Вы тут

Дзень беларускага пісьменства - добрая нагода для жывога знаёмства з аўтарамі кніг - Аляксандр Карлюкевіч


Калісьці яна была рукапісная - і для абраных, потым стала друкаванай - і паступова даступнай для ўсіх. А зараз прыдумалі нават электронную. Кніга заўсёды з намі. У дзяцінстве мы чытаем казкі, у школе - Купалу і Жуль Верна (ну і падручнікі), ва ўніверсітэце - усё больш падручнікі, а потым сваім дзецям і ўнукам - зноў казкі. У кагосьці так, у кагосьці - іншае кніжнае кола жыцця. Аб тым, якую ролю маюць у нашым жыцці кнігі, карэспандэнт БЕЛТА паразмаўляў з дырэктарам - галоўным рэдактарам выдавецкага дома "Звязда" Аляксандрам Карлюкевічам напярэдадні Дня беларускага пісьменства.

- Сёння многія чытаюць на электронных прыладах. Колькі гадоў яшчэ пражыве папяровая кніга?

- Калі гаварыць пра кнігу ўвогуле, то як фармату зносін чалавека, які піша, з чытачом ёй, несумненна, гарантаваны доўгі век. Вытокі кнігі - у пачатку нашай эры. Згадаем кітайскую "Алмазную кнігу", словы на якой, іерогліфы былі ўжо аддрукаваны на світку ў дзявятым стагоддзі. І "Слова пра паход Ігаравы" - таксама з даўніх стагоддзяў. Спярша - рукапісная (у дванаццатым), затым – друкаваная (у пачатку дзевятнаццатага стагоддзя, дакладней - у 1800 годзе). Хіба ж гэта не кнігі, хаця і папера для іх тыражавання была іншай, чым сёння? Ясна, што электроннае выкладанне слоў і думак накладзе сваю пячатку на фарматы і выкладання, і ўспрымання тэкстаў і думак. Але кніга як форма кантактаў між людзьмі была і будзе жыць. Бо кніга - гэта веды, без якіх немагчымым падаецца само існаванне ў свеце.

- На ваш погляд, ці ёсць на нашым кніжным рынку недахоп беларускамоўных выданняў?

- І кніг, і часопісаў на беларускай мове хапае. Важна, каб была запатрабаванасць з боку чытачоў. Я па натуры, як чалавек, захоплены кнігай, відаць, ідэаліст і лічу, што друкаванае слова здольна ўплываць на выхаванне, свядомасць асобы ў самым лепшым сэнсе. І веру, што грамадства, якое імкнецца быць выказнікам духоўнасці, сумленнасці, маральных прыярытэтаў і гуманістычных перакананняў, усё ж будзе чытаць, шанаваць кнігу. І не забывацца на родную мову - таксама. Не трэба прыдумваць асаблівых рэцэптаў, а варта проста чытаць добрыя, лепшыя кнігі з раней напісанага. Мне здаецца, што ў тым лепшым, якое стварылі і Якуб Колас з "Новай зямлёй", і Янка Купала з неўміручымі вершамі, і Аркадзь Куляшоў з баладай "Камсамольскі білет" альбо "Баладай аб чатырох заложніках", і Іван Шамякін з праўдзівым поглядам на розныя часіны, і, несумненна, Уладзімір Караткевіч з сваімі раманамі і аповесцямі, - і ёсць прыцягненне думак, увагі. Адпаведна - і павагі, патрыятычнага асэнсавання і разумення роднага, свайго, блізкага.

- Што больш папулярнае зараз у нашай краіне: Данцова, Купала ці гістарычная літаратура? 

- Як і ў нашай краіне болей папулярная за Купалу, так і ў Расіі, пэўна ж, болей папулярная за Пушкіна цяпер Данцова. Не бачу ў гэтым нічога дрэннага. Быў час - запоем чыталі Чэйза, забіваючы ім паліцы хатніх бібліятэк. Ды Пушкіна і нават Купалу з Коласам Чэйз не адолеў. І скажу так: і гістарычная літаратура павінна ўспрымацца не як догма, не як адказ адразу на ўсе пытанні. У чалавека вельмі шмат пытанняў і да жыцця ўвогуле, і да самога сябе. І не бяда, калі адказы на іх шукаюць праз знаёмства з рознымі кнігамі, няхай сабе і дэтэктывамі, пры адкрыцці розных аўтараў. Можа быць, нават досыць часта аўтараў, якія выкладаюць жыццё, даўнія і блізкія падзеі выключна пры дапамозе дакументаў і архіўных сведчанняў. А для аматараў Данцовай заўважу, што з цікавасцю некалькі апошніх гадоў чытаю дэтэктывы беларускага аўтара Вольгі Тарасевіч.

- Што для вас Дзень беларускага пісьменства? 

- Дзень беларускага пісьменства мне бачыцца добрай нагодай для жывога знаёмства з самімі аўтарамі кніг - нашымі сучаснікамі. І прыемна, што Саюз пісьменнікаў Беларусі, як і Міністэрства інфармацыі, надаюць такую ўвагу прысутнасці на свяце паэтаў, празаікаў, дзіцячых літаратараў. Аўтограф-сесіі, прэзентацыі праводзяцца ў такой вялікай колькасці, што, здаецца, менавіта да свята пішучы люд рыхтаваўся дакладна ўжо цэлы год. А сёлета ўпершыню на Дні беларускага пісьменства будуць агучаны імёны лаўрэатаў Нацыянальнай прэміі ў галіне літаратуры. Прыгледзьцеся да іх кніг. Веру, што адкрыеце для сябе шмат новага і цікавага. Са святам! Прыемнага ўсім чытання кніг беларускіх і самых розных іншых аўтараў!

Васіль МАЛАШЭНКАЎ, БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.