Вы тут

Навагоднія ўпрыгажэнні як... у Фабержэ


Калекцыянер пла­нуе ад­крыць па­ста­ян­ны му­зей ёлач­най цац­кі

Сён­ня мы ўжо пры­звы­ча­і­лі­ся ба­чыць ляс­ную кра­су­ню, пры­бра­ную шкля­ны­мі ша­ра­мі. Але так, вя­до­ма, бы­ло не заў­сё­ды: пер­шы­мі ўпры­гож­ваць свя­точ­нае дрэ­ва цац­ка­мі зда­га­да­лі­ся нем­цы. На­па­чат­ку на ёл­ку ве­ша­лі звы­чай­ныя яб­лы­кі і ін­шыя ла­сун­кі. Але ў 1849 го­дзе ня­мец­кія шкло­вы­дзі­маль­шчы­кі вы­ра­шы­лі зра­біць свя­та яшчэ больш яск­ра­вым і ўпры­го­жы­лі ел­ку цац­ка­мі са шкла. Ме­на­ві­та ся­рэ­дзі­на XІX ста­год­дзя ста­ла тым ча­сам, ка­лі на­ра­дзі­ла­ся гэ­тая пры­го­жая на­ва­год­няя тра­ды­цыя.

30-10

30-10

 

Ка­лі шкля­ныя ёлач­ныя цац­кі ўпер­шы­ню з'я­ві­лі­ся ў Бе­ла­ру­сі, ска­заць скла­да­на. Ад­нак у са­вец­кі час гэ­та тра­ды­цыя бы­ла ўжо над­звы­чай па­шы­ра­на. У мно­гіх да­мах і сён­ня за­ха­ва­лі­ся дзі­вос­нага хараства ёлач­ныя ўпры­га­жэн­ні, вы­раб­ле­ныя ў той час. Мін­ча­нін Анд­рэй Бя­гун над­звы­чай за­ха­піў­ся збі­ран­нем на­ва­год­ніх ша­роў. Па­чаў­шы з улю­бё­ных мно­гі­мі са­вец­кіх ца­цак, ён па­сту­по­ва са­браў ка­лек­цыі на­ва­год­ніх упры­га­жэн­няў роз­ных кра­ін. У вы­ні­ку атры­маў­ся... му­зей ёлач­най цац­кі. Да ся­рэ­дзі­ны лю­та­га яго мож­на ўба­чыць у На­цы­я­наль­ным гіс­та­рыч­ным му­зеі. Ка­рэс­пан­дэнт «Звяз­ды» па­гу­та­ры­ла з ку­ра­та­рам і ар­га­ні­за­та­рам вы­ста­вы Анд­рэ­ем Бе­гу­ном, каб рас­пы­таць пра з'яў­лен­не ад­мет­на­га збо­ру ца­цак:

— Анд­рэй, ці доў­га вы збі­ра­лі та­кую ка­лек­цыю?

— Мож­на ска­заць, што ўсё жыц­цё, ка­лі ўліч­ваць са­вец­кія цац­кі, што мне да­ста­лі­ся з дзя­цін­ства. Ад­нак ідэя та­ко­га му­зея з'я­ві­ла­ся не­каль­кі га­доў та­му. Я ма­рыў не са­браць ка­лек­цыю, а зра­біць та­кую вы­ста­ву, дзе кож­ны змо­жа ўба­чыць тое, што яму ці­ка­ва. Дзе­цям тут прый­дзец­ца да­спа­до­бы штуч­ны снег і ма­лень­кі ка­зач­ны га­ра­док. Лю­дзей ста­рэй­ша­га па­ка­лен­ня за­ці­ка­віць экс­па­зі­цыя са­вец­кай цац­кі, якая на­га­дае ім юнацкія га­ды. Мо­ла­дзі бу­дзе ці­ка­ва ўба­чыць, чым сён­ня ўпры­гож­ва­юць ел­кі ва ўсім све­це, па­зна­ё­міц­ца з на­він­ка­мі, ары­гі­наль­ны­мі ідэ­я­мі. Ця­пер, ка­лі лю­дзі ве­да­юць, што я ад­крыў та­кі му­зей, яны пры­но­сяць цац­кі, ста­рых Дзя­доў Ма­ро­заў і ка­лек­цыя па­паў­ня­ец­ца з кож­ным днём.

— На вы­ста­ве прад­стаў­ле­ны цац­кі роз­ных кра­ін. Як вам уда­ло­ся іх са­браць?

— Амаль усе цац­кі я на­бы­ваў: на аў­кцы­ё­нах, у ін­тэр­нэ­це, на блы­шы­ных ба­за­рах, ба­ра­хол­ках, у ан­ты­квар­ных кра­мах. Вя­ліз­ны на­ва­год­ні шар пры­дбаў сё­ле­та на ба­ра­хол­цы ў Бу­да­пеш­це. А яшчэ адзін гі­ганц­кі шар — дак­лад­ная ко­пія та­го, што па­да­ры­лі шкло­вы­дзі­маль­шчы­кі Па­пу Рым­ска­му. Гэ­тая цац­ка за­не­се­на ў Кні­гу рэ­кор­даў Гі­нэ­са, як са­мая вя­лі­кая з тых, што вы­дзьму­лі ўруч­ную (вы­дзьму­ва­лі амаль дзве га­дзі­ны). Ёсць ка­лек­цый­ныя ўпры­га­жэн­ні, вы­пу­шча­ныя ў аб­ме­жа­ва­най коль­кас­ці. Ся­род іх «Komozja» — поль­скія ёлач­ныя цац­кі руч­но­га вы­ра­бу (ёсць зроб­ле­ныя ў сты­лі яек Фа­бер­жэ, у вы­гля­дзе праз­рыс­тых ша­роў з фі­гур­ка­мі ўнут­ры). Кож­ны год вы­пус­ка­ец­ца пэў­ная ка­лек­цыя, і больш паў­та­рац­ца яны не бу­дуць. Та­кім чы­нам, кож­ная цац­ка мае сваю гіс­то­рыю.

30-13

30-13

 

— Як пра­фе­сі­я­на­лы ацэнь­ва­юць ва­шу ка­лек­цыю ёлач­ных ца­цак?

— На ад­крыц­цё пры­яз­джа­лі ка­ле­гі з му­зе­яў ёлач­най цац­кі Маск­вы і Кі­е­ва. Яны за­яві­лі, што на­ша ка­лек­цыя — са­мая леп­шая. І гэ­та ня­гле­дзя­чы на тое, што іх му­зеі іс­ну­юць ужо не­каль­кі га­доў, а гэ­ты пра­ект дэ­бют­ны. На­ша ка­лек­цыя до­сыць вя­лі­кая. Спа­дзя­ю­ся, яна ста­не па­ста­ян­ным му­зей­ным збо­рам.

— У ва­шым му­зеі мож­на на­быць на­ва­год­нія су­ве­ні­ры. Вы зай­ма­е­це­ся так­са­ма і вы­твор­час­цю?

— Не зу­сім. Я пра­цую з тэ­ле­сет­ка­мі: пра­ек­тую і бу­дую сет­кі су­вя­зі. Мы за­пра­сі­лі сю­ды ганд­ля­ваць укра­ін­скіх вы­твор­цаў. І нель­га ска­заць, што гэ­та біз­нес-пра­ект. Прос­та ка­лі ча­ла­век сы­хо­дзіць з му­зея, яму хо­чац­ца за­браць з са­бой пэў­ную час­цін­ку ўба­ча­на­га. На­ша па­мяць мно­гае сці­рае, а ка­лі ў ру­ках за­ста­ец­ца прад­мет, ус­па­мі­ны ро­бяц­ца больш яр­кі­мі. Та­му мы і зра­бі­лі тут не­вя­лі­кую крам­ку.

30-12

30-12

 

— Рас­па­вя­дзі­це, як пад­бі­ра­лі бе­ла­рус­кую экс­па­зі­цыю?

— Сён­ня ёлач­най бе­ла­рус­кай цац­кі, як та­кой, ня­ма. Бы­ла спе­цы­яль­ная фаб­ры­ка ў Мін­ску, але яна за­кры­ла­ся. Усе фон­ды ўзо­раў яе пра­дук­цыі, пэў­на, бяс­след­на знік­лі. Пад­бі­ра­ю­чы экс­па­зі­цыю на­шай кра­і­ны, мы ўзя­лі са­ла­мя­ную цац­ку, зроб­ле­ную на прад­пры­ем­стве «Бел­маст­про­мыс­лы». Ёсць так зва­ная «эка­віт­ры­на», на якой у праз­рыс­тыя ша­ры па­кла­дзе­ны жыт­нё­выя ка­лас­кі, — імк­ну­лі­ся хоць не­як ства­рыць бе­ла­рус­кі ка­ла­рыт.

— Ці не пла­ну­е­це ўсё-та­кі за­няц­ца вы­ра­бам бе­ла­рус­кіх ёлач­ных ца­цак?

— Так, у нас ёсць ідэя ад­ра­дзіць вы­твор­часць ай­чын­най на­ва­год­няй цац­кі. Ад­нак у якім вы­гля­дзе ўсё гэ­та ўва­со­біц­ца, па­куль ска­заць скла­да­на: ці гэ­та бу­дзе асоб­ная не­вя­лі­кая фаб­ры­ка, ці ра­за­выя за­ка­зы бу­дуць да­вац­ца пэў­ным май­страм... На­ва­год­няе свя­та толь­кі раз у год, та­му на­шым ра­мес­ні­кам не вель­мі ці­ка­ва ра­біць та­кія рэ­чы, як ёлач­ныя цац­кі, на жаль. Та­му з на­шай ідэ­яй ад­ра­джэн­ня вы­твор­час­ці ёлач­най цац­кі мы бу­дзем пер­шы­мі, і аба­вяз­ко­ва леп­шы­мі.

— На­пэў­на, та­кая вы­твор­часць над­та да­ра­гая. Май­стры пра­лі­чы­лі ўсё і вы­ра­шы­лі не ры­зы­ка­ваць?..

— Ве­да­е­це, вы­ста­віць сваю ка­лек­цыю ў На­цы­я­наль­ным гіс­та­рыч­ным му­зеі так­са­ма бы­ло до­ра­га для нас. Та­му пы­тан­не не ў тым, каб за­раб­ляць на та­кой спра­ве гро­шы, а ў тым, каб ра­біць гэ­та для ду­шы. У не­ка­то­рых на­шых май­строў мы спра­ба­ва­лі за­ка­заць пад­стаў­кі для ёлач­ных ца­цак, для экс­па­на­ван­ня ў му­зеі. Але нам та­кія на­зы­ва­лі цэ­ны, што мы прос­та дзі­ву да­ва­лі­ся. Гэ­та на­зы­ва­ец­ца біз­нес па-бе­ла­рус­ку: маў­ляў, бу­ду ся­дзець без пра­цы, а ка­лі вазь­му­ся за неш­та, то ўжо злуп­лю з за­каз­чы­ка па-мак­сі­му­ме. За ад­ну пад­стаў­ку на­шы май­стры пра­сі­лі 15 до­ла­раў. У Поль­шчы мы на­бы­лі іх па 2 до­ла­ры за шту­ку. Вось і ад­каз на тое, ча­му ў Бе­ла­ру­сі, у пры­ват­нас­ці, ня­ма ёлач­ных ца­цак.

30-11

30-11

 

— Ку­ды тра­піць ва­ша ка­лек­цыя пас­ля та­го, як скон­чыц­ца вы­ста­ва?

— Ёсць ідэя зра­біць гэ­ты му­зей ёлач­най цац­кі па­ста­ян­ным. Яна знай­шла свой вод­гук у ды­рэк­та­ра На­цы­я­наль­на­га гіс­та­рыч­на­га му­зея. Бо лю­бы экс­па­нат па­ві­нен быць дзесь­ці ві­зу­а­лі­зі­ра­ва­ны — і не толь­кі ў ка­та­ло­гу, але і за шклом віт­ры­ны. Ня­хай ёлач­ныя цац­кі з'яў­ля­юц­ца ат­ры­бу­там толь­кі Но­ва­га го­да, але ў нас у Мін­ску, як і ў Бе­ла­ру­сі, не ха­пае та­кіх му­зе­яў, та­кіх ці­ка­ві­нак, які­мі мож­на за­мань­ваць ту­рыс­таў. Нам па­трэб­ны мес­цы, якія бу­дуць ства­раць ту­рыс­тыч­ны твар го­ра­да. Мы раз­гля­да­ем так­са­ма маг­чы­масць та­го, каб зняць у арэн­ду і ўтрым­лі­ваць за свой кошт асоб­нае па­мяш­кан­не для гэ­та­га му­зея.

Ні­на ШЧАР­БА­ЧЭ­ВІЧ,
фо­та аў­та­ра

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.

Рэгіёны

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Удзельнікі «Цягніка Памяці» папярэдніх гадоў дзеляцца сваімі ўражаннямі ад праекта.

Экалогія

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Тры месяцы суцэльнай спякоты нам не абяцаюць

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.