Вы тут

З чым беларускай міліцыі давялося змагацца на пачатку 1990-х?


«Члены крымінальных груповак не грэбуюць нічым: рэкет, збыт наркотыкаў, рабаванні, разбоі, кватэрныя крадзяжы. Словам, усё, што заўгодна. Часцяком гэта суправаджаецца жорсткасцю і цынізмам», — гэта не пасаж з крымінальнага дэтэктыва, а цытата з інтэрв'ю, узятага на пачатку 1990-х у Сяргея Рухлядзева, начальніка ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю. Так, перыяд быў складаны. Падраздзяленне, як і маладая незалежная Беларусь, рабіла першыя крокі, але мусіла адразу ўзяцца за актыўную барацьбу з крыміналам. Прайшло нямала часу. У сакавіку галоўнаму ўпраўленню па барацьбе з аргзлачыннасцю споўніцца 25 гадоў. І нашым суразмоўцам напярэдадні юбілею стаў якраз Сяргей Ігаравіч Рухлядзеў.


— Літаральна праз некалькі месяцаў вам споўніцца 70 гадоў, але вы і дагэтуль працуеце, жывяце паміж Расіяй і Беларуссю. Сувязь на пенсіі з міліцыяй не перарвалася? З лекцыямі перад маладым пакаленнем міліцыі выступаеце?

— Лекцыі я не чытаю, аднак сувязі з упраўленнем ніколі не губляў, пастаянна ўдзельнічаю ў яго мерапрыемствах. Акрамя таго, яшчэ ўваходжу ў склад рэспубліканскага савета ветэранаў органаў унутраных спраў, у дзейнасці якога таксама актыўна ўдзельнічаю.

— Калі акунуцца ў гісторыю, скажыце, ад каго ішла ініцыятыва стварыць асобнае падраздзяленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю?

— Ад генерал-лейтэнанта міліцыі Аляксандра Іванавіча Гурава. Менавіта ён тэму мафіі ўзняў на шырокі агляд, пісаў пра яе ў «Литературную газету». І калі Аляксандр Іванавіч на з'ездзе народных дэпутатаў СССР ініцыяваў стварэнне цэласнай структуры па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю, яго падтрымалі, прынялі адпаведнае рашэнне. У 1991-м стварылі Міжрэгіянальнае ўпраўленне, задачай якога было супрацьдзеянне крымінальным групоўкам у Беларусі і Прыбалтыцы. Па статусе я нават быў вышэйшы за кіраўніка беларускай міліцыі і наўпрост падпарадкоўваўся міністру ўнутраных спраў СССР. Пасля атрымання незалежнасці падраздзяленне засталося. І ў маі 1992 года яго афіцыйна зацвердзіў Савет Міністраў.

Мы стварылі добрую сістэму. У нас дзейнічала сваё следства, сваё вонкавае назіранне.

— Як падбіралі супрацоўнікаў?

— Гэта было самае складанае, хоць Уладзімір Дзям'янавіч Ягораў, тагачасны міністр унутраных спраў, нас ва ўсім падтрымліваў.

Пры гэтым у нас былі добрыя ўмовы працы. Напрыклад, на фоне транспартнага «голаду» міліцыі нам выдзелілі 55 аўтамабіляў. На двух супрацоўнікаў прыпадала па машыне.

Амаль усё сваё жыццё я працаваў у Беларусі, вырас у службе па барацьбе з раскраданнем сацыялістычнай уласнасці, а таму кадры, тых, хто мне быў патрэбны, я ведаў добра. Я не хачу выхваляцца, але на той перыяд у нас склалася даволі ўдалая каманда. Прыйшлі сапраўдныя прафесіяналы. Працавалі самааддана, перажывалі за справу, разумелі нашы задачы. А яны сапраўды былі няпростыя.

На пачатку 1990-х адбываліся страшныя рэчы. Але ў нас атрымалася лакалізаваць крымінальных аўтарытэтаў. Яны галаву ніколі высока не ўздымалі.

А ў той жа Маскве, куды ў 1994 годзе я паехаў працаваць дырэктарам Бюро па каардынацыі барацьбы з арганізаванай злачыннасцю і іншымі злачынствамі на тэрыторыі СНД, на вуліцы ў восем гадзін вечара ніхто не выходзіў. Кожнае наведванне кавярні магло каштаваць жыцця. Там пастаянна адбываліся разборкі. Аўтарытэты прыбіралі аўтарытэтаў. Перастрэлкі ішлі ў адкрытую. Людзі нават зброю не хавалі. Мяжы з Расіяй не было, але нам усё ж такі ўдалося не прапусціць падобных злачынцаў. Правялі некалькі аперацый, якія прымусілі ліхадзеяў задумацца, ці трэба ім лезці сюды.

— Нягледзячы на тое, што Беларусь была спакойнай краінай, дзе ў нас знаходзіліся крымінальныя ачагі?

— Усе яны ўзнікалі вакол прадпрыемстваў, што маглі прыносіць вялікія грошы. Напрыклад, у Светлагорску — каля камбіната «Хімвалакно», які ў тым ліку вырабляў унікальную прадукцыю — тканіну, што закрывала абшыўку касмічных караблёў. Яна практычна не гарэла, не плавілася. Каля шыннага камбіната ў Бабруйску таксама пастаянна абіваліся крымінальныя элементы. Калісьці знайсці добрую «гуму» для машыны было праблематычна, а там было адзінае прадпрыемства, дзе выраблялі шыны з металакордам. На іх можна было хутка нажыцца. Злачынныя групоўкі імкнуліся ўзяць пад кантроль прадпрыемствы, функцыянераў, кіраваць заказамі.

— Вы кажаце, што для многіх стварэнне вашага падраздзялення было косткай у горле.

— У мяне ёсць адна версія. Праўда, я не ведаю наколькі яна правамерная, бо глыбокіх даследаванняў не праводзілі. Але я займаўся тэорыяй барацьбы з арганізаванай злачыннасцю, быў прадстаўніком ад Беларусі ў камісіі ААН па папярэджанні злачыннасці і крымінальным правасуддзі, кантактаваў на міжнародным узроўні.

І я лічу, што адна з прычын развалу СССР хаваецца ў дзеяннях крымінальнай злачыннасці.

Справа ў тым, што Саюз з пункту гледжання руху капіталу быў дастаткова замкнутай сістэмай. І калі нехта краў унутры краіны, грошы ўсё роўна заставаліся тут. Гэта прыносіла шкоду грамадскім інтарэсам, тым, хто жыў сумленна. На Кіпры ў 1990 годзе ў мяне спыталіся: «А наколькі карумпаваныя вашы чыноўнікі?» Я на гэта адказаў, што нашым кіраўнікам асабліва карумпавацца не трэба, атрымліваць вялікія хабары таксама няма сэнсу. Гэтыя грошы не было куды падзець, для чаго ствараліся адпаведныя ўмовы. Калі б чыноўнік, напрыклад, пабудаваў сабе дачу з камінам, яго б адразу пазбавілі партыйнага білета. Так адкрыта, як сёння, чыноўнікі карыстацца грашыма не маглі. Кожны быў пад наглядам. Усе — пад мікраскопам. Гэта тычылася і кіраўнікоў МУС. Пры Віталю Федарчуку, міністру ўнутраных спраў СССР, супрацоўнікам аддзела па барацьбе з раскраданнем сацыялістычнай уласнасці наогул было не пажадана мець сваякоў у сферы гандлю.

— Грамадства на вашу працу адгукалася актыўна?

— Мы працавалі з найбольш завуаляванымі злачынцамі, пра якіх не ўсе ведалі. Але, калі людзі адчулі, што мы працуем, да нас пачалі прыносіць заявы, пачало паступаць шмат інфармацыі. Грамадства проста стала нам давяраць.

— Сяргей Ігаравіч, дарэчы, што вас падштурхнула пайсці працаваць у міліцыю?

— Давайце пачнём з таго, што я скончыў фізіка-матэматычны факультэт, працаваў інжынерам-праграмістам. Ствараў праграмнае забеспячэнне для вылічальнай машыны «Мінск-32». Займаў актыўную грамадзянскую пазіцыю. І ў міліцыю пайшоў у імя абавязку. Праца мне падабалася. Я заўжды быў чалавекам з абвостраным пачуццём справядлівасці. І калі мы садзілі жуллё, мне гэта прыносіла маральнае задавальненне. Значыць, грамадства ад кагосьці здолелі ачысціць...

Сяргей Рухлядзеў нарадзіўся ў 1946 годзе ў Чыце. З 1972 года служыў у органах унутраных спраў. Займаў пасады начальніка ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю МУС Рэспублікі Беларусь, дырэктара Бюро па каардынацыі барацьбы з арганізаванай злачыннасцю і іншымі відамі небяспечных злачынстваў на тэрыторыі СНД, намесніка міністра ўнутраных спраў.

Фо­та Ана­то­ля КЛЕ­ШЧУ­КА

Загаловак у газеце: «Атрымліваў маральную асалоду, калі каралі злачынцаў»

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Знаёмства маладых людзей з першымі грашыма адбываецца дзіўным чынам.

Грамадства

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Часта незразумелы «шарык» можа быць, напрыклад, фібрадэномай.

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.