Вы тут

«Я нічога не раблю, а дзяржава мне плаціць!..»


«Сто га­доў, сто га­доў, сто га­доў бу­дзем вам ад сэр­ца жа­даць», — спя­ва­лі пад ба­ян і пляс­ка­лі ў да­ло­ні гос­ці. А ўсё — у го­нар На­стас­сі Аб­рам­чук з вёс­кі Вуль­ка-Це­ля­хан­ская Іва­цэ­віц­ка­га ра­ё­на Брэсц­кай воб­лас­ці, якая 17 снеж­ня ад­свят­ка­ва­ла га­на­ро­вы юбі­лей — 100 га­доў з дня на­ра­джэн­ня.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

На­ра­дзі­ла­ся На­стас­ся Мі­хай­лаў­на... яшчэ пры ца­ру, у Пер­шую су­свет­ную вай­ну. На яе дзя­цін­ства, юнац­тва і ма­ла­досць пры­па­лі ад­па­вед­на рэ­ва­лю­цыя, гра­ма­дзян­ская вай­на, Вя­лі­кая Ай­чын­ная... А ба­бу­ля пра ўсё па­мя­тае — за­ча­пі толь­кі пы­тан­нем, як яна па па­рад­ку пач­не рас­каз­ваць, быц­цам жы­вы пад­руч­нік гіс­то­рыі.

— Я люб­лю, ка­лі мне хто зво­ніць, усіх уну­каў ве­даю, па­га­ва­ру з імі, рас­пы­таю, мне і доб­ра, — ка­жа На­стас­ся Мі­хай­лаў­на. — І лю­дзей вясковых па­мя­таю. Ста­рас­та да нас пры­хо­дзіць, су­се­дзі, па­знаю ўсіх. Дзя­ка­ваць Бо­гу, да сён­ня і ніт­ку ў ігол­ку ма­гу яшчэ ўцяг­нуць, і таб­ле­так не п'ю. Ад­но — у 82 га­ды бы­ла па­ла­ма­ла на­гу. Мне зра­бі­лі апе­ра­цыю, па­кла­лі на вы­цяж­ку. Дык я тую гі­ру пя­ці­кі­ла­гра­мо­вую зні­му і по­бач з лож­кам па­стаў­лю. Ідзе док­тар — я яе пад­ве­шу на­зад на кру­чок. А док­тар жа не ве­дае, у чым спра­ва, ка­жа, што неш­та мая на­га кры­ва зрас­та­ец­ца. Я яму ад­каз­ваю: доб­ра і так, док­тар, ад­пус­кай мя­не да­до­му, лю­дзі ў яга­ды хо­дзяць, а я тут...

Ёй не бы­ло і го­да, як сям'я па­да­ла­ся ў бе­жан­цы на Хар­каў­шчы­ну. Вяр­ну­лі­ся баць­кі праз ча­ты­ры га­ды, а не­ка­то­рыя сва­я­кі там і за­ста­лі­ся жыць. У шко­лу ха­дзі­ла толь­кі адзін год, але вель­мі ста­ра­ла­ся, і сва­іх дзя­цей і ўну­каў по­тым ву­чы­ла арыф­ме­ты­цы, да­па­ма­га­ла ра­шаць за­дач­кі. За­муж На­стас­ся пай­шла ў 16 га­доў за хлоп­ца з Глін­най. Жы­лі пры Поль­шчы на ху­та­ры з яго баць­ка­мі. А як утва­рыў­ся кал­гас, зям­лю ста­лі аб­ра­заць, се­яць кал­гас­нае пад вок­на­мі. На­стас­ся Мі­хай­лаў­на, хоць і бы­ла ху­та­ран­кай, а на ра­бо­ту ха­дзі­ла ў кал­гас — з пер­ша­га дня. У хут­кім ча­се стар­шы­ня ёй ска­заў: «Пі­шы за­яву, На­сця». І яна на­пі­са­ла. У кал­гас ад­да­лі ўсё: ка­ня, воз і на­ват са­ні, са­мі пе­рай­шлі жыць у вёс­ку.

Жа­хі Вя­лі­кай Ай­чын­най яна ўспа­мі­наць не лю­біць — ка­жа, не­як пе­ра­жы­лі. Га­ла­да­лі, не спа­лі, ха­ва­лі­ся. Га­ла­да­лі і пас­ля вай­ны.

— А ў кал­га­се трэ­ба бы­ло яшчэ як ра­біць! — уз­гад­вае ба­ба На­сця. —
10 га­доў ад­пра­ца­ва­ла сві­нар­кай,
10 — да­іла ка­роў. Да­ілі не так, як ця­пер, а ўсё ўруч­ную. І ва­ды ка­ро­вам трэ­ба бы­ло на­на­сіць вёд­ра­мі, і се­на пры­вез­ці і раз­даць са­мой, і гной ві­ла­мі выд­раць... А яшчэ лён се­я­лі, пра­лі, тка­лі, дзя­цей га­да­ва­лі...

Стар­шы­ня быў над­та доб­ры, ка­жа. Яго На­стас­ся Мі­хай­лаў­на на­зы­ва­ла прос­та — дзядзь­ка. Ка­лі іх жы­та рап­там ле­там пад­ма­ро­зі­ла, ён на­ме­раў ёй столь­кі ж кал­гас­на­га по­ля, каб сям'я не га­ла­да­ла. І ўдзяч­на ба­ба На­сця за гэ­та яму бы­ла ўсё жыц­цё.

Яна на­огул не час­та ўспа­мі­нае дрэн­нае. За «кад­рам» за­ста­ло­ся яе вя­лі­кае ма­ця­рын­скае го­ра: на­ра­дзі­ла яна во­сем дзя­цей, а да юбі­лею ма­ці да­жы­лі толь­кі дзве дач­кі і ня­вест­ка. ...Ужо ў 1958 го­дзе Вя­лі­кая Ай­чын­ная вай­на зноў на­пом­ні­ла аб са­бе. Ста­рэй­шы, вась­мі­клас­нік Лё­ша, і ма­лод­шы пя­ці­га­до­вы Ко­ля знай­шлі сна­рад, а ён узяў ды ўза­рваў­ся. Ма­лод­шы яшчэ быў жы­вы, ка­лі пры­бег­ла да ва­рот, па­гля­дзеў так жа­лас­лі­ва, пра­шап­таў: «Ма­ма...»

Коль­кі слёз пра­лі­ла, коль­кі на­чэй не спа­ла, ад­на­му толь­кі Бо­гу вя­до­ма. Не чу­ла та­ды яшчэ ду­ша і не ве­да­ла, што гэ­та не апош­няя не­па­праў­ная стра­та, што жыц­цё яшчэ не раз вы­пра­буе яе на ўсю моц. Па­ха­ва­ла му­жа, па­ха­ва­ла яшчэ чац­вё­ра дзя­цей, а коль­кі рад­ні! Але го­ра ні­ко­леч­кі не ачарс­цві­ла ду­шу гэ­тай муж­най жан­чы­ны. Ад яе і сён­ня зы­хо­дзіць та­кая да­бры­ня, што, зда­ец­ца, мож­на цэ­лы свет са­грэць.

Кож­ны ра­нак ба­бу­ля На­сця па­чы­нае з ма­літ­вы, дзя­куе Бо­гу за ўсё і ўсіх. А ўсіх — і жы­вых, і спа­чы­лых, за ка­го ду­ша ўсё роў­на ба­ліць — у яе вель­мі мно­га: аж­но пяць «ка­лен». Ад дзя­цей род Аб­рам­чу­коў па­поў­ніў­ся 16 уну­ка­мі, праў­ну­каў — 31, а пя­тае па­ка­лен­не 8 пра­праў­ну­каў.

Жы­ве ба­ба На­сця ў ха­це з ня­вест­каю, як і са­ма ў свой час жы­ла са свек­ры­вёй.

— Як са свек­ры­вёю мы жы­лі доб­ра і лю­бі­лі ад­на ад­ну, і шка­да­ва­лі, так я ця­пер доб­ра жы­ву са сва­ёю ня­вест­каю Воль­гаю, — дзе­ліц­ца ба­бу­ля. — Яна мя­не да­гля­дае, як сваю ма­ці.

— А што вас да­гля­даць, вы ж мне та­кая па­моч­ні­ца бы­лі ўсе га­ды, — ад­каз­вае Воль­га Іва­наў­на, за­вя­заў­шы ба­бу­лі пры­го­жую куш­ня­роў­ку. І, ужо звяр­та­ю­чы­ся да нас, да­дае: — Яшчэ мі­ну­лай вяс­ной — я па­са­джу цы­бу­лю, а яна прый­дзе і яшчэ ра­до­чак да ма­іх рад­коў па­са­дзіць.

Жан­чы­ны ста­лі род­ны­мі па ду­ху, не шка­ду­юць ад­на для ад­ной ні­чо­га, да­па­ма­га­юць і пад­трым­лі­ва­юць. І гэ­та яшчэ адзін узор для лю­бой ма­ла­дой сям'і.

І сён­ня На­стас­ся Мі­хай­лаў­на яшчэ ту­пае па ха­це «са сва­ім па­моч­ні­кам», як яна на­зы­вае кі­ё­чак, мае свет­лую па­мяць і за­ста­ец­ца ап­ты­міст­кай.

На па­жа­дан­не гас­цей пра­жыць яшчэ дзя­ся­так га­доў юбі­ляр­ка за­зна­чае: «Коль­кі Бог на­зна­чыў, столь­кі трэ­ба жыць. Але я не ха­це­ла б столь­кі, бо я ж не раб­лю ні­чо­га, а дзяр­жа­ва мне пла­ціць гро­шы... Хут­чэй бы вяс­на, дык хоць бы вый­шла ў двор, якую б зя­лі­ну вы­рва­ла...»

Ва­лян­ці­на БОБ­РЫК.

Фо­та аў­та­ра

 

Выбар рэдакцыі

Спорт

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Як у Мазыры асвойваюць навуку перамагаць.

Эканоміка

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Змяняецца вектар у знешнім гандлі.