Вы тут

Як жывёлы Мінскага заапарка спраўляюцца з халадэчай


Дзе мядзведзь Трыстан згубіў Ізольду? Хто лічыцца анёлам-ахоўнікам Мінскага заапарка? Навошта алень прасоўвае рогі праз вальеру? На гэтыя пытанні і не толькі дапамагла знайсці адказы малодшы навуковы супрацоўнік заапарка Алена Бадрова.


Ма­лод­шы на­ву­ко­вы су­пра­цоў­нік  заа­пар­ка Але­на Бад­ро­ва пра­во­дзіць  эк­скур­сію па сва­ёй гас­па­дар­цы.

Спачатку быў хан

У гэтым годзе Мінскаму заапарку споўнілася 32 гады. Гэта дастаткова малады ўзрост для такой «звярынай» установы. Маскоўскаму заапарку, напрыклад, 152 гады, Лонданскаму — каля 200. Мінскі заапарк ганарыцца багатай разнастайнасцю жывёл — 500 відаў «У Маскоўскім налічваецца 2000, — згадвае Алена Бадрова. — Гэта значыць, што мы за 30 гадоў дасягнулі чвэрці іх відавога складу».

Пачыналася гісторыя айчыннага заапарка ў савецкі час. Першапачаткова звярынец планаваўся як заакуток МАЗа, а будавалі яго камсамольцы аўтамабільнага завода. Першыя жыхары «звярынага прытулку» — вярблюд па прозвішчы Хан і зубраня Гай. Дарэчы, вярблюда падарыла расійская дрэсіроўшчыца Тэрэза Дурава. Сёння заапарк умоўна падзяляецца на старую тэрыторыю і новую.

Зімоўка птушыных

Пакуль падыходзім да клетак з птушкамі, Алена Ільінічна расказвае пра сябе: «Скончыла біялагічны факультэт БДУ, працавала ў школе. Апошнія сем гадоў — тут у заапарку. Мне падабаецца, ужо цяжка ўявіць жыццё без жывёл».

Сярод драпежных птушак у асноўным айчынныя прадстаўнікі. Сустрэліся ўнікальныя расійскія белаплечыя арланы, якіх у прыродзе ўбачыць немагчыма. Калі яны трапяць на вока чалавеку, то адразу пакідаюць гнёзды.

Шукаючы месца для птушыных, супрацоўнікі ўлічвалі беларускую спецыфіку: птушкі селяцца каля вады. Яны ўсе добра пераносяць зіму, таму што цеплакроўныя. Іх жыццё ўзімку напрамую залежыць ад корму: калі ежы дастаткова — птушкі адчуваюць сябе выдатна.

— Вушастыя совы, ці няясыць, звычайна лёгка перажываюць маразы. Паглядзіце, якія яны сімпатычныя, — паказвае Алена Ільінічна на пяць калмаценькіх і лупатых совак, якія размясціліся ў парадку змяншэння памераў. — Нам гэтых прыгажуноў яшчэ птушанятамі прынеслі. Совы харчуюцца свежазабітымі грызунамі. У нас іх спецыяльна разводзяць для корму драпежным птушкам. Калі соўкам не даць цёпленькую мышку — яны могуць загінуць.

А вось гусакоў і лебедзяў прыходзіцца пераводзіць узімку ў цёплыя памяшканні. Тая ж справа з экзатычнымі птушкамі — марабу, жураўлямі. Яны ў прыродзе харчуюцца жабкамі і яшчаркамі. Узімку іх знайсці немагчыма, таму на дапамогу прыходзіць чалавек.

— Нам даволі часта тэлефануюць з просьбай: «Забярыце вашага бусла». Па-першае, гэта не нашы буслы, — тлумачыць Алена Бадрова. — Па-другое, у нас сваіх пяць галоў, якіх мы прыкормліваем. Канешне, у звычайных умовах яны адлятаюць, але калі людзі пачынаюць карміць, то парушаецца натуральны баланс і яны могуць застацца.

Вядучы заатэхнік Аляўціна Цімашкова-Красоўская захапляецца буслам, які сядзіць на ўзвышшы над заапаркам і чакае бусліху: «Ён так можа ўсю зіму прасядзець. Гэта сімвал нашага заапарка, анёл-ахоўнік. Сядзіць там і толькі час ад часу крумкачоў адганяе».

Кал­ма­цень­кіх і лу­па­тых со­вак пры­нес­лі  ў заа­парк яшчэ пту­ша­ня­та­мі.

Бярлога бурага

— У нашага Трыстана (так клічуць адзінага ў Мінскім заапарку мядзведзя) хутка дзень нараджэння. 7 студзеня будзем адзначаць, — усміхаецца Алена Ільінічна. — Калісьці ў яго была Ізольда, але тэрмін жыцця мае межы як у чалавека, так і ў жывёлы... Нашаму «бурыку» ўжо больш за 10 гадоў.

Вядома, што арганізм мядзведзя загадзя запраграмаваны на зімовы сон. Да гэтага ён рыхтуецца яшчэ з лета. Калі беларускі мядзведзь важыць каля 700 кілаграмаў, то 200 з іх — тлушч, які ён нагульвае за лета. Калі мы падышлі да вальеры, Трыстан спаў.

— Восенню Трыстан робіцца млявым, потым наогул засынае (калі тэмпература падае да -3 — -10 градусаў). Сон у нашага «хлопца» насцярожаны, таму што побач траса, людзі і іншыя жывёлы ўвесь час замінаюць. Калі-нікалі можа прачынацца: выйдзе сам або лапу высуне ці морду. Падымаецца ён дзесьці ў сакавіку.

Хто апрануўся ў густы падшэрстак

Калматыя жыхары заапарка, якія належаць да цеплакроўных млекакормячых, грунтоўна падрыхтаваліся да зімы — абраслі шчыльнай цёплай поўсцю. У такім футры ім ніякія маразы не страшныя. У вулічных вальерах засталіся на зімоўку вярблюды, тыгры, ягуары, ільвы, леапарды, рысі, зубры, ваўкі, лісіцы і іншыя жывёлы.

— Сквошык, добрая кісуля, прыгожы коцік, — падзывае Алена Ільінічна ганарлівую рысь з кароценькім хвосцікам, бакенбардамі на мысе і «пэндзлікамі» на вушах. — Гэта малады самец. Наогул усе кашачыя выдатна пераносяць нізкія тэмпературы. У прыродзе яны могуць жыць як на раўнінах, так і ў гарах. Вясной пачнецца лінька. Наш Сквошык не толькі любіць снежныя ванны, яшчэ і мурлыкае прыемна, калі ў добрым настроі.

Прайшліся каля клетак з бенгальскімі тыграмі. Зара і Вара, дзве самкі 2-гадовага ўзросту, гарэзавалі адна з адной. У суседняй вальеры мірна спаў дарослы тыгр Сайман. А вось каракал (у перакладзе з турэцкай — чорнае вуха), якога яшчэ называюць пустыннай кошкай, быў настроены па-таварыску і з задавальненнем пазіраваў на камеру. Пад падсцілку для калматых драпежнікаў выкарыстоўваюць апілкі, часам сена.

— Да нас зусім нядаўна прыехалі з Арменіі белыя львы. Гэта адчыненае памяшканне, яны могуць і на вуліцу выходзіць, і ва ўнутраных цёплых доміках паляжаць. У іх там ёсць батарэя. З Масквы прывезлі не так даўно чатырох шрубарогіх козлікаў. У іх такія незвычайныя гарызантальныя зрэнкі, паглядзіце...

У суседняй вальеры неўзабаве пачулася гучнае скрыгатанне. Гэта алень зачапіўся шыкоўнымі рагамі за агароджу. Бедалага пазіраў на нас жаласнымі вачамі і імкнуўся вызваліцца з жалезнага палону. Неўзабаве на дапамогу жывёле падаспела Аляўціна Генадзеўна. Яна адной рукою ўзялася за краты, а другой накіравала рогі ў другі бок. «Гэта ён так прыцягвае да сябе ўвагу, — тлумачыць вядучы заатэхнік. — Гэта наш гарэза, яму сумна аднаму. Насамрэч алені адзін раз на год узімку скідваюць рогі».

Вярблюды, якіх у заапарку аказалася аж два, таксама выдатна перажываюць маразы. Яны прыехалі з Сярэдняй Азіі, дзе дастаткова халодныя зімы.

— Каб людзям захварэць, неабходна пераахаладжэнне, недаяданне і недасыпанне.
Напэўна, так і з жывёламі, — тлумачыць Алена Ільінічна. — У заапарку ім цёпла, ды і кормяць добра. Канешне, здараюцца вірусныя захворванні, але ветэрынарная служба ў складзе двух спецыялістаў дапамагае.

Дарэчы, зусім не баяцца холаду вавёркі, куніцы і тхары. Іх спецыяльна размяшчаюць на зіму ў вулічныя вальеры, і яны выдатна сябе пачуваюць. Летам на іх месцах знаходзяцца экзатычныя рэдкія жывёлы, якія пры нізкіх тэмпературах не выжывуць.

Ін­тэ­лект шым­пан­зэ Ню­ры  да­ся­гае ўзроў­ню  3-га­до­ва­га дзі­ця­ці.

Дзе хаваюцца «экзоты»?

Найбольш цяжкім выпрабаваннем зіма становіцца для экзатычных жывёл. Аднак у Мінскім заапарку яны не адчуваюць тэмпературных нязручнасцяў, бо яны знаходзяцца за шклом, дзе тэмпература каля +20 градусаў.

— Цёплыя памяшканні ў нас ёсць заўсёды. Праўда, гэта не тое, што кватэра ў чалавека: атрымаў — і на ўсё жыццё. Звяркоў звычайна перамяшчаюць з аднаго месца ў другое.

Самыя цёплалюбівыя жывёлы ў Мінскім заапарку — малпы. Іх пераводзяць на зіму з вуліцы ва ўцепленыя спецпамяшканні. Чарнявы шымпанзэ дэманстратыўна ўзяў банан, ачысціў яго ад лупіны і пачаў прагна грызці.

— Гэта Нюра і Даша, — пазнаёмілі нас з сімпатычнымі малпамі. — Нюры ўжо больш за 10 гадоў, яе нам з цырка перадалі, калісьці яна на сцэне выступала. Дарэчы, шымпанзэ жывуць да 60 гадоў, а на арэну можна выходзіць толькі з малымі. Калі жывёла вырастае, то робіцца агрэсіўнай. Нюра раней жыла дома ў дрэсіроўшчыкаў, інтэлект яе дасягае ўзроўню 3-гадовага дзіцяці. Малпачка сама п'е з бутэлькі, накрываецца, калі спіць, фарбуе вусны, нават вокны можа мыць.

Для цеплалюбівых жывёл на тэрыторыі заапарка пабудаваныя экзатарыум і тэрарыум. Супрацоўнікі збіралі вопыт па лепшых заапарках свету і ажыццявілі ўнікальныя задумкі ў нас. Экзатарыум уяўляе сабой павільён для жывёл Паўднёвай Амерыкі. Тут знайшлі прытулак 80 відаў жывёл і 20 відаў раслін.

— Амерыканскія малпы вельмі маленькія, іх нельга параўноўваць з афрыканскімі шымпанзэ, — працягвае экскурсію па сваёй гаспадарцы Алена Ільінічна. — А паглядзіце на бурага тамарына з белымі вусікамі. Ён да нас з Чэхіі прыехаў. А гэта чырванавухія чарапахі, яны ў нас у вольным плаванні.

А ці бачылі вы маленькіх кракадзілаў? Яны падобныя да нерухомых яшчарак. Цяжка паверыць у тое, што з'явіліся на свет яны ў заапарку. Кракадзілы рэдка размнажаюцца ў ненатуральных умовах. Самка адклала 32 яйкі, з якіх вылупіліся тры маленькія кракадзільчыкі.

У рэптылій тэмпература тулава залежыць ад тэмпературы навакольнага асяроддзя. У прыродзе на зіму яны засынаюць. Тэрарыумныя ўмовы дазваляюць чарапахам, змеям і яшчаркам «актыўнічаць» круглы год.

Чыпсы пад забаронай

— Жывёл мы кормім два разы на дзень, за выключэннем рэптылій. Яны харчуюцца раз на тыдзень. Драпежнікаў кормім рыбай, мясам. Напрыклад, тыгру ў дзень даюць каля 7 кілаграмаў мяса, прычым яно павінна быць нятлустае. Не дазваляем наведвальнікам карміць жывёлін, таму што кормяць звычайна тым, што ядуць самі. Чыпсы, папкорн даюць альбо булку. У жывёлін больш складаныя страўнікі. Самі адысці ад людзей яны не могуць, а потым пачынаюцца праблемы са здароўем.

Цяжка жывёліне прыстасавацца да нізкай тэмпературы. Але браты нашы меншыя не дэпрэсуюць, а абжываюць свае «зімовыя кватэры», падрыхтаваныя спецыялістамі заапарка.

Вераніка Уласевіч

veronіka.ulasevіch@maіl.ru

Фота Антаніны Хатэнкі

Загаловак у газеце: «Зімовая кватэра» для шымпанзэ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.