Навошта грошы ў лузе?


«Кляновы лісток на планеце Зямля» — наша краіна і сапраўды вельмі невялікая. Як здавалася б, ні ў народзе, ні ў прыродзе вялікіх адрозненняў быць не павінна. Але ж...

Сама я родам з-пад Навагрудка. Разам з сёстрамі расла там пад крылом у бацькоў, вучылася, працавала. Але, відаць, лёсам было наканавана перабрацца на Брэстчыну, бо менавіта сюды мяне паклікалі замуж.

Дык вось. Неяк летам падаліся мы ў госці да бацькоў майго мужа. А пара была гарачая, сенакосная. Свёкар на кані збіраўся ў луг па гатовае сена. Мы з мужам падрадзіліся яму дапамагчы — з ахвотай селі ў воз.

Яшчэ па дарозе я заўважыла, што вязём мы нейкія жэрдкі, але ж ляжаць яны — і няхай ляжаць, распытваць пра іх не стала.

Тым часам дабраліся да месца, мужчыны распрэглі каня, каб ён крыху падсілкаваўся ды адпачыў, свёкар пачаў тупаць ля воза. Узяў тыя жэрдкі-перакладзіны, дзве з іх палажыў спераду, дзве ззаду ўпоперак воза, дзве — па краях і ўздоўж. Адну — круглую, велікаватую — адкінуў чамусьці ўбок.

Я зноў жа не зразумела, што тут да чаго, хоць на лузе была не ўпершыню. З родным бацькам мы не раз і касілі там, і сушылі, і звозілі гатовае сена. Але ж тады проста складалі яго ў воз, потым зверху, каб па дарозе не трэслася, прыціскалі доўгай жэрдкай ды ўвязвалі вяроўкай...

Свёкар між тым скончыў сваю тупаніну і, узброіўшыся віламі, стаяў у возе, казаў, каб мы з мужам падавалі сена. Гэта — і зноў жа для нас абаіх — было не ў навіну: мы стараліся, і воз наш рос: і ў шырыню, і ў даўжыню, і ў вышыню.

На зямлі нарэшце амаль нічога не засталося, хіба драбяза. Муж пайшоў па каня. Мне даручалася ўсё падгрэбці ды закінуць на воз.

— Падай рубля! — загадвае адтуль свёкар.

А я ж, едучы на луг, грошай з сабой не брала — навошта?

Кажу яму, што рубля няма. А самой — хоць ты скрозь зямлю праваліся, бо чалавек жа можа падумаць, што мы без капейкі жывём альбо я шкадую яму.

Думаю так, а мужаў бацька сваё гне:

— Давай рубля... Дзе ж ён падзеўся?

І муж, як на ліха, далекавата адышоў. Можа, думаю, у яго з сабой грошы ёсць? А ў мяне — свёкру яшчэ раз кажу — ні капейкі з сабою....

Толькі тады ён, мусіць, здагадаўся, у чым затрымка, ды падказаў, што рубель у мяне перад носам ляжыць...

А тут і муж падышоў, разам мы падалі бацьку таго «рубля». Адзін канец яго, драўлянага, мужчыны прывязалі вяроўкай спераду, другі — ззаду. Атрымаўся шырокі, высокі і вельмі ўстойлівы воз.

А я да таго ж увачавідкі ўбачыла, наколькі праўдзівыя нашы прымаўкі «Што ні край, то свой звычай» і «Што галава, то розум».

Лілія Скіндзер, г. Івацэвічы.

Прапажа і знаходка

...Моды садзіць зімні часнок у мяне раней не было — два гады як з'явілася: суперэлітнага насення даў адзін чалавек, вельмі ж хацеў аддзячыць!

А пачалося ўсё так. Аднойчы паехала я ў блізкі лес (па-нашаму Прагон) свае грыбныя мясціны праверыць: можа, думаю, пашчасціць назбіраць там любімых баравікоў ды рыжыкаў. Калі трапляюцца, дарэчы, я яшчэ абабкі бяру, падасінавікі ды позна ўвосень — жаўтушкі. Усё астатняе, што людзі збіраюць, для мяне «вужа́ўкі» (па-нашаму — дрэнныя грыбы).

Ну дык, значыць, сабрала я свой ураджай, стала збірацца дадому. Гляджу — каля самай дарогі стаіць вядро з грыбамі, а па ўскрайку ходзіць наш лучынскі мужык ды ў кусты зазірае.

Павіталіся мы. Пытаю:

— Што ты шукаеш?

— Ды, — кажа, — веласіпед знік: з паўгадзіны таму пад дрэва паставіў — і няма. Няйначай, нехта забраў?!

Пабедавалі мы з Валодзем, разам паабураліся тым, які «свет пайшоў», ужо ўдваіх пашукалі прапажу — як карова языком злізала!

— Можа, у іншым месцы паставіў? — пытаю ў чалавека.

— Не, — кажа, — тут. Я дакладна помню.

Не ў гуморы ён, бедны, быў — яшчэ і ад таго, што курнуць дужа хацелася, а цыгарэты з запалкамі ў пакеце на багажніку засталіся.

Ну што тут будзеш рабіць? Валодзя застаўся ў лесе, я падалася дамоў. І пра гэту сустрэчу, можа, забылася б, але ж дні праз два зноў паехала ў лес. І рада: на маіх мясцінках баравічкі павылазілі... Ды такія... Трэба зняць (у лес я заўсёды з фотаапаратам хаджу)!.. Потым гэты цуд прыроды акуратненька зрэзаць, а грыбніцу ігліцай прысыпаць...

І яшчэ (прабачце, справа жыццёвая) адна патрэба ў мяне з'явілася — зусім невялічкая. Выбрала я месцейка (метраў за 40 ад таго, дзе надоечы сустрэла Валодзю), зайшла за кусцікі, прысела... І раптам — веласіпед! Перад саменькім носам!

Падскочыла, як на катапульце, перакруцілася, войкнула, бо радыкуліт стрэліў проста ў паясніцу, і, сагнуўшыся літарай «г», стала ўзірацца ў кусты, ці няма там каго?

Не, дзякуй Богу, нікога... «І цішыня».

Забыўшыся пра патрэбу, прывяла сябе ў парадак, падышла да веласіпеда. На багажніку, бачу, пакет. Разгарнула — там цыгарэты з запалкамі, па якіх бедаваў Валодзя...

Яго самога, у той час, ні паблізу, ні дома не аказалася. Таму веласіпед з лесу мы прывезлі на машыне з ягоным сынам Раманам.

...Гаспадар ну вельмі рады быў, што знайшлася яго прапажа, — абяцаў мне самую вялікую шакаладку купіць. Але я адмовілася, бо людзям памагаць трэба бескарысліва, як гэта робіць ён...

Тады Валодзя паабяцаў мне свае грыбныя мясціны адкрыць, але і ад гэтага я адмовілася. А нарэшце ён прынёс на развод насенне суперэлітнага зімняга часнаку. Не ўзяць яго было б непрыгожа. Таму і саджу цяпер, нават з добрымі людзьмі дзялюся.

А вось у лес ісці ўжо трохі страшнавата. Кажуць, з пэўнымі мэтамі там відэакамер навешалі. Паспрабуй прысядзь пад куст... Во рогату назіральнікам будзе!

Соф'я Кусянкова, в. Лучын, Рагачоўскі раён.

Усё будзе як будзе...

Камандзіровак ды розных падарожжаў у маім жыцці было шмат — куды толькі ні ездзіла! І, дзякаваць Богу, заўсёды вярталася, бо чалавек я досыць рацыянальны, абачлівы, але ж... Мусіць, не без падстаў нашы продкі казалі, што і ў цесце можна палец вывіхнуць.

Паехала я ў Берлін, у камандзіроўку на чатыры дні, і, здаецца, першы раз у жыцці не купіла сабе зваротны білет. Падумала: а раптам усе неабходныя справы скончу раней? Цягнікоў жа адтуль багата, на нейкім прыеду, пабуду нялішні дзянёк з сыночкам, з мужам...

Ды не ўсё тое збываецца, на што чалавек спадзяваецца: пражыла я ў Берліне (цудоўны, вядома ж, горад, але не Мінск) усе чатыры дні, здала ключы ад нумара ў гатэлі, за дзве гадзіны да адпраўлення экспрэса «Берлін — Варшава» прыехала на цэнтральны вакзал. Білеты на такія цягнікі ў аўтаматах не прадаюцца, прыйшлося адстаяць даўжэзную чаргу. А падышла яна, касірка па-нямецку, але ж вельмі па-нашаму кажа:

— На гэты цягнік месцаў няма.

У мяне і ногі падкасіліся: як гэта «няма»?! Мне трэба, прычым пазарэз, бо, паехаўшы на пазнейшым, я не паспею на працу. І чаму гэта няма? Павінны быць!

Спрабую яшчэ раз: займаю чаргу да іншай касы. Тут касірка трохі лагаднейшая, але кажа мне тое ж самае: месцаў няма. Хіба першым класам?

Не, гэта ўжо занадта, не з нашым шчасцем, як той казаў, бо падарожжа проста залатым атрымаецца! Спрабую паглядзець білеты на аўтобус, на самалёт, але і яны маёй праблемы не вырашаюць.

Значыць, трэба змірыцца, выйсця няма... Купляю квіток на пазнейшы цягнік і думаю, як патэлефанаваць свайму дырэктару, і чым патлумачыць (калі слухаць захоча), што ў пятніцу не з'яўлюся на працу? Думаю, куды падацца (ну не сядзець жа тут, на вакзале?) і дзе падзець свае рэчы...

З іх я і пачала. У Берліне цэнтральны чыгуначны вакзал — гэта горад у горадзе: пяць паверхаў, мноства скрыжаванняў, пуцей і перонаў, эскалатараў, крам і шапікаў, ліфтаў...

На адным з іх я вырашыла спусціцца ўніз, каб здаць свой багаж у камеру захоўвання. Ногі, што называецца, не нясуць, але ж заходжу ў кабіну, націскаю кнопку ніжняга паверха. Следам заходзіць яшчэ некалькі падарожнікаў. Ліфт кранаецца, але вязе чамусьці не ўніз, а ўгору. Такой бяды, думаю, часу навалам... Але тут яго шкляныя дзверы расчыняюцца і...

І перад вачыма ў мяне... мой перон, мой экспрэс Берлін — Варшава, ідзе пасадка і... ліфт ужо зачыняецца.

У апошняе імгненне, перад самым закрыццём дзвярэй, я паспяваю выскачыць, падбягаю да цягніка. Бачу правадніцу, якая спрабуе «ўтрамбаваць» у свой вагон ці не цэлую каманду маладых спартсменаў. У іх білеты, зразумела ж, ёсць, і правадніца проста ў стане стрэсу ад таго, што не паспее іх пасадзіць (да адпраўлення — дзве хвіліны). А тут яшчэ я... І таксама ў стрэсе — ад таго, што вось ён, мой шанц...

Амаль без надзеі на станоўчы адказ пытаю ў жанчыны, ці можна мне паехаць на гэтым цягніку, хоць у мяне білет на пазнейшы...

Кабета, зірнуўшы ў квіток, адказвае раптам (зноў жа на нямецкай мове, але зусім па-нашаму):

— Заходзьце, потым разбярэмся.

Вушам не веру, спрабую ўдакладніць, дапытацца «як гэта — потым разбярэмся?», але чую ў адказ тое ж самае: «Заходзьце, заходзьце хутчэй!».

Ай, думаю, была ні была: ныраю ў вагон — яшчэ раз, у апошнія секунды, перад самым адпраўленнем!

Ачомацца не магу аж да самай нямецка-польскай мяжы: я — еду, у Варшаве я паспяваю на цягнік да Мінска, мяне сустрэнуць... І ранкам я пайду на працу!

...Час ад часу памяць вяртае мяне ў той дзень, у Берлін, на вакзал. І тады я думаю, чаму з дзясяткаў ліфтаў мне трапіўся іменна той, які падымаўся да патрэбнага перона? Чаму ён паехаў угору, а не ўніз? Чаму не раней і не пазней, а за дзве хвіліны да адпраўлення цягніка? Чаму я адважылася загаварыць з той правадніцай?

Шмат пытанняў. А замест адказаў паступова прыходзіць і ахінае мяне такое важнае і такое каштоўнае для ўспрыняцца свету разуменне: калі нешта павінна быць, то знойдзецца сіла, якая накіруе ў патрэбны бок, якая падштурхне, а то і павядзе...

Праўда, для гэтага і самой трэба трохі пастарацца. Ну хаця б набыць білет... На пазнейшы цягнік.

А.Е., г. Мінск.

Рубрыку вядзе Валянціна Доўнар

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.