Вы тут

Споведзь... глуханямога


Баб­руй­скі жур­на­ліст, рок-му­зы­кант і жыц­ця­люб Ва­ле­рый Аляк­се­еў — пра фут­бол, му­зы­ку, Грыш­каў­ца і са­праўд­нае шчас­це

На­пэў­на, ён са­праў­ды ве­дае сак­рэт шчас­ця. Інакш як рас­тлу­ма­чыць тое, што яго п'е­са «Срэб­ныя кры­лы», якая ідзе на сцэ­не баб­руй­ска­га тэ­ат­ра ўжо пя­ты се­зон, і сён­ня б'е рэ­кор­ды па коль­кас­ці гле­да­чоў. І спра­ва не толь­кі ў тым, што ў спек­так­лі гу­чаць пес­ні вя­до­май баб­руй­скай гру­пы «Зям­ля ка­ра­ле­вы Мод» (да­лей — «ЗКМ»), а ад­ну з ро­ляў вы­кон­вае ма­ла­ды та­ле­на­ві­ты му­зы­кант Аляк­сандр Ка­сін­скі. Прос­та Ва­ле­ра на­пі­саў кра­наль­ную каз­ку пра свой род­ны го­рад, вя­лі­кае сэр­ца і шчы­рае ка­хан­не. Ён на­огул лі­чыць Баб­руйск дру­гім Іе­ру­са­лі­мам, мес­цам, дзе ад­бы­ва­юц­ца цу­ды і жы­вуць не­звы­чай­ныя лю­дзі. На жаль, яны не ве­да­юць, якім ба­гац­цем ва­ло­да­юць. Та­му і ня­шчас­ныя.

21-12

— Гэ­ты спек­такль пе­ра­мог на між­на­род­ным кон­кур­се дра­ма­тур­гіі «Ба­дэн­вай­лер», які пра­во­дзіц­ца ў Гер­ма­ніі, — ка­жа аў­тар. — У ім, на мой по­гляд, ня­ма ні­чо­га не­звы­чай­на­га, я яго на­огул для дзя­цей пры­ду­маў. Для да­рос­лых ён вель­мі прос­ты. Але ча­мусь­ці ме­на­ві­та да­рос­лыя ідуць на яго. На­пэў­на, ёсць у ім неш­та та­кое, што бліз­ка лю­дзям. Інакш не­зра­зу­ме­ла, ча­му яны да­гэ­туль ці­ка­вяц­ца.

— Чы­та­ла, што гэ­тую ле­ген­ду вам рас­ка­за­ла ба­бу­ля за тры дні да смер­ці...

— Ба­бу­ля Да­р'я бы­ла анё­лам на зям­лі. Яна ка­ха­ла хлоп­ца, а баць­кі вы­да­лі за ня­лю­ба­га. Па­еха­ла з ім у ін­шую вёс­ку, а ён, на­пэў­на, быў ня­дрэн­ны ча­ла­век, праз 2 ме­ся­цы яе ад­пус­ціў. І яна вый­шла за­муж за свай­го Іва­на. А ка­лі той па­мёр, увесь час за­ста­ва­ла­ся ад­на. Ла­год­ная та­кая бы­ла, мя­не прос­та так лю­бі­ла. Я прый­шоў — для яе ўжо свя­та. Яна пад ста­расць глу­хая ста­ла, сва­я­кі ка­за­лі, што з ёй бес­сэн­соў­на раз­маў­ляць. А мы маг­лі гу­та­рыць ча­са­мі. Дзесь­ці жэс­та­мі, дзесь­ці сло­ва­мі...

Ва­ле­ра на хві­лі­ну за­маўк­ае. У кух­ню, дзе мы раз­маў­ля­ем, за­бя­гае 8-га­до­вы Ар­цём і ці­ка­віц­ца, ці ёсць ман­да­ры­ны. Хлоп­чык — вы­ха­ва­нец дзі­ця­ча­га до­ма, але Ва­ле­ра спа­дзя­ец­ца ў бу­ду­чы­ні яго ўсы­на­віць. Па­куль што бя­рэ на вы­хад­ныя і трой­чы на тыд­ні во­дзіць у спар­тыў­ную сек­цыю.

— У мя­не цэ­лыя гіс­то­рыя з гэ­тым дзі­ця­чым до­мам, — тлу­ма­чыць ён. — Ад­ной­чы ў азда­раў­лен­чы ла­гер, дзе я пра­ца­ваў, пры­вез­лі яго вы­ха­ван­цаў. Мы іх рас­кі­да­лі па па­ла­тах са звы­чай­ны­мі дзець­мі: ду­ма­лі, аба­грэ­ем, а яны, на­ад­ва­рот, па­ча­лі вы­ка­рыс­тоў­ваць ін­шых, роз­ныя хіт­ры­кі вы­дум­ляць. А ця­пер Ар­цём мне тут хо­ча дзі­ця­чы дом на­ла­дзіць.

21-14

— Дык ты збі­ра­еш­ся яго ўсы­на­віць ці не?

— Спа­чат­ку ра­монт зраб­лю, по­тым ажа­ню­ся і па­ду­маю. Я ж ін­ва­лід (пад­час ня­шчас­на­га вы­пад­ку на вы­твор­час­ці Ва­ле­ра за­стаў­ся без ру­кі), жы­ву на пен­сію. Вось са­браў шмат да­ку­мен­таў на ўсы­наў­лен­не, а мне ка­жуць — не год­ны. І ма­ці мая су­праць. Лі­чыць, яе сын не тым зай­ма­ец­ца. Яна мя­не ба­чы­ла ды­рэк­та­рам за­во­да, на гор­шы вы­па­дак на­чаль­ні­кам зме­ны, а я яе над­зеі не апраў­даў.

— Ча­му?

— У юнац­тве слу­хаў рок, быў зна­ё­мы з вя­до­мы­мі рок-му­зы­ка­мі. З Гра­бен­шчы­ко­вым час­та на кан­цэр­тах су­стра­ка­лі­ся. Ка­лі ён апош­ні раз пры­яз­джаў у Баб­руйск, я яму па­да­рыў клю­чы ад сва­ёй ква­тэ­ры. Зраб­лю ра­монт — і ён змо­жа пры­яз­джаць, гас­ця­ваць тут, коль­кі па­жа­дае. У ма­ла­до­сці я ду­маў, што та­кія, як Гра­бен­шчы­коў ці Кін­чаў, жы­вуць толь­кі у вя­лі­кіх га­ра­дах. Быц­цам бы ў нас «клі­мат» для іх не па­ды­хо­дзіць. А ка­лі пра­ца­ваў жур­на­ліс­там, да­ве­даў­ся, што ў Баб­руй­ску му­зы­кан­ты ні­чым не гор­шыя. Па­мя­таю, пе­рад ар­мі­яй у кан­цы 80-х ар­га­ні­зоў­ваў рок-кан­цэрт, на які прый­шлі два ні­ко­му не зна­ё­мыя хлоп­цы. Праз не­каль­кі га­доў яны ста­лі вя­до­мы­мі пад наз­вай «Бі-2». Яшчэ адзін та­ле­на­ві­ты ча­ла­век, Ко­ля Ал­фі­маў (лі­дар «ЗКМ»), на­гад­вае мне ран­ня­га Гра­бен­шчы­ко­ва. У яго вель­мі доб­рыя пес­ні. Мы за­пі­са­лі аль­бом, атры­маў­ся жорст­кі рус­кі рок. На­ват Мі­ку Джа­ге­ру спа­да­баў­ся. На­огул «ЗКМ» даў­но ўжо вы­сту­пае на ад­ной сцэ­не з «Кук­ры­нік­са­мі», «Пік­ні­ком» і на­ват «Алі­сай». Пра Ко­лю Ал­фі­ма­ва зроб­ле­на шмат роз­ных сю­жэ­таў. Але я зра­зу­меў, што ў на­шай ма­лень­кай кра­і­не не­маг­чы­ма за­раб­ляць на кан­цэр­тах. У той жа Укра­і­не сва­іх лю­бяць, у нас — не...

Каб зра­зу­мець на­коль­кі поў­ным жыц­цём жы­ве Ва­ле­ра Аляк­се­еў, да­стат­ко­ва па­бы­ваць у яго до­ма. Усю­ды фо­та вя­до­мых лю­дзей, фут­боль­ныя ўзна­га­ро­ды, ці­ка­выя дро­бя­зі. Ёсць, на­прык­лад, ку­бак за пры­за­вое мес­ца ў чэм­пі­я­на­це Бе­ла­ру­сі па фут­бо­ле ся­род ар­тыс­таў эст­ра­ды, тэ­ат­ра і кі­но. І асоб­ны для Ва­ле­ры як леп­ша­га аба­рон­ца гэ­тых спа­бор­ніц­тваў. Ён ба­чыць маё здзіў­лен­не і за­да­во­ле­на ўсмі­ха­ец­ца:

— Ка­лі мне ру­ку ада­рва­ла, хі­рург ска­заў, што ў мя­не па­ру­шы­ла­ся ка­ар­ды­на­цыя. Але па­чаў трэ­ні­ра­вац­ца, спа­чат­ку адзін, а по­тым з «Бел­шы­най». Ка­лі пра­во­дзіў­ся чэм­пі­я­нат па фут­бо­ле ся­род ро­ке­раў, зна­ё­мыя з Мін­ска па­тэ­ле­фа­на­ва­лі, пра­па­на­ва­лі са­браць ка­ман­ду. «Ля­пі­сы» мя­не пад­тры­ма­лі, «Без бі­ле­та». І мы ся­бе ня­дрэн­на па­ка­за­лі.

[caption id="attachment_68455" align="alignnone" width="600"]21-15 Ра­зам з рэ­жы­сё­рам і ар­тыс­та­мі пас­ля спек­так­ля «Срэб­ныя кры­лы».[/caption]

— Не­ка­то­рыя твае ідэі на­ват ува­со­бі­лі­ся ў брон­зе. Я маю на ўва­зе Шу­ру Ба­ла­га­на­ва, які не­каль­кі га­доў та­му «за­бран­за­веў» у го­ра­дзе. Як ця­бе ха­пае на ўсё?

— Ха­це­ла­ся, каб го­рад стаў пры­га­жэй­шым. Сам па са­бе Баб­руйск мне не вель­мі па­да­ба­ец­ца. Га­лоў­нае яго ба­гац­це — лю­дзі. Яны на­са­мрэч уні­каль­ныя. Тут са­праў­ды мог з'я­віц­ца Хрыс­тос. Ад­ной­чы за­ду­маў­ся, ча­му ён вы­браў ме­на­ві­та Із­ра­іль? І зра­зу­меў — там зна­хо­дзіц­ца згус­так роз­ных куль­тур. У Баб­руй­ску тое ж са­мае. Тут спрад­ве­ку жы­лі яў­рэі, ка­то­лі­кі, му­суль­ма­не. Я на­ват гіс­то­рыю пры­ду­маў пра тое, як су­стрэў Ісу­са Хрыс­та. Яго ўсе зне­ва­жа­лі, не ве­да­лі, хто ён на­огул, а мне шка­да ста­ла гэ­та­га ча­ла­ве­ка. І хоць так­са­ма не ха­це­ла­ся яму да­па­ма­гаць, але неш­та пры­му­ша­ла ра­біць гэ­та. У вы­ні­ку ён гі­не ў мя­не на ва­чах, я ма­гу яму да­па­маг­чы, але моўч­кі на­зі­раю. І мне ад гэ­та­га так дрэн­на... Пра­чы­на­ю­ся і ра­зу­мею: гэ­та сон. І зноў па­чы­на­ец­ца што­дзён­ная мі­тус­ня, і зноў у мя­не вы­бар.

— Цяж­ка, на­пэў­на, лю­біць усіх і быць доб­рым?

— Ка­лі я ду­маю, што вель­мі доб­ры, а ас­тат­нія — злыя, іду на скры­жа­ван­не і ўяў­ляю са­бе, што па­мёр. І ба­чу: го­рад доб­ра жы­ве і без мя­не. Гэ­та не я па­трэ­бен гэ­та­му го­ра­ду, а ён мне. Не лю­дзі ма­юць ува мне па­трэ­бу, а я ў іх.

— Усе ге­роі тва­іх п'ес, на­пэў­на, баб­руй­ча­не?

— У мя­не ёсць п'е­са па кні­зе баб­руй­ска­га пісь­мен­ні­ка Эф­ра­і­ма Се­ве­лы «Ле­ген­ды Ін­ва­лід­най ву­лі­цы», я спе­цы­яль­на з'ез­дзіў да яго ў Маск­ву, да­мо­віў­ся. Ад­но апа­вя­дан­не зу­сім ма­лень­кае, прый­шло­ся пер­са­на­жаў да­дум­ваць. А там уз­ро­вень гу­ма­ру не ні­жэй­шы, чым у Жва­нец­ка­га. Я так му­чыў­ся, па­куль пі­саў. Прый­шоў на ін­тэр­в'ю да ад­ной ста­га­до­вай яў­рэй­кі. Пры­нёс торт. Яна ска­за­ла, што да­гэ­туль лю­біць са­лод­кае, і па­ста­ві­ла яго ў ха­ла­дзіль­нік. Ся­дзім, а раз­мо­ва не ідзе. Я, каб не маў­чаць, пы­та­ю­ся, а ад­куль гэ­та ша­фа? Яна ад­каз­вае: ка­му­ніс­ты не заў­сё­ды ме­лі ра­цыю. Усё. Паў­за. І тут яна зноў вы­дае: «Ка­лі ка­му­ніс­ты прый­шлі ў Баб­руйск, яны пер­шым за­бі­лі бан­кі­ра Фі­му і па­ста­ві­лі мат­ро­са Ма­ка­ра, быц­цам наш Фі­ма лі­чыў горш, чым Ма­кар». Зноў маў­чым. Я ні­чо­га не ра­зу­мею. Яна на­ват зла­вац­ца па­ча­ла. «Ну і ўсю мэб­лю Фі­мач­кі­ну пе­ра­вез­лі да мя­не», — нер­во­ва пад­су­ма­ва­ла яна. Гэ­тая баб­ка Со­ня — адзін з ма­іх пер­са­на­жаў. Ка­лі іх усіх рас­стра­ля­лі пад­час вай­ны, яна адзі­ная не ба­чы­ла свай­го рас­стрэ­лу. Да та­го ча­су яна бы­ла ўжо сля­пой. Па ма­ёй за­дум­цы, у кан­цы спек­так­ля на сцэ­не з'яў­ля­юц­ца 2 анё­лы: адзін на­ра­дзіў­ся ў Баб­руй­ску, а дру­гі пры­ля­цеў на прак­ты­ку. І ка­жа баб­руй­ска­му: «Ча­го ты тут ся­дзіш? Ёсць та­кія пры­го­жыя га­ра­ды, як Мі­лан, Бар­се­ло­на». Маў­ляў, «ля­ці, вы­шэй но­гі ад зям­лі!» І той ля­ціць, а по­тым вяр­та­ец­ца: «На ка­го ж я свой го­рад па­кі­ну?» Рэ­жы­сёр на­ша­га тэ­ат­ра па­чы­таў п'е­су, ска­заў, што гэ­та ге­ні­яль­на, і па­клаў у да­лё­кую скры­ню.

А я вось ез­джу з гэ­тым спек­так­лям па роз­ных кра­і­нах і рас­каз­ваю. Лю­дзям па­да­ба­ец­ца. Мне, зда­ец­ца, сён­ня гле­да­чу ці­ка­выя не гіс­та­рыч­ныя ба­та­ліі на сцэ­не і ней­кія там экс­пе­ры­мен­ты. Прый­шоў час Грыш­каў­ца. Трэ­ба, каб з гле­да­чом быў ней­кі кан­такт, каб сло­вы іш­лі ад сэр­ца. У мя­не яшчэ ёсць ант­рэп­ры­за «Спо­ведзь глу­ха­ня­мо­га». Я там пра ся­бе рас­каз­ваю.

[caption id="attachment_68453" align="alignnone" width="600"]21-13 Ра­зам з Ар­цё­мам.[/caption]

— Як Грыш­ка­вец?

— Грыш­ка­вец ро­біць гэ­та вель­мі сар­дэч­на, вы­дат­на. У яго, да­рэ­чы, гу­ка­рэ­жы­сёр з Баб­руй­ска, праз яго мы і па­зна­ё­мі­лі­ся. Яў­ге­на ўсё хва­люе, як і мя­не. Ва Укра­і­не ва­ю­юць, а мне дрэн­на. Я па­гля­дзеў, як ён пра­цуе і па­ду­маў: я ж так­са­ма ма­гу. Вя­до­ма, у мя­не ін­шы ўзрост, вя­лі­кай па­пу­ляр­нас­ці ча­каць ня­ма ад­куль. Гэ­тым трэ­ба зай­мац­ца, а ў мя­не ча­су ня­ма.

Ду­маў доў­га, як па­чаць. У Грыш­каў­ца ня­ём­ка за­па­зыч­ваць, і я зра­біў інакш. Вы­хо­джу на сцэ­ну і ка­жу гле­да­чам: вы мя­не час­та су­стра­ка­е­це ў го­ра­дзе, усе ве­да­е­це, пры­пы­ня­е­це і ці­ка­ві­це­ся, як спра­вы. У мя­не ня­ма ні ча­су, ні жа­дан­ня пры­пы­ніц­ца і рас­каз­ваць. А за­раз я вый­ду, вы спы­тай­це­ся, як у мя­не спра­вы, і я, ка­лі па­шчас­ціць, рас­ка­жу за паў­га­дзі­ны, ка­лі не — за дзве. На­зы­ва­ец­ца мой ма­на­лог «Спо­ведзь глу­ха­ня­мо­га». Ус­па­мі­наю ся­бе з та­го мо­ман­ту, як толь­кі стаў ся­бе ўсве­дам­ляць. Вось мне га­ды 2 ці 3, я стаю на краі вя­лі­кай лу­жы­ны і пер­шая мая спра­ва ў жыц­ці — пе­ра­бег­чы яе. Спа­чат­ку я ду­маў, што жы­ву ў го­ра­дзе вя­лі­кіх лу­жын, по­тым — вя­лі­кіх слёз, за­тым — го­ра­дзе чор­на-бе­лых здым­каў, а ў кан­цы ка­жу, што жы­ву ў го­ра­дзе, які лю­біць Бог.

Рас­каз­ваю пра сва­іх дзе­да і ба­бу­лю — ста­ра­ве­раў; як ма­цю­каў­ся, пра шко­лу, як на Дош­цы го­на­ру ві­сеў. Не­як вый­шаў з уро­ка, а ў ка­лі­до­ры фа­та­гра­фа­ва­лі дзя­цей, я так­са­ма пай­шоў і сфа­та­гра­фа­ваў­ся. По­тым усе здзіў­ля­лі­ся, як я на Дош­ку го­на­ру тра­піў. Усе ў па­рад­ных кас­цю­мах, а я ў спар­тыў­ным. Усім сва­ім ві­дам пад­крэс­лі­ваў ня­роў­насць. Пра сваю служ­бу на Паў­ноч­ным фло­це рас­каз­ваю, як у Ан­го­лу пры­еха­лі, па­соль­ства ахоў­ва­лі. А там вай­на, бой за­вя­заў­ся, я так­са­ма стра­ляў. Май­му сяб­ру вы­бу­хо­вай хва­ляй га­ла­ву ада­рва­ла ў мя­не на ва­чах. І я па­чаў стра­ляць па па­лон­ных, на­ват ра­ніў ка­гось­ці. Мя­не ад­пра­ві­лі ў Мур­манск са­ма­лё­там, ду­маў, па­са­дзяць, а атры­маў ме­даль «За во­ін­скую доб­лесць».

Рас­каз­ваю пра тое, як на ра­бо­це ру­ку ада­рва­ла. А мне та­ды 25 га­доў бы­ло...

— А ча­му на­зваў спек­такль «Спо­ведзь глу­ха­ня­мо­га»?

— Та­му што, ка­лі са мной зда­ры­ла­ся ня­шчас­це, я, зда­ец­ца, стра­ціў і слых, і мо­ву. Ка­лі мне ра­бі­лі чар­го­вую апе­ра­цыю, ба­чу: ля­жу ў па­коі, столь на­да мной бла­кіт­ная, свет­ла. Чую, нех­та прай­шоў не­па­да­лёк. Я стаў клі­каць, адзін вяр­нуў­ся. Пы­та­ец­ца: «Та­бе тут доб­ра?» — «Доб­ра!» — ад­каз­ваю. А ён: «Дык ты на зям­лю не хо­чаш?» Я спа­ло­хаў­ся, дзе ж я та­ды? Мя­не су­па­ко­і­лі: не хва­люй­ся, маў­ляў, вер­неш­ся. «А кім бу­ду?» — пы­та­ю­ся. І мне ка­жуць: ты бу­дзеш ... вет­рам. Я спра­бую да­ве­дац­ца, што гэ­та зна­чыць. А ён толь­кі дзьмух­нуў. І ска­заў: «Cтрах тры­мае лю­дзей на зям­лі, та­му па­збаў­ляць ця­бе яго мы не бу­дзем». Мя­не так ура­зіў той сон. А ад­ной­чы, ка­лі ў хра­ме хрыс­ці­лі дзі­ця, ба­цюш­ка ў кан­цы ка­жа: «А ця­пер зра­бі­це так: і... дзьмух­нуў». Мя­не як аг­нём апяк­ло. І я шмат што для ся­бе зра­зу­меў.

— Та­му ты і да­па­ма­га­еш ін­шым?

— Я ні­ко­га спе­цы­яль­на не шу­каю. Лю­дзі са­мі мя­не зна­хо­дзяць. Мож­на, вя­до­ма, ней­кія ад­маз­кі пры­ду­маць, але на­вош­та? Што по­тым ска­жаш Бо­гу, ка­лі па­мрэш?

Нэ­лі ЗІ­ГУ­ЛЯ.

Фо­та аў­та­ра

Выбар рэдакцыі

Рэгіёны

Наперадзе — лета! Ці гатовыя тэрыторыі дзіцячага адпачынку прыняць гасцей?

Наперадзе — лета! Ці гатовыя тэрыторыі дзіцячага адпачынку прыняць гасцей?

Вучэбны год завяршаецца для 1,1 мільёна беларускіх школьнікаў, з іх 107,8 тысячы заканчваюць 9-я класы і 57,5 тысячы — 11-я.

Грамадства

У чым пайсці на выпускны баль?

У чым пайсці на выпускны баль?

 Паглядзім, што раяць стылісты і што рэальна набыць у нашых шыротах, пажадана не ўганяючы бацькоў у даўгі.

Спорт

Які наш спорт сёння?

Які наш спорт сёння?

«З кожным днём сітуацыя ў свеце мяняецца так, што ў вялікай ступені гэта закранае і спорт».