Вы тут

«У Афганістане мы ўпершыню сутыкнуліся з тэрарызмам»


Яшчэ з савецкага часу было заведзена падводзіць вынікі пяцігадовай працы, будаваць планы на наступную пяцігодку. Працягваючы традыцыі сваіх папярэднікаў, удзельнікі ІX з'езда грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане», які неўзабаве адбудзецца ў Мінску, раскажуць аб зробленым у мінулым паўдзесяцігоддзі, абмяркуюць надзённыя пытанні і вызначацца з кірункамі далейшай дзейнасці.


На што будзе акцэнтавана ўвага ўдзельнікаў з'езда, а таксама якія пытанні ўвогуле хвалююць воінаў-інтэрнацыяналістаў, расказаў старшыня Беларускага саюза ветэранаў вайны ў Афганістане генерал-маёр запасу Валерый ГАЙДУКЕВІЧ.

— Яшчэ на мінулым з'ездзе мы вызначыліся з дзвюма асноўнымі задачамі, якія незалежна ад часу будуць для нас прыярытэтнымі, — расказвае кіраўнік ветэранскай арганізацыі. — Па-першае, гэта ўдзел ветэранаў вайны ў Афганістане ў патрыятычным выхаванні насельніцтва. Мы разумеем, што ветэраны Вялікай Айчыннай паступова сыходзяць з жыцця, і хто, як не мы, павінен прыняць гэтую эстафету? Другая важная задача — дапамога тым воінам-інтэрнацыяналістам, каму яна патрэбна перш за ўсё. У нас дастатковая колькасць людзей, якія знайшлі сваё месца ў жыцці. Але ёсць і іншыя, каму з розных прычын пашанцавала крыху менш.

У той жа час Валерый Гайдукевіч добра разумее, што наша краіна — не Савецкі Саюз, які меў дастаткова вялікія рэсурсы, таму дапамагчы ўсім наўрад ці магчыма. «З кожнай праблемай трэба разбірацца адрасна, — лічыць старшыня Беларускага саюза ветэранаў вайны ў Афганістане. — Напрыклад, сярод нас ёсць інваліды трэцяй групы, якія трапілі ў Афганістан салдатамі тэрміновай службы. Па аб'ектыўных прычынах, працоўнага стажу ў іх няма. У выніку яны атрымліваюць мізэрныя пенсіі».

Ёсць увогуле парадаксальныя сітуацыі. У прыватнасці, вярнуўся чалавек з Афганістана, яму давалі другую групу інваліднасці. Ён адмовіўся, бо на пенсію па інваліднасці пражыць складана, а сям'ю карміць трэба. Далі трэцюю групу, і ён пайшоў працаваць. Цяпер чалавек збіраецца на пенсію, і каб яна была больш-менш прыстойнай, добра было б вярнуць другую групу. Але чамусьці вяртаць адмаўляюцца. Рука ж за гэты час у яго не вырасла...

— Да людзей, якія ваявалі не па сваёй волі, прычым атрымалі баявыя раненні, патрэбна праявіць больш клопату, — перакананы Валерый Уладзіміравіч. — Сёння з сацыяльных гарантый людзям, якія выконвалі баявыя задачы, засталіся толькі прыбаўка да пенсіі і бясплатны праезд у грамадскім транспарце. Па вялікім рахунку, на іншыя рэчы мы і не прэтэндуем. Больш за ўсё нас хвалюе пытанне інвалідаў. Вядома ж, праблемы са здароўем ёсць у многіх афганцаў. Удзел у баявых дзеяннях ніколі не праходзіць бясследна. Забіць чалавека — не так проста. Не кожны можа гэта перажыць псіхалагічна. Людзей, якія праз гэта прайшлі, трэба вяртаць да жыцця. Амерыканцы ў свой час стварылі рэабілітацыйны цэнтр, праз які ўдзельнікі баявых дзеянняў праходзяць разам з сем'ямі. У нас, у Савецкім Саюзе, такога не было. Расія прыйшла да гэтага пасля другой чачэнскай вайны. Але перш шмат хлопцаў спілося: прыехалі дадому і сталі нікому не патрэбныя. Выстаяў той, хто быў больш вынослівым.

Сёння ў грамадскім аб'яднанні налічваецца крыху больш чым 13,5 тысячы чалавек. Усяго ў Беларусі пражывае каля 24 тысяч ветэранаў вайны ў Афганістане. А калі ўлічыць тых, хто выконваў інтэрнацыянальны доўг на тэрыторыі іншых дзяржаў, дык і таго больш. Самаму маладому афганцу сёння — 46 гадоў. Многія ветэраны той вайны пайшлі з жыцця ўжо ў мірны час.

Воіны-інтэрнацыяналісты актыўна ўдзельнічаюць у грамадскім жыцці краіны. У многім дзякуючы ім у большасці раённых цэнтраў стаяць памятныя знакі, прысвечаныя загінулым у Афганістане. У рэгіёнах дзейнічаюць патрыятычныя класы, музейныя пакоі, клубы па інтарэсах. Створана серыя партрэтаў удзельнікаў афганскай вайны: тых, якія, выконваючы інтэрнацыянальны доўг, загінулі, і тых, каму пашчасціла вярнуцца на Радзіму. Сваім баявым вопытам воіны-інтэрнацыяналісты сёння дзеляцца са школьнікамі і курсантамі.

— Вядома, цяпер іншыя формы вядзення вайны, тым не менш падрыхтоўка з улікам мінулых падзей таксама мае права на існаванне, — лічыць старшыня Беларускага саюза ветэранаў вайны ў Афганістане. — Я не раз добрым словам успамінаў сваіх камандзіраў па разанскім вучылішчы, якія мяне шмат чаму навучылі. Можа, таму і жывы застаўся (Валерый Уладзіміравіч з'яўляецца ўдзельнікам баявых дзеянняў у Афганістане. — Аўт.). Ваенная навука няпростая. Чым адрозніваецца кіраўнік у пагонах ад свайго калегі па цывільным жыцці? Апошні прыняў рашэнне, заўтра зразумеў, што памыліўся, у выніку зрабіў некаторыя карэкціроўкі. У баі так не бывае: калі ты памыліўся, то нехта загінуў.

У свой час да падзей у Афганістане было неадназначнае стаўленне. Удзельнікі баявых дзеянняў падвяргаліся крытыцы: маўляў, незразумела, што яны там робяць. «Магчыма, можна было так казаць аб кіраўніках, якія па першым часе прымалі не зусім адэкватныя рашэнні, — гаворыць воін-інтэрнацыяналіст. — Але я, як і многія іншыя, выконваў загад. Мяне паднялі па трывозе і адправілі. Некаторыя думалі, што ў Афганістан едуць адпачыць і чымсьці прыбарахліцца. Цяпер даюцца іншыя ацэнкі тых падзей, кажуць пра тое, што ў Афганістане мы ўпершыню сутыкнуліся з тэрарызмам. Трэба разумець і яшчэ адну важную дэталь: на тым баку ваявалі прафесіяналы, у нас жа — у асноўным салдаты тэрміновай службы. Тым не менш спраўляліся. Цяпер самі афганцы кажуць пра тое, што мы не толькі ваявалі, а і будавалі, аказвалі медыцынскую дапамогу, пастаўлялі харчаванне...»

— З заканчэння вайны ў Афганістане ўжо прайшло больш як 28 гадоў, але свет спакайнейшым не стаў, — адзначае Валерый Гайдукевіч. — Самае жахлівае, што побач з нашымі межамі ідзе вайна (як бы яе не называлі), дзе гінуць і становяцца калекамі маладыя людзі. Таму сёння наша задача — з'яднацца яшчэ больш, каб не пайсці па шляху нашых суседзяў, не паўтарыць трагедый, з якімі ў свой час сутыкнуліся мы і нашы продкі.

Вераніка КАНЮТА

kanyuta@zvіazda.by

Фота Надзеі БУЖАН

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Адзін з найбуйнейшых рэгіёнаў, які захаваўся ў некранутым стане і які за разнастайнасць азёр, рэк і балот празвалі Еўрапейскай Амазонкай (ці морам Герадота), усё яшчэ застаецца невядомым шырокаму колу турыстаў

Грамадства

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Нацыянальным брэндам Беларусі па праве лічыцца сацыяльная падтрымка сем'яў дзяржавай, і таму напярэдадні Міжнароднага дня сям'і прадстаўнік

Калейдаскоп

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Пачнём, зразумела, з дзяўчынак, бо менавіта іх мамы ўжо цяпер ламаюць галаву над выпускным уборам дачок.