упра­ві­ла­ся па гас­па­дар­цы, са­бра­ла клун­кі — і ай­да на аў­то­бус. Ве­да­ма ж — Ка­ля­ды хут­ка. Вы­ра­шы­ла сы­ну ды ўну­кам якіх гас­цін­цаў за­вез­ці — крыш­ку мя­са, са­ла, каў­ба­сак сва­іх. Доб­ра­нька да­еха­ла, пад абед ужо ў гас­цях на­бы­ла­ся: па­час­та­ва­ла­ся, на­га­ва­ры­ла­ся пра вяс­ко­выя на­ві­ны, пра зда­роўе... Вось сын і ка­жа: «Ну ча­му ты, ма­ма, без тэ­ле­фо­на жы­веш? Мы б та­бе хоць ка­лі па­зва­ні­лі». Я і не су­праць як быц­цам... А по­тым ён мя­не пра­во­дзіць па­ехаў — на вак­зал, ну каб да­моў ужо... І па да­ро­зе дае мне ней­кую цац­ку, смарт­фон на­зы­ва­ец­ца. Я яму:

— Сы­но­чак мой, кінь дур­ное... Не бу­ду я браць яго! На ха­ле­ру?.. Я ж ім ка­рыс­тац­ца не ўмею.

А ён у ад­каз:

— Бя­ры, мама, і гля­дзі: ба­чыш во гэ­ту кле­тач­ку? Да­кра­най­ся... Чу­еш — у мя­не зва­нок, і я па сва­ім смарт­фо­не та­бе ад­каз­ваю... А за­раз я та­бе па­зва­ню. Чу­еш? Та­ды вось гэ­ту кле­тач­ку кра­ні...

З паў­га­дзі­ны мы з ім, як ма­лыя, у тыя кле­тач­кі «гу­ля­лі» — ледзь за­ўва­жы­лі, што аў­то­бус пад'­ехаў. Хоць-не­хаць сха­пі­ла я той апа­ра­цік, укі­ну­ла ў кі­шэ­ню і па­еха­ла...

Па­куль даб­ра­ла­ся да пры­пын­ку свай­го, амаль сцям­не­ла. Вы­хо­джу з аў­то­бу­са, ду­маю, як гэ­та мне іс­ці: мо­жа, праз лес, на­праст­кі? І тут ней­кі го­лас мне:

— Па­вяр­ні­це на­ле­ва!

Азір­ну­ла­ся... Стру­пя­не­ла... Ба­бач­кі, ані­дзе ж ні­ко­га ня­ма... І каб ска­заў, што я вы­піў­шы... А то ж не! Му­сіць, ду­маю, звар'­я­це­ла ба­ба! Бо той го­лас — спа­кой­ны, муж­чын­скі — яшчэ раз:

— Па­вяр­ні­це на­ле­ва!

Но­гі ад стра­ху дры­жаць, але ж вы­ра­шы­ла — па­слу­ха­ю­ся і са­праў­ды на­ле­ва пай­ду: да­ро­га ж там раў­ней­шая, не праз лес...

З кі­ла­метр пра­тэ­па­ла як не сва­і­мі на­га­мі, — зноў мне го­лас! Той са­мы! Ка­жа:

— Праз сто мет­раў па­вяр­ні­це на­пра­ва.

І вус­ціш­на, ба­бач­кі, і злосць бя­рэ: за ка­го ж тут мя­не тры­ма­юць? Што я, да­моў да­ро­гі не ве­даю?

Агрыз­ну­ла­ся гэ­так і да­лей іду.

А тут ужо і вё­сач­ка на­ша, і хат­ка мая! Даб­ра­ла­ся, ра­да! Той го­лас... так­са­ма.

— Мы на мес­цы, — га­во­рыць мне, — мы на мес­цы!

— Сціх­ні, — ка­ман­дую! Я што — сваю ха­ту не па­знаю?

А ка­му, ка­жу, ба­бач­кі? Ад­на ж... Ка­то­ры га­док...

Але ж тым ча­сам і ноч на па­ро­зе — агля­дац­ца трэ­ба. Да­ста­ла я той апа­ра­цік, па­кла­ла на стол пад аб­ра­за­мі, пе­ра­адзе­ла­ся, усё па­ра­бі­ла... І сы­нок па­зва­ніў, спы­таў, як даб­ра­ла­ся.

Я яму, каб не па­ду­маў, што пад ста­расць звіх­ну­ла­ся, ні слоў­ка пра тыя га­ла­сы не ска­за­ла...

Ён сам пры­знаў­ся, што на смарт­фо­не на­ві­га­тар ней­кі ўклю­чыў, каб мне ве­ся­лей бы­ло да ха­ты іс­ці. Як ле­пей ха­цеў. Не па­ду­маў, што я з тым «спа­да­рож­ні­кам» столь­кі стра­ху на­бя­ру­ся».

Мі­ка­лай Баг­да­наў,

в. Но­вы Па­гост,

Мёр­скі ра­ён.

Сту­ка­юць?
Не ад­чы­няй­це

Яшчэ пад­час ву­чо­бы мой сяб­рук Іван ду­жа ці­ка­віў­ся ме­та­дам «мас­кі»: не­ку­ды пра­нік­нуць (не ка­жу­чы пры гэ­тым, што ты жур­на­ліст), усё ўба­чыць і вы­ве­даць, а по­тым на­пі­саць — гэ­та зда­ва­ла­ся яму най­вы­шэй­шым пі­ла­та­жам! Вось толь­кі дзе яго пры­мя­ніць, ка­лі пра­ца­ваць ён тра­піў у «ра­ён­ку», а там ужо праз год яго ве­даў кож­ны са­ба­ка. Ку­ды пра­нік­неш?

Праў­да, не­як яму амаль па­шчас­ці­ла.

У кан­цы та­го го­да Іва­на па­сла­лі ў воб­ласць на кур­сы. І, му­сіць, ці­ка­вай бы­ла ву­чо­ба, бо пра да­ро­гу да­моў ён зу­сім не па­ду­маў. А 31 снеж­ня кі­нуў­ся на вак­зал, — бі­ле­таў ні­я­кіх: ні на цяг­нік, ні на аў­то­бус... Ду­мае, ну не ся­дзець жа на вак­за­ле ў на­ва­год­нюю ноч. Свя­та! Дык ча­му б та­ды не па­зва­ніць у лю­быя дзве­ры, не паплакацца, што не мо­жаш да­брац­ца да­моў, і не су­стрэць Но­вы год дзе прый­дзец­ца, у лю­бой кам­па­ніі... А по­тым мож­на і ар­ты­кул на­пі­саць — пра на­шу гас­цін­насць, пра шы­ра­ту сла­вян­скай ду­шы...

Каб спраў­дзіць гэ­ту за­ду­му, Іван (ён не ха­ляў­шчык) зай­шоў у кра­му, ку­піў шам­пан­ска­га ды роз­ных пры­сма­каў, сеў у тра­лей­бус. Па­куль азі­раў­ся, дзе б гэ­та ле­пей вый­сці, апы­нуў­ся амаль за го­ра­дам — у трох кро­ках, мож­на ска­заць, ад «цар­ска­га ся­ла».

Ду­маў, во па­шчас­ці­ла! Але ж не: у квар­та­лах, дзе жы­вуць «но­выя» бе­ла­ру­сы, яго ча­ка­ла поў­нае рас­ча­ра­ван­не. У са­мым пер­шым, край­нім ка­тэ­джы свят­ла ў вок­нах не бы­ло на­огул: гас­па­да­ры, ві­даць, ад­зна­ча­лі свя­та не­дзе ў ін­шым мес­цы. Ка­ля дру­го­га аса­бня­ка ззя­ла таб­ліч­ка: «Асця­рож­на! Злы са­ба­ка!» — што ён, той са­ба­ка, тут жа і па­цвер­дзіў гуч­ным, гроз­ным брэ­хам. З-за брам­кі трэ­ця­га «дам­ка» ў ад­каз на Іва­на­ву пра­па­но­ву ра­зам су­стрэць Но­вы год па­чуў­ся трох­па­вяр­хо­вы мат. Ка­ля чац­вёр­та­га хлоп­цу паў­смі­хаў­ся ней­кі тоў­сты п'я­на­ва­ты дзя­цюк і пра­цяг­нуў не­каль­кі ку­пюр, па­ра­іў­шы за гэ­тыя гро­шы вы­браць ін­шае мес­ца для су­стрэ­чы Но­ва­га го­да...

Што бы­ло ра­біць: рас­ча­ра­ва­ны ма­ла­дзён пад­аў­ся на­зад на чы­гу­нач­ны вак­зал, ду­маў там па­дзя­ліц­ца гас­цін­ца­мі з які­м-не­будзь бомжыкам — каб па­ра­да­ваць хоць яго... Але ж рап­там на ву­лі­цы ўба­чыў ба­буль­ку з цяж­ка­ва­тай тор­баю. Да­лі­кат­на (ён заўж­ды гэ­та ўмеў) за­га­ва­рыў са ста­рой, узяў­ся да­па­маг­чы...

Па­куль нёс тую но­шу, па­спеў да­ве­дац­ца, што жан­чы­на жы­ве па­блі­зу, з дзе­дам.

І сам па­спеў пры­знац­ца, што не ту­тэй­шы, што бі­ле­таў ні на аў­то­бус, ні на цяг­нік ня­ма...

— Дык пай­шлі да нас, Но­вы год су­стрэ­нем... Мы з дзяд­ком хоць не­ба­га­тыя, але ж доб­ра­му ча­ла­ве­ку ра­ды, — ска­за­ла ка­бе­та.

До­ма ў яе — па ўсім бы­ло ві­даць — ні­я­кай свя­точ­най вя­чэ­ры не ча­ка­ла­ся. Та­му Іва­на­вы пры­сма­кі ака­за­лі­ся вель­мі да­рэ­чы.

Яны доб­ра­нька па­ся­дзе­лі, па­га­ма­ні­лі, ра­зам па­гля­дзе­лі фо­та­здым­кі ды ўзна­га­ро­ды. Гас­па­да­ры ўзга­да­лі сва­іх дзя­цей, якія жы­вуць да­лё­ка і на­ват на Но­вы год пры­яз­джа­юць рэд­ка...

— Ты не крыў­дуй на тых, хто та­бе дзвя­рэй не ад­чы­ніў, — раз­ва­жы­ла гос­ця гас­па­ды­ня. — Сам ра­зу­ме­еш, жыц­цё та­кое, кры­мі­нал... Ды і сам, дзі­цят­ка, асця­рож­ным будзь, а то, крый Бо­жа, на што на­рвеш­ся.

«І са­праў­ды», — па­ду­маў Іван. Ад­нак ад ма­ры не­ку­ды «пра­нік­нуць» ён па­куль не ад­мо­віў­ся.

А.П.

г. Мінск.

УРОК ГАС­ЦІН­НАС­ЦІ

Ча­му фран­цу­зы п'юць ві­но? Ім, каб тро­хі ап'я­нець, па­трэ­бен ве­чар. На­шы п'юць га­рэл­ку, бо сам ве­чар ім па­трэ­бен на ін­шае.

Дык вось. Не­ка­лі на на­шым хі­міч­ным за­вод­зе ўво­дзі­лі цэх фос­фар­най кіс­ла­ты. Бу­да­ваў­ся ён па пра­ек­це фран­цуз­скіх ін­жы­не­раў, яны ж пры­ма­лі ўдзел у пус­ка-на­ла­дач­ных ра­бо­тах і ў «пра­цэ­се» па­ста­ян­на кан­так­та­ва­лі з ту­тэй­шы­мі. Больш за тое, не­як — для больш бліз­ка­га зна­ём­ства — за­пра­сі­лі на­шых да ся­бе... Не ў Па­рыж, вя­до­ма ж, — прос­та на ад­ну з ква­тэр, дзе жы­лі пад­час ка­ман­дзі­роў­кі.

Прый­шлі на­шы. Ба­чаць, па­ся­рэ­дзі­не па­коя ста­іць не­вя­ліч­кі сто­лік, на ім — спо­дак з дроб­на па­рэ­за­ным сы­рам, по­бач — бу­тэль­ка ма­рач­на­га ві­на і не­каль­кі не­вя­ліч­кіх шкля­на­чак...

На­лі­лі ў іх па­кры­се, ра­зам вы­пі­лі, па­спы­та­лі сы­ру. Па­спра­ба­ва­лі пра неш­та га­ва­рыць — мар­на: як спя­ваў Кі­ка­бі­дзэ, «а кост­ру раз­го­рать­ся не хо­чет­ся»...

Па­ўзды­ха­лі гос­ці, для пры­лі­ку тро­хі па­бы­лі ды, па­дзя­ка­ваў­шы, сыш­лі, ні­бы той Жу­ра­вель ад Лі­сі­цы...

Ад­нак крыў­ды сва­ёй ні­ко­му не па­ка­за­лі — на­ад­ва­рот: за­пра­сі­лі фран­цу­заў да ся­бе, вы­ра­шы­лі па­ка­заць ім, што та­кое гас­цін­насць па-на­ша­му.

Дык вось, пры­хо­дзяць тыя, а пе­рад імі стол... Аж пра­гі­на­ец­ца, бед­ны, ад роз­ных страў, ад бу­тэ­лек, ад гра­нё­ных «ма­лян­коў­скіх» шкля­нак...

Да кра­ёў іх, вя­до­ма ж, не на­лі­ва­лі, але па тра­ды­цыі (са­вец­кі бок прад­стаў­ля­лі «спя­цы» з Ра­сіі), пер­шую шклян­ку пра­па­на­ва­лі вы­піць да дна. За­меж­ні­кі не ад­мо­ві­лі­ся — асу­шы­лі...

І па­не­сла­ся га­мон­ка-бя­се­да! І знік­лі (як не бы­ло!) усе моў­ныя бар'­е­ры!.. І пай­шло-па­еха­ла...

Але ж га­лоў­нае (як рас­каз­ваў адзін з пры­сут­ных), фран­цу­зы ні аб чым пас­ля не шка­да­ва­лі: ве­чар ім вель­мі спа­да­баў­ся!

Мі­ка­лай Ста­рых,

г. Го­мель.

Шчас­це
не конь...

Вёс­ка, дзе на­ра­дзі­ла­ся мая жон­ка, амаль абяз­лю­дзе­ла. По­бач, зда­ва­ла­ся б, і чы­гун­ка, і ша­ша Брэст — Маск­ва, а на мно­гіх пад­вор­ках рас­ка­шуе бур'­ян... Праў­да, ёсць і да­гле­джа­ныя да­мы — пры­яз­джа­юць на­шчад­кі, га­рад­скія дзе­ці ды ўну­кі...

Вось і нам не хо­чац­ца па­кі­даць ра­дзі­му, бо там жа ле­там — са­праўд­ны рай! Дзе­цям най­боль­шая воль­ні­ца: бе­га­юць ба­са­нож па тра­ве, га­ня­юць на ве­лі­ках па ці­хай ву­лі­цы. А на­ша ўнуч­ка Да­ну­та, дык тая і на­огул... Ка­ро­ву ўпа­да­ба­ла (ёсць ад­на... На ўсю вёс­ку, у ба­бы Зі­ны). Доў­га ўга­вор­ва­ла ад­ку­піць яе, ле­там зга­джа­ла­ся па­свіць, а на зі­му, ка­за­ла, бу­дзем за­бі­раць у го­рад і тры­маць на бал­ко­не...

Гэ­та я да та­го, што не па­кі­да­ем мы на­шу гіс­та­рыч­ную ра­дзі­му: на­яз­джа­ем, жы­вём, да­гля­да­ем сад, а сё­ле­та на­ват ага­род па­са­дзі­лі, дзве сот­кі буль­бы.

І вось на­сту­пі­ла па­ра ка­паць яе, та­ла­ка са­бра­ла­ся... Што ў та­кім вы­пад­ку га­лоў­нае? Лю­бы вяс­ко­вец ад­ка­жа: конь.

Мы на­конт яго не хва­ля­ва­лі­ся, бо су­сед наш Ва­ся, атры­маў­шы пляш­ку (без яе — ні­як), цвёр­да ска­заў:

— Я вам Адоль­фа пад­га­ню. Спра­ві­це­ся — ён ба­раз­ны не са­псуе.

Ве­ча­рам і са­праў­ды той Адольф быў у на­шым са­дзе.

— Ва­сі­лёк, ты ж ха­ця доб­ра пры­вя­жы яго, каб не ада­рваў­ся, — не­да­вер­лі­ва па­зі­ра­ю­чы на зно­ша­ныя лей­цы, пра­сі­ла жон­ка.

Хоць той Адольф, як вы­гля­да­ла, ні­ку­ды ўця­каць не збі­раў­ся. Ён ста­яў, па­хрум­стваў яб­лы­ка­мі, што ля­жа­лі на зям­лі, ды час ад ча­су за­да­во­ле­на па­мах­ваў га­ла­вой.

— Ні­ку­ды не пой­дзе, ка­лі і ада­рвец­ца... На­ес­ца ды будзе стаяць, — су­па­кой­ваў я гас­па­ды­ню, якая не-не ды ноч­чу ўста­ва­ла, ад­хі­на­ла фі­ран­ку — па­зі­ра­ла ў акно.

Ноч бы­ла свет­лая, конь — як на да­ло­ні... Быў! І рап­там... знік. На трэ­цяй га­дзі­не но­чы...

Гас­па­ды­ня вый­шла ў сад — ня­ма. Па­гля­дзе­ла за ха­тай (ду­ма­ла, мо­жа, у кус­тах дзе лёг) — ці­ха і там. А га­лоў­нае, вес­ніч­кі за­чы­не­ны, ва­ро­ты на по­плаў — так­са­ма. Ну не Адольф жа іх ад­чы­ніў, вый­шаў, а по­тым за­чы­ніў?!

Жон­ка па­бу­дзі­ла шваг­ра:

— Конь пра­паў.

— Як гэ­та пра­паў? — ус­ха­піў­ся той. — Дзе ж ён дзеў­ся?

— Мо­жа, скраў хто? Бо не сам жа вый­шаў: усё за­чы­не­на, плот не па­ла­ма­ны.

Ра­зам вый­шлі ў двор, пры да­па­мо­зе ліх­та­ры­ка ўба­чы­лі, што Адольф па­рваў лей­цы, па­па­свіў­ся на град­ках, а да­лей сля­ды губ­ля­лі­ся, ад ча­го ўся да­рос­лая па­ло­ва та­ла­кі не спа­ла амаль да ра­ні­цы: ба­я­лі­ся мы, каб Адольф не тра­піў у якую бя­ду, каб у су­се­да (яно ж з-за нас?) не бы­ло за­тым не­пры­ем­нас­цяў...

Па­бу­дзіў, на­ват пад­няў нас вя­сё­лы го­лас швагра:

— Уста­вай­це, гуль­таі, бу­дзем буль­бу вы­вор­ваць! — ска­ман­да­ваў ён.

— А чым? Хі­ба ў нас ёсць конь?

— Глянь­це ў акно.

Мы яшчэ раз ад­хі­ну­лі фі­ран­ку і ва­чам не па­ве­ры­лі — пад яб­лы­няй, на тым са­мым мес­цы (ну прос­та міс­ты­ка ней­кая!) ста­яў Адольф і мір­на па­мах­ваў хвас­том, па­доб­на, ча­ка­ю­чы пра­цы.

...По­тым Ва­ся рас­каз­ваў, што яшчэ цям­ком па­ды­шоў да на­ша­га пло­ту і, уба­чыў­шы аб­ры­вак лей­чы­ны, усё зра­зу­меў.

Адоль­фа ён знай­шоў у стай­ні, тут жа пры­вёў на­зад.

Так што буль­бу мы вы­бра­лі ўда­ла, ко­ні­ку ад­дзя­чы­лі лад­най лус­тай хле­ба з цук­рам. А што па­нер­ва­ва­лі­ся — дык, ка­жуць, не трэ­ба бы­ло, бо гэ­та шчас­це ў аглоб­лі не за­пра­жэш, а ка­ня — заў­сё­ды мож­на.

Ле­а­нід Ка­валь­чук,

г. Жо­дзі­на.

Руб­ры­ку вя­дзе Ва­лян­ці­на Доў­нар.

 

Выбар рэдакцыі

Спорт

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Як у Мазыры асвойваюць навуку перамагаць.

Эканоміка

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Змяняецца вектар у знешнім гандлі.