Вы тут

Славутыя «літоўскія паўгускі»


Яшчэ з часоў Рэчы Паспалітай і пазней, пры Расійскай імперыі, Літва і Беларусь славіліся вэнджанымі «паўгускамі». Каб прыгатаваць гэты далікатэс, аддзялялі грудкі (забіраючы як мага больш прылеглага мяса) ад рэшты тушкі, завівалі ў цесны рулон і вытрымлівалі ў адмысловым расоле або на сухую ў скрыні. Добра прасольвалі і прыпраўлялі (напрыклад салетрай, каляндрай, перцам звычайным і духмяным, лаўровым лісцем і гваздзікай). Потым шнуравалі і вэндзілі ў халодным дыме (часцей за ўсё ад ядлоўцу). Такая «кансерва» захоўвалася досыць доўга (да некалькіх месяцаў) і лічылася дасканалай закускай да гарэлкі. Ужывалася ў ежу як непасрэдна,
так і ў якасці паўфабрыкату для бігасу, верашчакі, крупніку і іншых страў. Паўгускі згадваюцца і ў «Пане Тадэвушу», побач з кумпякамі, як адзін з прызнаных кулінарных сімвалаў ВКЛ.

28-11

Эмігрантам, якія былі вымушаныя пакінуць край пад уціскам чужой улады, літоўскія паўгускі здаваліся адным з сімвалаў страчанай Радзімы, прадметам нацыянальнага гонару, імі з годнасцю частавалі іншаземцаў. Юліян Урсын Нямцэвіч настальгічна прыгадваў у выгнанні святочны «крупнік з паўгускамі...» Легендарная верашчака ў адным з варыянтаў уяўляла з сябе густы суп з кілбасой, паўгускамі ды абавязковай ячнай кашай.

У 1809 годзе ў сталіцы створанага Напалео-
нам Варшаўскага герцагства, куды збіраліся з усіх бакоў «недабітыя» прыхільнікі Рэчы Паспалітай, князёўна Гелена Радзівілаўна трактавала гасцей традыцыйным «вясковым» снеданнем, якое на яе замову падавалі па чарзе пяць славутых варшаўскіх рэстарацыяў. У адной з іх, пад назвай «Добрыя лікёры», славутыя літоўскія паўгускі былі «цвіком праграмы».

Вядома, што згадваюцца «паўгускі» і ў «Літоўскай гаспадыні»:

«Нa паўгусак трэба гусей добра адкарміць. Звычайна для гэтага ўжываюць гарох, грэцкія крупы, авёс, кукурузу ці боб, а найхутчэй гусь таўсцее ад клёцак з розных гатункаў мукі, разведзенай вадой або малаком... Забіўшы і абскубаўшы гусь, трэба адняць вантробы, хрыбет і cцёгны, выразаць грудкі, як мага больш забіраючы мяса, нацерці моцна соллю з салетрай, беручы на 10 паўгусак фунт солі і лют салетры. Пасля належнага націрання соллю з абодвух бакоў, скласці паўгусак у драўлянае начынне, перасыпаючы соллю і карэннямі: ядлоўцам, перцам простым і ангельскім ды размарынам, прыкрыць вечкам і прыціснуць кaменем. Так паўгускі мусяць ляжаць не даўжэй за тыдзень, а па праміненні гэтага часу іх трэба абгарнуць паперай і вэндзіць 2 дні. Заміж паперы можна паўгускі проста з солі абваляць у пшанічным вотруб'і, а потым увэндзіць у лёгкім агні. Такім чынам вырабленыя паўгускі ядуць без далейшай апрацоўкі».

У наш час сакрэт іх вытворчасці на Радзіме страчаны. Затое паўгусак любяць гатаваць на польскім Памор'і, куды па вайне выехала шмат былых «ліцвінаў» — ураджэнцаў Літвы і Беларусі. Там гэты традыцыйны далікатэс нават зарэгістраваны як афіцыйная рэгіянальная страва. Пытанне, ці варта адраджаць у нас вытворчасць былога далікатэсу (як і саму гадоўлю гусей), пакідаю адкрытым. Або, хутчэй, рытарычным.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Сёння пачаў работу УНС у новым статусе

Сёння пачаў работу УНС у новым статусе

Амаль тысяча дзвесце чалавек сабраліся, каб вырашаць найважнейшыя пытанні развіцця краіны. 

Навука

Наколькі эфектыўна працуе сістэма інтэлектуальнай уласнасці?

Наколькі эфектыўна працуе сістэма інтэлектуальнай уласнасці?

Расказаў першы намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь Дзяніс Каржыцкі.

Здароўе

У Нацыянальны каляндар плануюць уключыць новыя прышчэпкі

У Нацыянальны каляндар плануюць уключыць новыя прышчэпкі

Як вакцыны выратоўваюць жыцці і чаго можа каштаваць іх ігнараванне?

Грамадства

Курс маладога байца для дэпутата

Курс маладога байца для дэпутата

Аляксандр Курэц – самы малады народны выбраннік у сваім сельсавеце і адзіны дэпутат сярод сваіх калег па службе.