Вы тут

Аб ролі асобы


Маш­таб беларускага Прэзідэнта як па­лі­ты­ка вы­хо­дзіць на­ват за ме­жы ўзна­ча­ле­най ім дзяр­жа­вы, лічыць амерыканскі аналітык

Кніг пра бе­ла­рус­ка­га Прэ­зі­дэн­та на­пі­са­на ня­ма­ла, але асаб­лі­васць гэ­та­га вы­дан­ня ў тым, што яно ба­зі­ру­ец­ца на шэ­ра­гу аса­біс­тых ін­тэр­в'ю аў­та­ра з кі­раў­ні­ком дзяр­жа­вы Аляк­санд­рам Лу­ка­шэн­кам. Аб тым, якая асноў­ная ідэя кні­гі, на якіх мо­вах яна вы­да­дзе­на, якія да­лей­шыя пла­ны і ці ўва­хо­дзіць у іх Бе­ла­русь, рас­ка­заў у ін­тэр­в'ю ка­рэс­пан­дэн­ту БЕЛ­ТА аўтар выдання «Rеаssеssіng Lukаshеnkа» («Пераацэнка Лукашэнкі») аме­ры­кан­скі ву­чо­ны, пуб­лі­цыст і пра­фе­сар Ры­гор Іо­фэ.

— На­пя­рэ­дад­ні ў вас ад­бы­ла­ся су­стрэ­ча з Аляк­санд­рам Лу­ка­шэн­кам, якія пы­тан­ні аб­мяр­коў­ва­лі­ся ў час дыс­ку­сіі з бе­ла­рус­кім лі­да­рам?

— Су­стрэ­ча пра­даў­жа­ла­ся амаль га­дзі­ну. Аляк­сандр Ры­го­ра­віч ві­таў мя­не вель­мі цёп­ла, та­му што пом­ніць аб тым ча­се, які мы пра­вя­лі тры га­ды та­му ў хо­дзе ін­тэр­в'ю. У агуль­най коль­кас­ці я ін­тэр­в'ю­і­ра­ваў Прэ­зі­дэн­та 7 га­дзін — тры га­дзі­ны ў чэр­ве­ні 2011 го­да і ча­ты­ры га­дзі­ны ў лі­пе­ні та­го ж го­да.

Ця­пе­раш­няя раз­мо­ва бы­ла да­во­лі сва­бод­най, асноў­ных тэм бы­ло дзве. Пер­шая — па­дзеі і кры­зіс ва Укра­і­не і ча­го мож­на ча­каць, дру­гая тэ­ма за­кра­на­ла вы­му­ша­ныя эка­на­міч­ныя пе­ра­ме­ны і змя­нен­ні знеш­не­эка­на­міч­ных су­вя­зяў з-за ня­прос­тай эка­на­міч­най сі­ту­а­цыі ў Ра­сіі. Мы так­са­ма бег­ла аб­мер­ка­ва­лі маг­чы­мы ві­зіт гру­пы ана­лі­ты­каў з ЗША. Вя­до­ма ж, ар­га­ні­за­цыя гэ­та­га ві­зі­ту зна­хо­дзіц­ца не ў ма­іх ру­ках, але гэ­та пы­тан­не так­са­ма ўзні­ма­ла­ся. Да­рэ­чы, упер­шы­ню я паў­стаў пе­рад кі­раў­ні­ком бе­ла­рус­кай дзяр­жа­вы ў снеж­ні 2010 го­да, та­ды я як­раз быў у саставе гру­пы з вась­мі прад­стаў­ні­коў вя­ду­чых ана­лі­тыч­ных цэнт­раў ЗША.

— На су­стрэ­чы з ва­мі Прэ­зі­дэнт ад­зна­чыў, што Бе­ла­ру­сі для ацэн­кі сі­ту­а­цыі па­дзей ва Ус­ход­няй Еў­ро­пе важ­ны по­гляд аб'­ек­тыў­на­га, за­ці­каў­ле­на­га і ра­зам з тым не­прад­узя­та­га экс­пер­та. Па­дзя­лі­це­ся ва­шым экс­перт­ным мер­ка­ван­нем па тых праб­лем­ных пы­тан­нях, якія вы аб­мер­ка­ва­лі з кі­раў­ні­ком дзяр­жа­вы.

— Я не ма­гу ска­заць, што вы­пра­ца­ваў ней­кі дак­лад­ны пункт гле­джан­ня, тым больш што чле­ны ўся­ля­кіх рус­ка­моў­ных груп, якія жы­вуць у роз­ных кра­і­нах све­ту, у тым лі­ку і ў Аме­ры­цы, ма­юць су­пя­рэч­нас­ці па гэ­тым пы­тан­ні. Ця­пер па­між людзь­мі, якія яшчэ ўчо­ра сяб­ра­ва­лі, уз­ні­ка­юць лі­ніі рас­ко­лу ў су­вя­зі з гэ­ты­мі па­дзея­мі, та­му што нех­та з іх на ад­ным ба­ку, нех­та — на ін­шым, ну а нех­та, у тым лі­ку і я, спра­буе мець зба­лан­са­ва­ны пункт гле­джан­ня, да­рэ­чы, та­кіх вель­мі ма­ла.

Тое, што ад­бы­ва­ец­ца ця­пер ва Укра­і­не, — гэ­та бя­дот­нае ста­но­ві­шча, якое я ні­ко­лі не спраг­на­за­ваў бы, і яго трэ­ба аба­вяз­ко­ва вы­ра­шаць у са­мы блі­жэй­шы час. Без­умоў­на, у кан­флік­це пры­сут­ні­чае ба­раць­ба за ней­кія сфе­ры ўплы­ву. Але мне зда­ец­ца, што праб­ле­ма яшчэ і ў тым, што Укра­і­на ў ад­роз­нен­не ад Бе­ла­ру­сі не ад­бы­ла­ся як дзяр­жа­ва, чыя кі­ру­ю­чая элі­та за­кла­по­ча­на на­цы­я­наль­ным ін­та­рэ­сам. Гэ­та кра­і­на раз­дзі­ра­ец­ца алі­гар­хіч­ны­мі ін­та­рэ­са­мі, і гэ­та ў знач­най сту­пе­ні ўзмац­ні­ла куль­тур­ны рас­кол, які даў­но меў мес­ца ва ўкра­ін­скім гра­мад­стве і вы­яў­ляў­ся на ўсіх элек­та­раль­ных кар­тах. Ад­нак гэ­ты рас­кол не па­ві­нен быў пры­вес­ці да бра­та­за­бой­чай вай­ны. Гэ­та тра­гіч­ная сі­ту­а­цыя.

У Бе­ла­ру­сі ж ня­ма алі­гар­хіч­ных груп, якія раз­дзі­ра­лі б яе на част­кі, у вы­ні­ку та­го, што ў кра­і­не ёсць да­стат­ко­ва кан­са­лі­да­ва­ная па­лі­тыч­ная элі­та. Гэ­тай элі­це і дзе­ю­ча­му ад яе асо­бы Прэ­зі­дэн­ту Бе­ла­ру­сі ўда­ло­ся за­ха­ваць нар­маль­ныя ад­но­сі­ны з ба­ка­мі кан­флік­ту. Дзя­ку­ю­чы гэ­та­му Мінск стаў пля­цоў­кай для адзі­ных па­куль рэ­зуль­та­тыў­ных пе­ра­га­во­раў. Хоць на іх і не бы­лі прад­стаў­ле­ны асноў­ныя дзе­ю­чыя асо­бы, тым не менш, яны пры­вя­лі да рэз­ка­га зні­жэн­ня ін­тэн­сіў­нас­ці ва­ен­ных дзе­ян­няў, да ча­го па­куль не пры­вёў так зва­ны нар­манд­скі фар­мат. Та­кім чы­нам, мін­скі фар­мат да гэ­та­га ча­су аказ­ва­ец­ца адзі­ным фар­ма­там пе­ра­га­во­раў, якія да­лі ха­ця б пра­меж­ка­вы вы­нік. Та­му мож­на толь­кі ста­ноў­ча ацэнь­ваць гэ­ту мі­ра­твор­чую ро­лю, узя­тую на ся­бе Бе­ла­рус­сю, хоць Прэ­зі­дэнт уся­ляк ад­маў­ля­ец­ца ад мі­ра­твор­чых іні­цы­я­тыў, якія на са­май спра­ве на­ле­жаць яму. Дзя­ку­ю­чы ста­но­ві­шчу, якое мае Бе­ла­русь па ўзроў­ні і якас­ці жыц­ця, за­ха­ван­ні нар­маль­ных ад­но­сін як з Укра­і­най, так і з Ра­сі­яй, Мінск стаў са­праўд­най пля­цоў­кай для пе­ра­га­во­раў.

— Звы­чай­на за­ці­каў­ле­насць той ці ін­шай кра­і­най мож­на рас­тлу­ма­чыць які­мі-не­будзь па­дзея­мі. Вы за­ня­лі­ся вы­ву­чэн­нем і да­сле­да­ван­нем Бе­ла­ру­сі, чым вам спа­да­ба­ла­ся на­ша кра­і­на?

— У гэ­тым вы­пад­ку тут спа­лу­чэн­не дзвюх аб­ста­він. Га­лоў­ная з іх тая, што част­ка ма­іх ка­ра­нёў бе­ла­рус­кія: мая ма­ці і ба­бу­ля на­ра­дзі­лі­ся ў Ма­зы­ры, а дзя­ду­ля — у Пет­ры­ка­ве, не­каль­кі па­ка­лен­няў ма­іх прод­каў жы­лі на бе­ла­рус­кім Па­лес­сі.

Я не зай­маў­ся Бе­ла­рус­сю пра­фе­сій­на да 2001—2002 го­да, але ў той мо­мант мя­не ста­ла гнес­ці тая ака­дэ­міч­ная тэ­ма, якой я зай­маў­ся на пра­ця­гу амаль 25 га­доў, і я шу­каў, ку­ды на­кі­ра­ваць свае ступ­ні. Та­ды вы­пад­ко­ва я пра­чы­таў не­каль­кі анг­ла­моў­ных пуб­лі­ка­цый пра Бе­ла­русь, якія ўра­зі­лі мя­не дзіў­ны­мі спа­лу­чэн­ня­мі, а ме­на­ві­та яс­нас­цю па­лі­тыч­ных па­дзей, з ад­на­го бо­ку, і ві­да­воч­ным ня­ве­дан­нем ба­за­вых фак­таў — з ін­ша­га. З'яў­ля­ю­чы­ся пра­фе­сій­ным эка­но­мі­ка-ге­ог­ра­фам, аба­пі­ра­ю­чы­ся на во­пыт сва­іх пры­ез­даў у Бе­ла­русь, мне зда­ло­ся, што я лепш ве­даю ней­кія ба­за­выя фак­ты. У вы­ні­ку я вы­ра­шыў на­пі­саць ар­ты­кул пад наз­вай «Ра­зу­мен­не Бе­ла­ру­сі», але ка­лі я па­чаў яго на­пі­сан­не, зра­зу­меў, што не здо­лею ўсе дум­кі ўмяс­ціць у адзін ма­тэ­ры­ял. І атры­маў­ся трып­ціх — ар­ты­кул з трох час­так пад агуль­най наз­вай. Пер­шая част­ка бы­ла пры­све­ча­на моў­най сі­ту­а­цыі ў Бе­ла­ру­сі, дру­гая — ідэн­тыч­нас­ці або са­ма­свя­до­мас­ці, а трэ­цяя — эка­но­мі­цы і па­лі­ты­цы кра­і­ны. Адзін бры­тан­скі ча­со­піс апуб­лі­ка­ваў усе тры ар­ты­ку­лы.

— А ча­му вы вы­ра­шы­лі на­пі­саць кні­гу пра Аляк­санд­ра Лу­ка­шэн­ку?

— Маш­таб Аляк­санд­ра Ры­го­ра­ві­ча Лу­ка­шэн­кі як па­лі­ты­ка вы­хо­дзіць на­ват за ме­жы той дзяр­жа­вы, якую ён уз­на­чаль­вае. Не­ка­то­рыя га­во­раць, што ён з'яў­ля­ец­ца адзі­ным па­лі­ты­кам у кра­і­не, маг­чы­ма, та­кі пункт гле­джан­ня ў пэў­най сту­пе­ні мае пра­ва на жыц­цё. Та­му зай­мац­ца Бе­ла­рус­сю і вы­пус­ціць з-пад ува­гі Лу­ка­шэн­ку — гэ­та поў­нас­цю вы­клю­ча­на.

Да та­го ж ёсць іра­цы­я­наль­ныя пры­чы­ны, па якіх мы пе­ра­ацэнь­ва­ем, не­да­ацэнь­ва­ем або адэ­кват­на ацэнь­ва­ем тых ці ін­шых па­лі­тыч­ных лі­да­раў. На­прык­лад, у ад­ным з апош­ніх ар­ты­ку­лаў док­та­ра па­лі­тыч­ных на­вук з Окс­фар­да Ула­дзі­мі­ра Па­сту­хо­ва «Путин не­фар­то­вый» на­пі­са­на, што ад гэ­та­га Прэ­зі­дэн­та ўвесь час ча­ка­юць не­ча­га знач­на­га, пры­чым як доб­ра­зыч­ліў­цы, так і во­ра­гі. Гэ­та за­вы­ша­ныя ча­кан­ні. Аў­тар пі­ша, што Ра­сія на пра­ця­гу 15 га­доў жы­ла ва ўмо­вах зу­сім уні­каль­най эка­на­міч­най кан'­юнк­ту­ры, цэ­ны на наф­ту бы­лі вель­мі вы­со­кія, у су­вя­зі з гэ­тым Ула­дзі­мір Ула­дзі­мі­ра­віч Пу­цін не кі­ра­ваў у што­дзён­ным рэ­жы­ме, а пе­ра­раз­мяр­коў­ваў пры­род­ную рэн­ту. І толь­кі ця­пер ва ўмо­вах, ка­лі ца­на на наф­ту аб­ва­лі­ла­ся, Прэ­зі­дэнт ра­сій­скай дзяр­жа­вы як кі­раў­нік бу­дзе пад­верг­ну­ты са­праўд­на­му тэс­ту.

Што да­ты­чыц­ца Аляк­санд­ра Ры­го­ра­ві­ча Лу­ка­шэн­кі, то, па-пер­шае, ён ві­да­воч­на не­да­ацэ­не­ны су­свет­най су­поль­нас­цю пі­шу­чых пра па­лі­ты­ку. Па-дру­гое, Ра­сія — ад­на з са­мых ба­га­тых на рэ­сур­сы кра­ін све­ту, Бе­ла­русь жа тэ­ры­та­ры­яль­на знач­на мен­шая і бед­ная на рэ­сур­сы, за вы­клю­чэн­нем ка­лій­най сы­ра­ві­ны, увесь цыкл вы­твор­час­ці якой кант­ра­лю­ец­ца Бе­ла­рус­сю. Усё ас­тат­няе, што мае кра­і­на, — вы­нік пра­цы і ро­зу­му лю­дзей, а не Бо­гам да­дзе­ныя пры­род­ныя рэ­сур­сы. Та­кім чы­нам, у ад­роз­нен­не ад лі­да­ра су­сед­няй кра­і­ны, які ге­не­ры­руе па­вы­ша­нае ча­кан­не, Аляк­сандр Ры­го­ра­віч кі­руе Бе­ла­рус­сю ў што­дзён­ным рэ­жы­ме і зай­ма­ец­ца геа­па­лі­тыч­ным ма­неў­ра­ван­нем не та­му, што ён та­кі хіт­ры, а та­му, што гэ­та жыц­цё­вая не­аб­ход­насць для кра­і­ны.

Та­му і з'я­ві­ла­ся не­аб­ход­насць на­кі­даць больш адэ­кват­ны або зба­лан­са­ва­ны воб­раз гэ­та­га па­лі­тыч­на­га лі­да­ра, на яко­га на­ве­ша­на не­каль­кі клі­шэ. І мне зда­ец­ца, што рэ­ча­іс­насць больш раз­на­стай­ная, чым гэ­тыя клі­шэ, іс­нуе раз­рыў па­між імі і рэ­аль­ным жыц­цём, і гэ­та зу­сім не звя­за­на з тым, як нех­та ацэнь­ва­е­ яго фі­гу­ру, як ста­ноў­чую або ад­моў­ную, а звя­за­на з яго рэ­аль­най дзей­нас­цю, якая не мо­жа быць зве­дзе­на да гэ­тых клі­шэ.

— Дык ва­ша кні­га на­кі­ра­ва­на на тое, каб па­збаў­ляц­ца ад клі­шэ ад­нос­на Бе­ла­ру­сі і яе лі­да­ра?

— Яна на­кі­ра­ва­на на тое, каб гэ­тыя клі­шэ па­цяс­ніць, аб гэ­тым га­во­рыц­ца і ў прад­мо­ве да кні­гі. Там га­во­рыц­ца і аб тым, што ў ін­шых вы­дан­нях пра Бе­ла­русь на­зі­ра­юц­ца пэў­ныя не­ад­па­вед­нас­ці. Раз­мо­ва ідзе аб дзвюх кні­гах, ад­на з іх на­пі­са­на бы­лым бры­тан­скім па­слом у Бе­ла­ру­сі Бра­я­нам Бе­не­там, дру­гая — бры­тан­скім да­след­чы­кам Энд­ру Уіл­са­нам. Мне ж за­ха­це­ла­ся па­ка­заць, што не толь­кі па­лі­тык уз­дзей­ні­чае на гра­мад­ства, якое ён уз­на­чаль­вае, але і гра­мад­ства фар­мі­руе па­лі­ты­ка, та­му ў кні­гі ёсць пад­за­га­ло­вак «Бе­ла­русь у куль­тур­ным і геа­па­лі­тыч­ным кан­тэкс­це», і ён не менш важ­ны, чым сам за­га­ло­вак.

Гэ­та кні­га не поў­нас­цю пра бе­ла­рус­ка­га лі­да­ра. Пер­шыя раз­дзе­лы пры­све­ча­ны эка­но­мі­цы, бе­ла­рус­ка­му гра­мад­ству і ад­но­сі­нам з За­ха­дам, з чац­вёр­та­га жа раз­дзе­ла фі­гу­ра Прэ­зі­дэн­та Бе­ла­ру­сі паў­стае на ўвесь рост. Да­лей у кні­зе ідуць вы­трым­кі з ін­тэр­в'ю, 12 рэ­фрэ­наў, да­рэ­чы, да­лё­ка не з усі­мі з іх я са­лі­дар­ны. Гэ­та зу­сім не гімн бе­ла­рус­ка­му лі­да­ру і не імк­нен­не ад­люст­ра­ваць яго як анё­ла ў ця­лес­ным воб­ра­зе, гэ­та бы­ло б да­во­лі дзіў­на, та­му што Аляк­сандр Лу­ка­шэн­ка да­во­лі ад­кры­ты і яму гэ­та­га не па­трэб­на, ён жы­вы і на­ту­раль­ны, і ў гэ­тым уся сут­насць.

— У наз­ве ва­шай кні­гі ёсць сло­ва rеаssеssіng, а ў чым па­він­на за­клю­чац­ца гэ­та пе­ра­ацэн­ка? І на­огул ці лі­чы­це вы маг­чы­мым пе­ра­ацэн­ку з бо­ку За­ха­ду по­гля­даў на Аляк­санд­ра Лу­ка­шэн­ку і Бе­ла­русь, уліч­ва­ю­чы не­за­леж­ную па­лі­ты­ку кра­і­ны і ары­ен­та­цыю на еў­ра­зій­скую ін­тэ­гра­цыю, у тым лі­ку на су­пра­цоў­ніц­тва з Ра­сі­яй?

— Не ду­маю, што гэ­та кні­га зро­біць рэ­ва­лю­цыю ў ро­зу­мах, та­кіх рэ­чаў не бы­вае. Маг­чы­ма, што тыя, хто ці­ка­віц­ца Бе­ла­рус­сю і Ус­ход­няй Еў­ро­пай, пра­чы­та­юць яе і іх ура­жан­не ад кні­гі су­пад­зе з ін­шы­мі пад­ста­ва­мі для змя­нен­ня ацэ­нак, та­ды неш­та зме­ніц­ца. Тым больш мы ўжо на­зі­ра­ем пэў­ны рух у гэ­тым на­прам­ку. Рэз­ка ак­ты­ві­за­ва­лі­ся кан­так­ты Бе­ла­ру­сі з Еў­ра­пей­скім са­юзам па ўсіх лі­ні­ях, ак­ты­ві­за­ва­лі­ся кан­так­ты на роз­ных уз­роў­нях і з ЗША. На­прык­лад, я пры­сут­ні­чаў на Бе­ла­рус­ка-аме­ры­кан­скім ін­вес­ты­цый­ным фо­ру­ме, які прай­шоў у Нью-Ёр­ку 22 ве­рас­ня мі­ну­ла­га го­да, і там вы­сту­паў афі­цый­ны прад­стаў­нік Дзяр­жаў­на­га дэ­парт­амен­та ЗША. Ажыц­цяў­ля­ец­ца аб­мен дэ­ле­га­цы­я­мі, а ў кон­суль­скай служ­бе аме­ры­кан­ска­га па­соль­ства ў Мін­ску да­ба­віў­ся адзін су­пра­цоў­нік. Гэ­та зна­чыць ад­бы­ва­юц­ца мі­ра­твор­чыя зру­хі, эмі­сія ўсве­дам­лен­ня та­го, што Бе­ла­русь на са­май спра­ве больш ад­кры­тая дзяр­жа­ва, чым гэ­та вы­ні­ка­ла з клі­шэ аб апош­няй дык­та­ту­ры Еў­ро­пы. І ад­кры­та яна не толь­кі та­му, што пра­дае амаль 70 пра­цэн­таў та­го, што вы­раб­ляе. Гэ­та кра­і­на, дзе ёсць Парк вы­со­кіх тэх­на­ло­гій, кам­па­нія Wаrgаmіng, рас­пра­ца­ва­ны Vіbеr, а Мінск ха­рак­та­ры­зу­ец­ца як эфек­тыў­на пра­цу­ю­чы мет­ра­по­ліс.

— Пра кі­раў­ні­ка на­шай дзяр­жа­вы га­во­раць мно­гае, яго на­зы­ва­юць як мі­ра­твор­цам ва ўкра­ін­скім кан­флік­це, так і апош­нім дык­та­та­рам. Вам не­ад­на­ра­зо­ва да­вя­ло­ся су­стра­кац­ца з Аляк­санд­рам Лу­ка­шэн­кам, якое мер­ка­ван­не пра бе­ла­рус­ка­га лі­да­ра скла­ла­ся аса­біс­та ў вас?

— Ска­заць, што гэ­та яр­кая асо­ба, гэ­та ні­чо­га не ска­заць. Ма­юць ра­цыю тыя, хто га­во­рыць, што ён — згус­так энер­гіі, па­коль­кі Аляк­сандр Ры­го­ра­віч вы­лу­чае энер­гію, ён вель­мі ды­на­міч­ны, гіб­кі і на­ву­ча­е­мы, да­пыт­лі­вы і ў доб­рым сэн­се не­па­тап­ляль­ны, гэ­та зна­чыць на­ват ва ўмо­вах кры­зі­су і вель­мі не­га­тыў­най рэ­ак­цыі ён за­хоў­вае са­ма­ва­ло­дан­не. Гэ­ты ча­ла­век зра­біў ся­бе сам, і гэ­та ві­даць, і ў гэ­тым сэн­се ён за­слу­гоў­вае вя­лі­кай па­ва­гі, па­коль­кі ні­хто з ся­рэб­ра­най лы­жач­кі яго не кар­міў.

— Кні­га ця­пер вы­да­дзе­на на анг­лій­скай мо­ве, ці зна­чыць гэ­та, што яна не раз­лі­ча­на на ма­са­ва­га бе­ла­рус­ка­га чы­та­ча? Ці пла­ну­ец­ца яе пе­ра­клад на бе­ла­рус­кую або рус­кую мо­ву?

— Так, яна вы­да­дзе­на толь­кі на анг­лій­скай мо­ве, да та­го ж яна да­во­лі да­ра­гая, яе кошт $105. З та­кой ца­ной яна, хут­чэй за ўсё, тра­піць у біб­лі­я­тэ­кі, у мно­гія ўні­вер­сі­тэц­кія біб­лі­я­тэ­кі, ну а што да­ты­чыц­ца ін­ды­ві­ду­аль­на­га па­куп­ні­ка, то не кож­ны на­бы­вае кні­гі па та­кой ца­не, тым больш у век ін­тэр­нэ­ту, дзе мож­на ска­чаць усё.

Па­ві­нен ад­зна­чыць, што пі­са­ла­ся яна спе­цы­яль­на для анг­ла­моў­най аў­ды­то­рыі, у якой кры­ху ін­шае ўспры­ман­не, та­му я не ўпэў­не­ны, што гэ­ту кні­гу вар­та пе­ра­кла­даць, та­ды да­вя­дзец­ца і пе­ра­пра­ца­ваць яе, а на гэ­та па­трэб­ны час. Ка­лі нех­та вы­сту­піць з іні­цы­я­ты­вай пе­ра­клас­ці яе, я бу­ду толь­кі ўдзяч­ны, са­мо­му мне гэ­та не пад сі­лу.

— Для вас гэ­та дру­гая кні­га пра Бе­ла­русь, ці пла­ну­е­це пра­доў­жыць гэ­ту ра­бо­ту?

— У мя­не па­куль ня­ма пла­наў. Але мне ха­це­ла­ся б зай­мац­ца яшчэ якім-не­будзь пра­ек­там, звя­за­ным з Бе­ла­рус­сю, і каб гэ­та кра­і­на за­ста­ва­ла­ся ў цэнт­ры ма­ёй на­ву­ко­вай ра­бо­ты.

Ка­ця­ры­на МАР­КО­ВІЧ.

 

Выбар рэдакцыі

Адукацыя

Наталля Карчэўская: Культуры патрэбны прыток новых людзей

Наталля Карчэўская: Культуры патрэбны прыток новых людзей

Рэктар БДУКМ — пра падрыхтоўку прафесійных кадраў для ўстаноў культуры.

Грамадства

Батанічны сад — месца, напоўненае спакоем і прыгажосцю

Батанічны сад — месца, напоўненае спакоем і прыгажосцю

Прагуляліся па квітнеючым Цэнтральным батанічным садзе: расказваем аб уражаннях

Грамадства

Ці забяспечваецца ахова грамадскага парадку на Мінскім моры?

Ці забяспечваецца ахова грамадскага парадку на Мінскім моры?

Пра гэта даведаліся карэспандэнты «Звязды».

Гандаль

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Напярэдадні Міжнароднага сімпозіума кандытараў эксперты расказалі аб планах і перспектывах кандытарскай галіны.