Вы тут

Шлях да Перамогі


Зала № 1. «Мір і вайна»

Бе­ла­русь ста­ла пер­шай кра­і­най у све­це, якая ства­ры­ла му­зей Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны. Пры­чым экс­па­зі­цыю па­ча­лі збі­раць у адзін з са­мых цяж­кіх яе пе­ры­я­даў — ка­лі Бе­ла­русь зна­хо­дзі­ла­ся пад аку­па­цы­яй. Яшчэ бы­ло не­вя­до­ма, хто ў ёй бу­дзе пе­ра­мож­цам. Тым не менш лю­дзі ве­ры­лі, што ка­лісь­ці гэ­та ўсё спат­рэ­біц­ца. Амаль кож­ны пры­но­сіў свае рэ­чы, ба­я­выя тра­феі — му­зей, па сут­нас­ці, ства­раў­ся ўсім бе­ла­рус­кім на­ро­дам...

Вель­мі сім­ва­ліч­на, што падчас свят­ка­ван­ня 70-год­дзя вы­зва­лен­ня Бе­ла­ру­сі ад ня­мец­ка-фа­шысц­кіх за­хоп­ні­каў му­зей на­быў но­вы дом. Ва ўра­чыс­тай цы­ры­мо­ніі ад­крыц­ця, якая ад­бы­ла­ся 2 лі­пе­ня 2014 го­да, пры­ня­лі ўдзел прэ­зі­дэн­ты Бе­ла­ру­сі і Ра­сіі. І тут так­са­ма не без сім­во­лі­кі: ме­на­ві­та ра­зам з брац­кім рус­кім на­ро­дам мы зда­бы­лі та­кую цяж­кую, але вель­мі па­трэб­ную Вя­лі­кую Пе­ра­мо­гу.

12-29

Но­вы му­зей ужо ахрыс­ці­лі хра­мам па­мя­ці. Дзя­ку­ю­чы вя­лі­кай пра­цы і пра­фе­сі­я­на­ліз­му шы­ро­ка­га ко­ла лю­дзей у ім ство­ра­на са­мая леп­шая экс­па­зі­цыя, якая аб'­ек­тыў­на рас­каз­вае пра ге­ра­іч­ныя і тра­гіч­ныя па­дзеі ў лё­се не толь­кі Бе­ла­ру­сі, а і ўся­го све­ту. Тра­піць сю­ды імк­нуц­ца ты­ся­чы. Спя­ша­юц­ца на­ве­даць но­вы бу­ды­нак му­зея не толь­кі школь­ні­кі і на­ву­чэн­ская мо­ладзь, а і ве­тэ­ра­ны Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны, афі­цый­ныя дэ­ле­га­цыі, цэ­лыя ка­лек­ты­вы, сем'і — бе­ла­ру­сы і гос­ці на­шай кра­і­ны. Тым не менш ся­род нас шмат і тых, хто па аб'­ек­тыў­ных пры­чы­нах тут так і не па­бы­ваў.

Але з сён­няш­ня­га дня ў іх ёсць та­кая маг­чы­масць,  праў­да, эк­скур­сія бу­дзе вір­ту­аль­най. Рэ­дак­цыя га­зе­ты «Звяз­да» і Бе­ла­рус­кі дзяр­жаў­ны му­зей гіс­то­рыі Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны прэ­зен­туюць су­мес­ны пра­ект «Шлях да Пе­ра­мо­гі!». Рэ­гу­ляр­на на ста­рон­ках на­шай га­зе­ты мы бу­дзем зна­ё­міць вас з най­больш ці­ка­вы­мі экс­па­на­та­мі кож­най за­лы му­зея (іх 11!). За­пра­ша­ем вас у вір­ту­аль­нае па­да­рож­жа па хра­ме па­мя­ці, якое ўжо па­чы­на­ец­ца. Спа­дзя­ём­ся, пас­ля на­шых пуб­лі­ка­цый у вас з'я­віц­ца жа­дан­не ўба­чыць усё на свае во­чы. А гэ­та вар­та зра­біць кож­на­му!

Перш чым рас­па­вес­ці пра гэ­тую за­лу, нель­га не ўзга­даць ад­ну дэ­таль. Не­маг­чы­ма яе аб­мі­нуць і та­ды, ка­лі ўва­хо­дзіш у му­зей. Як лю­бы го­рад па­чы­на­ец­ца з транс­парт­на­га ко­ла з ло­зун­гам-пры­ві­тан­нем, так і му­зей. Праў­да, за­мест ко­ла — куб з кап­су­лай «Па­слан­не на­шчад­кам», а за­мест ло­зун­га — так зва­ная звыш­ідэя ўсёй экс­па­зі­цыі му­зея: «Тут за­хоў­ва­ец­ца па­мяць аб тых, ка­му мы аба­вя­за­ны жыц­цём».

[caption id="attachment_75066" align="alignnone" width="400"]Ін­тэр­ак­тыў­ная пла­не­та Зям­ля — да­мі­нан­та гэ­тай за­лы. Ін­тэр­ак­тыў­ная пла­не­та Зям­ля — да­мі­нан­та гэ­тай за­лы.[/caption]

Куб з кап­су­лай з'я­ві­лі­ся тут 24 кра­са­ві­ка 2010 го­да, пад­час за­клад­кі но­ва­га бу­дын­ка му­зея. Вель­мі сім­ва­ліч­на, што ў ёй бра­лі ўдзел тры па­ка­лен­ні, у тым лі­ку Прэ­зі­дэнт Аляк­сандр Лу­ка­шэн­ка. Як гэ­та бы­ло, на­вед­валь­ні­кі му­зея мо­гуць уба­чыць на вя­лі­кім эк­ра­не, зме­шча­ным по­бач. Да­рэ­чы, ад­ным з пунк­таў па­слан­ня бы­ло тое, што му­зей па­ві­нен быць не чар­го­вым ар­хі­тэк­тур­ным упры­го­жан­нем Мін­ска, а стаць сім­ва­лам доб­лес­ці і сла­вы бе­ла­рус­ка­га на­ро­да ў ба­раць­бе з фа­шыз­мам, мес­цам, якое вы­хоў­вае ў бе­ла­ру­саў па­тры­я­тызм і га­тоў­насць аба­ра­няць Ра­дзі­му.

І вось яна, пер­шая за­ла. Ка­ля ўва­хо­ду — шыль­да «Мір і вай­на». За­ла на­ра­джа­ла­ся вель­мі цяж­ка: кан­цэп­цыя ўвесь час мя­ня­ла­ся. Па­мяш­кан­не не­звы­чай­най кан­фі­гу­ра­цыі, ня­пра­віль­най фор­мы. Гэ­та са­мая ма­лая экс­па­зі­цый­ная за­ла му­зея. А больш і не трэ­ба, каб зра­зу­мець, што вай­на — вя­лі­кая тра­ге­дыя, якая пры­но­сіць смерць, раз­ру­ху, па­ку­ты, го­ра... І ўсвя­до­міць, на­коль­кі важ­на сён­ня за­хоў­ваць мір на пла­не­це Зям­ля.

Ме­на­ві­та яна, Зям­ля, — да­мі­нан­та гэ­тай за­лы. Вя­до­ма, вір­ту­аль­ная. Ін­тэр­ак­тыў­ны гло­бус дыя­мет­рам у два мет­ры кру­ціц­ца ва­кол во­сі. На ім ад­люст­ра­ва­ны кра­і­ны, кан­ты­нен­ты. І гле­дзя­чы на яго, ду­ма­ец­ца, што ўсе мы — жы­ха­ры ад­ной пла­не­ты, і ме­на­ві­та ад нас за­ле­жыць, каб яна бы­ла мір­най.

Ад­нак вай­на ўвесь час «па­да­рож­ні­чае» па пла­не­це. У верх­няй част­цы цэнт­раль­най сця­ны, дзе пра­ецы­ру­ец­ца геа­па­лі­тыч­ная кар­та све­ту, па­ка­за­на, як імк­лі­ва на­цызм рас­паў­сюдж­ваў­ся ў кра­і­нах Еў­ро­пы. І ў вы­ні­ку дай­шоў да нас. Пра той страш­ны дзень на­гад­вае да­та 22 чэр­ве­ня 1941 го­да, якая вы­свеч­ва­ец­ца на сця­не.

[caption id="attachment_75067" align="alignnone" width="600"] Куб з кап­су­лай «Па­слан­не на­шчад­кам» пер­шым су­стра­кае на­вед­валь­ні­каў му­зея.  Ка­ля ўва­хо­да ў му­зей — скульп­тур­ная кам­па­зі­цыя «Раз­ві­тан­не  Куб з кап­су­лай «Па­слан­не на­шчад­кам» пер­шым су­стра­кае на­вед­валь­ні­каў му­зея.
 Ка­ля ўва­хо­да ў му­зей — скульп­тур­ная кам­па­зі­цыя «Раз­ві­тан­не[/caption]

За­тым ад­на за ад­ной з'яў­ля­юц­ца цы­та­ты вы­дат­ных фі­ло­са­фаў, дзея­чаў на­ву­кі і куль­ту­ры. Яны ко­рат­ка, але вель­мі ёміс­та ха­рак­та­ры­зу­юць сут­насць вой­наў, не­аб­ход­насць аба­ро­ны Ай­чы­ны і важ­насць за­ха­ван­ня мі­ру на Зям­лі: «Мож­на на­ву­чыц­ца ва­я­ваць, але пры­вык­нуць да вай­ны не­маг­чы­ма» (К. Сі­ма­наў), «Мір — даб­ра­чын­насць цы­ві­лі­за­цыі, вай­на — яе зла­чын­ства» (В. Гю­го), «Вай­на — жорст­кая рэч, яна цяг­не за са­бой не­спра­вяд­лі­васць і зла­чын­ствы» (Плу­тарх), «По­ра­хам ча­ла­ве­ка не вы­ха­ва­еш» (К. Чор­ны)...

Гу­чыць вя­до­мая пес­ня «Жу­раў­лі» ў вы­ка­нан­ні Мар­ка Бер­не­са. Да­ку­мен­таль­ная хро­ні­ка вяр­тае на­вед­валь­ні­каў му­зея ў пер­шыя дні Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны. Яны ра­зам з жы­ха­ра­мі Бе­ла­ру­сі, ад­люст­ра­ва­ны­мі на ін­тэр­ак­тыў­най сця­не, слу­ха­юць па­ве­дам­лен­не аб на­па­дзен­ні Гер­ма­ніі на Са­вец­кі Са­юз, ба­чаць фраг­мен­ты ма­бі­лі­за­цый­ных ме­ра­пры­ем­стваў па пры­зы­ве на­сель­ніц­тва ў Чыр­во­ную Ар­мію, тое, як доб­ра­ах­вот­ні­кі за­піс­ва­лі­ся на фронт.

Ужо па-за пра­ек­цы­яй пе­рад гле­да­ча­мі прад­ста­юць Холм­скія ва­ро­ты Брэсц­кай крэ­пас­ці, якая сім­ва­лі­зуе вя­лі­кі подз­віг тых, хто пер­шым пры­няў бой і пер­шым сы­шоў у бяс­смер­це... Над­пі­сы аба­рон­цаў крэ­пас­ці, якія ўжо ста­лі хрэс­та­ма­тый­ны­мі, ад­люст­ра­ва­ны на ім­пра­ві­за­ва­ных сце­нах ге­ра­іч­най цы­та­дэ­лі: «Умрём, но из крепости не уй­дём», «Умираю, но не сда­юсь. Прощай, Родина! 20.VІІ.41 г.»

Ме­на­ві­та з аба­ро­ны Брэсц­кай крэ­пас­ці па­ча­ла­ся для нас вай­на. І вель­мі сім­ва­ліч­на, што, каб тра­піць у ін­шую за­лу му­зея, трэ­ба прай­сці праз ін­ста­ля­цыю Холм­скіх ва­рот. Мы прай­шлі. Але пра тое, што ўба­чы­лі, — у на­ступ­ны раз.

12-34

А па­куль пер­шая вы­сно­ва: за­ла «Мір і вай­на» хут­чэй фі­ла­соф­ская. Яе ства­раль­ні­кі імк­ну­лі­ся, каб кож­ны, хто тра­піць сю­ды, усвя­до­міў вай­ну не толь­кі як на­цы­я­наль­ную тра­ге­дыю, а і тое, што су­праць вай­ны трэ­ба зма­гац­ца та­ды, ка­лі яна яшчэ на­ват не па­ча­ла­ся...

(Пра­цяг бу­дзе.)

Ве­ра­ні­ка КА­НЮ­ТА,
На­тал­ля ФІ­ЛІ­ПО­ВІЧ, вя­ду­чы на­ву­ко­вы су­пра­цоў­нік му­зея

Чытаць далей тут

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Захаваць. Нельга знесці

Захаваць. Нельга знесці

Знакі прыпынку нарэшце расстаўлены.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.