Вы тут

Суiцыд - адзін з самых трагiчных наступстваў псiхiчнага расстройства


Адчуваеце трывогу, прыгнечанне, пакутуеце аб бяссоннiцы i скачкоў цiску, не можаце справiцца з нейкай сiтуацыяй — iдзiце да ўчастковага тэрапеўта, парайцеся з iм адносна наведвання псiхолага або псiхатэрапеўта. Гэта абсалютна бяспечна i не пагражае нiякiмi абмежаваннямi прафесiйнай дзейнасцi — за выключэннем рэдкiх выпадкаў, калi размова iдзе пра сур'ёзныя псiхiчныя захворваннi.


Псiхiчнае здароўе — гэта i здароўе фiзiчнае, i сацыяльны статус, i псiхалагiчныя асаблiвасцi, што дазваляюць пераадольваць цяжкасцi, што ўзнiкаюць. Дарэчы, калi вы цудоўна спраўляецеся з любымi падзеямi ў жыццi, то i асаблiвых падстаў для хвалявання за сваё псiхiчнае здароўе ў вас няма. Бо галоўнае ў жыццi што? Радавацца! Цi дакладней, пераважна радавацца i атрымлiваць задавальненне. А гэта значыць, мець цёплыя сямейныя/партнёрскiя стасункi, хадзiць на любiмую работу, мець перспектывы росту i развiцця, i каб нам па-добраму ўсяго гэтага не хапала — дзеля здаровага iмкнення паляпшаць сваё жыццё.

Псiхiчна здаровыя людзi не iмкнуцца некага абвiнавачваць, калi штосьцi iдзе не так, яны ўсведамляюць, што на 2/3 жыццё залежыць ад iх самiх i шукаць вiнаватых не варта. Дакладней, вiнаватыя заўсёды толькi мы самi. Як нi войкай ды нi плачся, ты сам так вырашыў i зрабiў.

У крокавай даступнасцi

Рэспублiканскi навукова-практычны цэнтр спалучае сёння навуку, клiнiку (аказанне меддапамогi) i арганiзацыйна-метадычную работу па ўсёй краiне. У клiнiцы — 1632 ложкi, з якiх большасць псiхiятрычных, 180 — наркалагiчных i 12 — рэанiмацыйных. Акрамя гэтага, па краiне працуюць 11 псiхiятрычных бальнiц, 10 дыспансераў, тры абласныя клiнiчныя цэнтры псiхiятрыi i наркалогii ў Гродзенскай, Вiцебскай i Мiнскай абласцях. Яшчэ ёсць i псiхiятрычныя аддзяленнi ў бальнiцах, аддзяленнi дзённага знаходжання. У прыярытэце — стварэнне падраздзяленняў па-за псiхiятрычнымi арганiзацыямi. У цэнтральных раённых бальнiцах функцыянуе 151 псiхiятрычны кабiнет i столькi ж наркалагiчных. 25 кансультацыйных псiхiятрычных кабiнетаў i 38 псiхатэрапеўтычных размяшчаюцца ў агульнасаматычных стацыянарах. 112 кабiнетаў псiхалагiчнай дапамогi дарослым ёсць у звычайных палiклiнiках.

У вынiку 80 працэнтаў пацыентаў атрымлiваюць псiхiятрычную дапамогу амбулаторна або ў аддзяленнях дзённага знаходжання.

— А вось псiхiчнае здароўе нацыi ў першую чаргу залежыць ад той увагi, якую дзяржава надае развiццю псiхiятрыi, адукацыi, — кажа загадчык аддзела псiхiчных i паводзiнавых расстройстваў РНПЦ псiхiчнага здароўя Мiхаiл ВАЖЭНIН. — У ЗША, напрыклад, неверагодна высокi ўзровень падрыхтоўкi псiхiятраў. Патрабуюцца вялiкiя асабiстыя намаганнi i грашовыя сродкi, i гэта зусiм iншы ўзровень, калi параўноўваць з намi. Другi момант — адукацыя насельнiцтва, якое павiнна ведаць, што большасць псiхiчных расстройстваў лечацца або дасягаецца рэмiсiя. Мiж тым, у галовах нашых людзей столькi «смецця», састарэлых стэрэатыпаў, што перш чым пачаць лячэнне, усё гэта трэба прыбраць. Людзi няправiльна думаюць нават аб антыдэпрэсантах — маўляў, гэта прывыканне, суiцыд. А насамрэч гэта абсалютна не так!.. Яшчэ адна складовая — гэта ўзровень развiцця псiхiятрыi, псiхатэрапii i псiхалогii. I тут мы можам сказаць, што нават пры горшым тэхнiчным забеспячэннi нам удаецца забяспечыць не горшую псiхiчную дапамогу, чым у ЗША...

Адным з самых трагiчных наступстваў псiхiчнага расстройства з'яўляецца суiцыд. У структуры смяротнасцi ва ўзроставай групе 15—35 гадоў самагубствы займаюць другое месца пасля дарожна-транспартных здарэнняў. Па звестках Сусветнай арганiзацыi аховы здароўя, звыш 20 выпадкаў суiцыдаў на 100 тысяч насельнiцтва — гэта высокi ўзровень, ад 10 да 20 — сярэднi, менш за 10 — нiзкi.

Не адзiнкавыя выпадкi

З 870 млн чалавек, якiя пражываюць у Еўропе, каля 100 млн пастаянна адчуваюць трывогу i дэпрэсiю. Больш за 21 млн пакутуе ад расстройстваў, звязаных з хiмiчнымi залежнасцямi, — алкаголь, наркотыкi. Звыш 7 млн пакутуе ад хваробы Альцгеймера i iншых дэменцый, знiжэння iнтэлекту. 4 млн пакутуе ад шызафрэнii, бiпалярных, афектыўных расстройстваў, дэпрэсii i яшчэ 4 млн — ад панiчных расстройстваў.

Летась у нашай краiне зарэгiстравана 620 тысяч зваротаў па наркалагiчную i псiхiятрычную дапамогу. Патрэбу ў такой дапамозе маюць 7 працэнтаў насельнiцтва. Летась упершыню дыягназ псiхiчнае расстройства быў устаноўлены больш як 68 тысячам беларусаў, з якiх 51 тысяча — дарослыя.

— У 1996 годзе краiна займала трэцяе месца на постсавецкай прасторы пасля Расii i краiн Балтыi — 35,8 выпадка на 100 тысяч, — тлумачыць загадчык сектара псiхiятрыi РНПЦ псiхiчнага здароўя Павел РЫНКОЎ. — Да 2003 года паказчык штогод знiжаўся, у 2003-м быў невялiкi ўздым, а пасля да 2009 — зноў знiжэнне да 27 выпадкаў на 100 тысяч. З 2009 года мы знiзiлi гэту лiчбу да 18. Летась i сёлета тэндэнцыя знiжэння захоўваецца, i самай лепшай сiтуацыя застаецца ў сталiцы — каля 7 выпадкаў на 100 тысяч. Праблематычныя пакуль Мiнская вобласць — 27 i Магiлёўская — 25.

На адзiн завершаны суiцыд у Беларусi прыпадае каля чатырох незавершаных, калi чалавек застаўся жывым. У такiх выпадках патрабуецца спецыяльная дапамога, i тут няма чаго апасацца: гэты выпадак будзе зарэгiстраваны для статыстыкi i не пагражае нiякiмi абмежаваннямi, таму што гэта быў крызiс псiхiчнага здароўя, няздольнасць самастойна знайсцi рашэнне праблемы.

— Наогул у свеце праблема суiцыдаў даўно не лiчыцца медыцынскай, — кажа Павел Рынкоў. — Каб знiзiць высокi ўзровень суiцыдаў, мы таксама пайшлi па шляху ўцягвання ў прафiлактыку розных структур i арганiзацый. Навучылi медыкаў пярвiчнага звяна выяўленню фактараў рызыкi, прапанавалi iм спецыяльныя апытальнiкi, якiя павiнен запоўнiць пацыент пры ўзнiкненнi нейкiх падазрэнняў. У кожную школу быў уведзены псiхолаг. У кожнай вобласцi працуюць тэлефоны даверу. Былi распрацаваныя iнструкцыi па прафiлактыцы суiцыдаў сярод розных слаёў насельнiцтва i прафесiйных груп. Удалося абмежаваць доступ да, так бы мовiць, сродкаў i спосабаў учынення суiцыдаў — гэта выхады на дахi жылых дамоў, на аб'екты будаўнiцтва, на высоткi.

Святлана Барысенка

protas@zviazda.by

Загаловак у газеце: Не варта баяцца

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як абараніцца ад махляроў у сферы сучасных тэхналогій

Як абараніцца ад махляроў у сферы сучасных тэхналогій

Фішынг, вішынг — два кіты кіберзлачыннасці

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.