Каб не той капялюш...


Мі­хась жыў як лю­дзі: ні­ко­лі ні з кім не скан­да­ліў, пра­ца­ваў у кал­га­се, тры­маў ня­кеп­скую гас­па­дар­ку, воль­ныя га­дзін­кі пра­во­дзіў на пчаль­ні­ку... І толь­кі та­ды, ка­лі там не бы­ло тэр­мі­но­вай ра­бо­ты, не ра­і­лі­ся пчо­лы, вы­цяг­ваў рыш­ту­нак ды ішоў на бліз­кае во­зе­ра, каб па­ры­ба­чыць, ад­па­чыць ад хат­ніх тур­бот. Бы­лі ў яго ўлю­бё­ныя мес­цы, дзе, ча­ка­ю­чы, па­куль возь­мец­ца ры­ба, мог ся­дзець га­дзі­на­мі...

Вось і ў той дзень з са­ма­га ран­ку ён кі­нуў жон­цы:

— Ве­ра, я на во­зе­ра... Мо­жа, ча­го на­лаў­лю. А ты, ка­лі што, па­кліч... Ве­да­еш, дзе шу­каць.

Праз паў­га­дзі­ны ён ужо быў на мес­цы. Раз­ма­таў ву­ды, за­кі­нуў іх да­лей ад бе­ра­га, пры­сеў на ка­ло­ду, якую яшчэ ле­там ука­паў пад ла­зо­вым кус­том, каб мож­на бы­ло сха­вац­ца ад сон­ца і вет­ру, — стаў ча­каць.

Ад­нак і на жаль, мар­на: па­плаў­кі ста­я­лі на мес­цы і ва­ру­шыц­ца на­ват не збі­ра­лі­ся, а вось маз­гі...

Бя­да ў тым, што ўчо­ра ўве­ча­ры Мі­хась су­стрэў свай­го сяб­ру­ка, па­ся­дзе­лі з ім, тро­хі ліш­ня­га вы­пі­лі...

Ка­ра­цей, па­куль ры­ба не бя­рэц­ца, вы­ра­шыў ён сха­дзіць у кра­му — «на пі­ва». Пад­ня­ўся з ка­лод­кі, для раз­мін­кі ра­зоў коль­кі пры­сеў і, зняў­шы ка­пя­люш, па­ве­сіў яго на сук. Гэ­та каб ін­шыя ры­ба­ло­вы ба­чы­лі, што мес­ца за­ня­тае...

Коль­кі ён піў тое пі­ва — га­дзі­ну ці дзве — вёс­ка ўжо за­бы­ла­ся, а вось як вяр­таў­ся на­зад, на во­зе­ра, па­мя­тае да­гэ­туль.

Зна­чыць, шы­буе Мі­хась на­зад і яшчэ зда­лё­ку ба­чыць, што ля ва­ды не­як мна­га­ва­та лю­дзей. Нех­та з іх на бе­ра­зе ста­іць, нех­та — пла­вае. І го­лас ад­туль... Як быц­цам жон­чын:

— А лю­бень­кі ж мой! А што ж ты на­ра­біў? А на ка­го ж ты мя­не па­кі­нуў?..

— Што там зра­бі­ла­ся? — пы­тае Мі­хась у ней­ка­га не­зна­ём­ца.

— Ды та­пель­ца шу­ка­юць... Ка­пя­люш, бач, пла­вае, а ча­ла­ве­ка ня­ма. Зна­чыць, та­го... З кан­ца­мі...

— Дык там жа мой ка­пя­люш, — ка­жа Мі­хась. — Я яго на куст па­ве­сіў, ка­лі ў кра­му ады­хо­дзіў. Му­сіць, вет­рам зне­сла. І ву­дач­кі мае.

Раз­ва­жа­ю­чы так (уго­лас), па­ды­хо­дзіць блі­жэй і...

Ня­мая сцэ­на, як у «Рэ­ві­зо­ры»: усе па­вяр­ну­лі­ся, гля­дзяць на Мі­ха­ся. І Воль­га, жон­ка яго­ная, улас­ным ва­чам не ве­рыць: спа­чат­ку аб­ня­ла гас­па­да­ра, аб­ма­ца­ла, па га­ла­ве ды спі­не па­гла­дзі­ла, а по­тым да­вай біць па чым па­па­ла і пры­га­вор­ваць:

— А чорт жа ты лы­сы! Жы­вы!.. Дзя­куй Бо­гу! А я ж па­ды­шла, гля­джу — ву­ды ста­яць, ка­пя­люш пла­вае... Я ж ду­ма­ла, ты ўта­піў­ся.

...З той па­ры ма­ла хто зваў Мі­ха­ся па проз­ві­шчы, усё бо­лей та­пель­цам.

Мі­ка­лай Баг­да­наў,

в. Но­вы Па­гост,

Мёр­скі ра­ён.

...Чым сло­ва на­ша ад­гук­нец­ца

Не так даў­но мой стры­еч­ны брат Ан­тось ра­зам з рад­нёй ды сяб­ра­мі спраў­ляў ру­бі­на­вае вя­сел­ле, і, як у нас гэ­та во­дзіц­ца, не­дзе пас­ля трэ­цяй ча­ры­цы па­ча­лі­ся ў іх звык­лыя за­столь­ныя раз­мо­вы, па­плы­лі ўспа­мі­ны... Адзін з іх здаў­ся мне ці­ка­вым — як штрых да кар­ці­ны ко­ліш­ня­га жыц­ця.

Со­рак га­доў та­му, пе­рад са­мым яго вя­сел­лем, сва­яч­ка, якая ў рай­вы­кан­ка­ме зай­ма­ла­ся ўлі­кам і раз­мер­ка­ван­нем жылп­ло­шчы, шап­ну­ла Ан­то­сю, што ёсць маг­чы­масць ціш­ком убіц­ца ў жыл­лё­вы ка­а­пе­ра­тыў.

Для ма­ла­дых гэ­та быў па­да­ру­нак лё­су, бо перс­пек­ты­ва га­да­мі ту­ляц­ца па чу­жых ку­тах аль­бо дзя­ліць двух­па­ка­ёў­ку з баць­ка­мі зу­сім не грэ­ла...

Дум­кі зай­ма­ла толь­кі ад­но: праз ме­сяц з хвас­том ім трэ­ба вы­пла­ціць пер­шы ўнё­сак, а гро­шай, мяк­ка ка­жу­чы, кот на­пла­каў. Абое па­лез­лі ў па­зы­кі. Апроч та­го, усім за­про­ша­ным на вя­сел­ле да­лі­кат­на, у ме­жах пры­стой­нас­ці, ста­ра­лі­ся да­вес­ці, што ад­ра­зу ж бу­дуць бу­да­вац­ца, а зна­чыць, уся­ля­кія там аб­ру­сы, сер­ві­зы ды ка­́пы ім па­куль без па­трэ­бы. Гос­ці, як зда­ва­ла­ся, на­мёк зра­зу­ме­лі, але ж на­ват пры гэ­тым у пер­шую шлюб­ную ра­ні­цу вы­свет­лі­ла­ся, што па­трэб­най су­мы і бліз­ка ня­ма: да яе не ха­пае аж 870 руб­лёў...

Гэ­та быў жах! Ма­ла­дыя ста­лі ду­маць і над тым, у ка­го б яшчэ па­зы­чыць, і над тым, як жа эка­но­міць, каб даў­гі ад­да­ваць?

Ад «Бе­ла­мо­ру» Ан­тось ад­мо­віў­ся яшчэ да вя­сел­ля. Ця­пер трэ­ба бы­ло за­быц­ца пра звык­лы ку­фаль пі­ва пас­ля пра­цы і абед у ра­бо­чай ста­лоў­цы. За­мест яго ён вы­ра­шыў браць з до­му так зва­ны «тар­ма­зок»: лус­ту-дру­гую хле­ба з са­лам, якое час ад ча­су пры­во­зіў з вёс­кі.

Чым ах­вя­руе жон­ка дзе­ля бу­ду­ча­га даб­ра­бы­ту, яна па­куль не пры­ду­ма­ла, але ж маз­гі пра­ца­ва­лі.

Тут вар­та ска­заць, што Ан­тось быў хлоп­цам до­сыць пры­го­жым — з ка­пой ку­ча­ра­вых, доў­гіх ва­ла­соў. Та­ды та­кая мо­да бы­ла. Але ж што да тва­ру ха­лас­ця­ку, тое не ду­жа па­суе жа­на­та­му...

Факт, што тыд­ні праз два пас­ля вя­сел­ля Ан­тось з да­па­мо­гай на­чаль­ні­ка цэ­ха, які вель­мі не лю­біў ва­ла­са­ці­каў, усвя­до­міў, што трэ­ба іс­ці ў цы­руль­ню. Як­раз на яе Ан­тось па­пра­сіў у жон­кі ру­бель.

— То­нік! Ты што, — акруг­лі­ла во­чы яго па­ла­ві­на, — па­ня­сеш свае гро­шы ней­кай ку­ры­цы?!

— На­вош­та ты так? — за­сту­піў­ся за цы­руль­ніц Ан­тось. — Нар­маль­ныя там дзяў­ча­ты...

— Ага... Толь­кі і ве­да­юць, што з дур­няў гро­шы драць за дзе­сяць хві­лін ра­бо­ты, — гну­ла сваё ма­ла­дзі­ца. — Ся­дай во на та­бу­рэт­ку, я і са­ма ця­бе пад­стры­гу...

Усу­мніц­ца ў здоль­нас­цях жон­кі азна­ча­ла б на­рвац­ца на пер­шы скан­дал. Та­му То­нік па­кор­лі­ва аб­хі­нуў­ся ста­рой ней­ло­на­вай ка­шу­ляй і сеў пе­рад люс­тэр­кам. Жон­ка ра­шу­ча ўзя­ла­ся за спра­ву і ра­бі­ла яе так пя­шчот­на, што ўрэш­це муж за­дра­маў...

Стрыж­ка доў­жы­ла­ся кры­ху больш за га­дзі­ну. Май­стры­ха, трэ­ба ра­зу­мець, ста­ра­ла­ся, а вось вы­нік — во­чы не ба­чы­лі б, як той ка­заў! Бо спе­ра­ду Ан­то­се­ва га­ла­ва ста­ла яў­на не­сі­мет­рыч­най, а зза­ду яна больш на­гад­ва­ла толь­кі што па­стры­жа­ную нож­на­мі спі­ну авеч­кі.

Праў­да, у сям'і за­стаў­ся ру­бель...

Як­раз яго жон­ка пра­цяг­ну­ла То­ні­ку і ска­за­ла, каб ку­піў ба­тон, бо­хан чор­на­га хле­ба, літр ма­ла­ка і па­чак тва­ра­гу.

У кра­му Ан­тось ішоў ні­бы зор­ка эст­ра­ды — пад пры­цэ­лам уваж­лі­вых по­зір­каў і шы­ро­кіх усме­шак.

Яшчэ горш яму ста­ла там, у ганд­лё­вай за­ле, бо ка­сір­кі, раз­гля­да­ю­чы яго га­ла­ву, на­ват збі­ва­лі­ся, ка­лі гро­шы лі­чы­лі...

А та­му па да­ро­зе да­моў То­нік збо­чыў у су­сед­ні дом да зна­ё­ма­га. Ён пад­час служ­бы ў вой­ску што­ме­сяц стрыг пя­хот­ную ро­ту ды ка­го-ні­ка­го з ма­лод­шых афі­цэ­раў, та­му ўсё зра­зу­меў без слоў і па-май­стэр­ску, хві­лін за пяць, па­пра­віў жон­чы­ну ра­бо­ту, але ж пе­рад гэ­тым не пра­мі­нуў па-муж­чын­ску пра­ма спы­таць:

— Слу­хай, а якая ку­ры­ца ця­бе стрыг­ла?

В.А., г. Мінск.

У ба­ра­ві­кі!

Мой зна­ё­мец Анд­рэй — ама­тар па­ця­гац­ца па ле­се. А ча­му б і не — ціш, са­сно­вы во­дар, птуш­кі, яга­ды-гры­бы... Хоць і ня­шмат іх — за пяць кі­ла­мет­раў ад Го­ме­ля... «З'ез­дзіў бы ў Шчэр­баў­ку, — таў­кла яму жон­ка, — ці ў Ва­сі­ле­ві­чы... На­род ад­туль ка­ша­мі во­зіць!».

Анд­рэй слу­хаў, але каб не­ку­ды ехаць — не, пра­бач­це...

Так бы­ло, і хут­чэй за ўсё за­ста­ло­ся б, ка­лі б у гос­ці да яго не за­ві­таў род­ны брат з Адэ­сы, ка­лі б ён, за­кус­ва­ю­чы пас­ля пер­шай дру­гой ці пя­тай пад­ча­піў на ві­дэ­лец хоць неш­та ін­шае, а то ж вы­ключ­на ба­ра­віч­кі — жон­ка два сло­іч­кі на рын­ку ку­пі­ла... Праў­да, гос­цю ў гэ­тым не пры­зна­ла­ся. На­ад­ва­рот: «Анд­рэ­е­ва ра­бо­та, — ка­за­ла бра­ту, — гэ­та ён на­збі­раў!». Анд­рэй ха­цеў быў за­пя­рэ­чыць, ды не­як ня­ём­ка бы­ло: ат, лі­ха з ім, вы­ра­шыў, мая дык мая...

А госць дык рап­там за­ці­ка­віў­ся, спы­таў: «Са­праў­ды на­збі­раў? Ты? Сам?.. А да­вай удва­іх заўт­ра ў лес з'ез­дзім! Я ў гры­бах ні­ко­лі не быў».

Анд­рэй, ну вя­до­ма ж, па­ры­ваў­ся ад­мо­віц­ца, — жон­ка не да­ла. Ска­за­ла:

— А ча­му б і не? Заўт­ра з ра­ні­цы і шы­буй­це...

«Ку­ды нам шы­ба­ваць?» — вы­лу­піў во­чы гас­па­дар, не ма­ю­чы ўяў­лен­ня, дзе шу­каць не тое што ба­ра­ві­кі, на­ват сы­ра­еж­кі. Жон­ка на­хі­лі­ла­ся да яго­на­га ву­ха і ці­хут­ка па­ра­і­ла:

— Ні­чо­га страш­на­га... На вак­за­ле пры­гле­дзіш­ся: у ка­го з па­са­жы­раў боль­шая та­ра, дык та­го і тры­май­ся. Ён не пад­вя­дзе.

...На ра­ні­цу та­ко­га вось на­дзей­на­га грыб­ні­ка Анд­рэй ад­шу­каў ад­ра­зу і яшчэ на под­сту­пах да вак­за­ла: чэм­пі­ён, як піць даць — дзве вя­ліз­ныя кар­зі­ны ў ру­ках, трэ­цяя, ві­даць, у за­плеч­ні­ку.

Ра­зам яны зай­шлі ў ва­гон, ра­зам вый­шлі з ды­зе­ля. Да­лей па­са­жы­ры раз­дзя­лі­лі­ся — хто пад­аў­ся на­ле­ва, хто на­пра­ва. А чэм­пі­ён той... дык на­пе­рад, па шпа­лах.

Анд­рэй з бра­там, на­зір­кам, па­да­лі­ся за ім. Кі­ла­мет­ры з два ад­ма­ха­лі — му­жык ні­ку­ды не збоч­вае. Азір­нуў­ся, на­рэш­це, і ныр­нуў у гу­шчар. Бра­ты — так­са­ма. Не губ­ля­ю­чы дзядзь­ку з ві­ду, прай­шлі праз ней­кую ру­ча­і­ну, праз дзве па­ля­ны і ба­ла­цян­ку. Пры­кме­ці­лі, што му­жык на­ват пад но­гі не гля­дзіць — гры­боў не шу­кае. «Не іна­чай кру­жыць, утой­вае «ка­зыр­ныя» мяс­ці­ны», — ду­ма­лі бра­ты і ўпар­та кро­чы­лі сле­дам — аж па­куль му­жык... не спы­ніў­ся, не сеў, не да­стаў пад­ма­цу­нак.

Ха­вац­ца да­лей не ме­ла сэн­су: бра­ты па­ды­шлі да яго, па­ві­та­лі­ся. Анд­рэй ад­кры­тым тэкс­там спы­таў:

— Вы ў ба­ра­ві­кі ідзя­це?

— Ну, — пры­знаў­ся дзядзь­ка. — А вы ку­ды?

— Мы так­са­ма ў ба­ра­ві­кі, — ска­заў Анд­рэй, вы­цяг­ва­ю­чы з за­плеч­ні­ка пляш­ку. — Возь­ме­це ў кам­па­нію?

— Ды ка­лі лас­ка! — уз­ра­да­ваў­ся той.

Яны куль­ну­лі па чар­цы — за зна­ём­ства, спе­хам пры­ку­сі­лі, бо збі­ра­лі­ся хма­ры, а іс­ці ім, як вы­свет­лі­ла­ся, вярс­ты з ча­ты­ры яшчэ...

«Да­лё­ка, ха­ле­ра! Але ж бу­дзем з гры­ба­мі!» — це­шы­лі­ся бра­ты і моўч­кі шы­ба­ва­лі за дзядзь­кам — аж па­куль не ўба­чы­лі аб­ры­сы... хат, аж па­куль пе­рад імі не ўзнік ука­заль­нік: «Вёс­ка Ба­ра­ві­кі». Бра­ты аслу­пя­не­лі.

— Вы тут да ка­го? — удак­лад­ніў дзядзь­ка.

— Ды мы... Мы ў гры­бы — у ба­ра­ві­кі...

Дзядзь­ка ра­га­таў так, што не чу­ваць бы­ло бліз­ка­га гро­му!

Не стры­ма­лі­ся ад сме­ху і бра­ты-адэ­сі­ты.

...Гіс­то­рыя, як і вар­та бы­ло ча­каць, скон­чы­ла­ся доб­ра. Анд­рэй з Мі­ко­лам пе­ра­на­ча­ва­лі ў Ба­ра­ві­ках. На­заўт­ра — і ра­зам з но­вым зна­ём­цам — у ва­ко­лі­цах вёс­кі на­збі­ра­лі гры­боў. Факт, што да­моў па­еха­лі яшчэ і з па­час­тун­кам — па­мі­до­ра­мі — ад яго ж. Ён, як вы­свет­лі­ла­ся, іх вы­рошч­вае. І по­тым з поў­ны­мі кар­зі­на­мі едзе ў Го­мель на ры­нак і з пус­ты­мі на­зад — у Ба­ра­ві­кі.

Ула­дзі­мір Пер­ні­каў,

г. Го­мель.

Руб­ры­ку вя­дзе Ва­лян­ці­на Доўнар.

 

Выбар рэдакцыі

Спорт

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Сяргей Блоцкі: Наша задача — навучыць спартсмена думаць

Як у Мазыры асвойваюць навуку перамагаць.

Эканоміка

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Якія задачы стаяць перад машынабудаўнікамі сёлета?

Змяняецца вектар у знешнім гандлі.