Вы тут

«Я папрасіла б у знічкі, каб усе добрыя людзі не хварэлі»


Дарыя Скамарошчанка, якая ведае на памяць даслоўна больш як 150 дзіцячых кніг, здзіўляе сваёй мудрасцю.

Завочна я з Дарыяй пазнаёмілася ўжо даўно. Пачалося ўсё з таго, што падпісалася на яе відэаканал на YоuTubе. І з асалодай слухала, як маленькая брастаўчанка артыстычна чытае на памяць свае любімыя дзіцячыя кніжкі. (Чытаць Дарыя навучылася ў два гады, а літары вывучыла яшчэ раней. — Аўт.). Менавіта сваёй неверагоднай памяццю дзяўчынка і пакарыла Максіма Галкіна на шоу «Лепш за ўсіх». А зусім нядаўна Дарыя з мамай Кацярынай Таберка вярнулася дадому з Масквы, дзе здымалася ў перадачы пра дзяцей з унікальнымі здольнасцямі «Золата нацыі». Мы з фатографам завіталі ў госці да маленькай зорачкі, якая не любіць хваліцца, бо лічыць, што «дзяўчынку ўпрыгожваюць не толькі сукенкі, але і сціпласць».


«Зуб­ная фея як­раз пе­рад ва­шым пры­ез­дам пры­нес­ла мне аж­но два кін­дэр-сюр­пры­зы».

Пра Сару Кру, торт па шведскім рэцэпце і «вада камень точыць»

— Дарыя, ты згодная, што кніга — гэта найлепшы падарунак?

— Так. Ці хадзілка па якой-небудзь кнізе.

— А што такое хадзілка па кнізе?

(Дастае з паліцы). Ёсць такая кніга пра Пэтсана і Фіндуса. Мама зрабіла па яе сюжэце хадзілку. Кідаеш кубік, ходзіш фішкамі і выконваеш розныя цікавыя заданні.

— Летась бацькі зрабілі табе незвычайны падарунак: квэст па матывах любімай кніжкі «Чараўнік Ізумруднага горада». Нядаўна табе споўнілася шэсць. Як на гэты раз святкавала дзень народзінаў?

— Не па кнізе, бо былі ў Маскве. Мяне прыйшлі павіншаваць новыя сябры — удзельнікі праекта «Золата нацыі». Мама замовіла вялізны торт. Ён быў вельмі смачны, па шведскім рэцэпце.

— Пасля вяртання дзядуля з бабуляй падарылі Дарыі набор мастака, — дадае мама Дарыі, якая калекцыянуе якасныя дзіцячыя кнігі і вядзе свой блог «Кніжны шкап». — Мы з мужам — настольную гульню і кніжку. Стараемся не дарыць шмат падарункаў, каб яны мелі нейкую каштоўнасць. Зараз у нас (азіраецца па баках), лічу, зашмат рэчаў. Вясной і зімой перад Раством з Дарыяй і Данікам разбіраем цацкі і адносім тыя, якія ім не шкада, у прытулак, іншым дзеткам.

— Я не ведаю, што такое голад і холад. Але мне здаецца, што пасля таго, як я пазнаёмілася з Сарай Кру, дык зразумела, што гэта такое...

Кацярына: — Сара Кру — гэта новая любімая гераіня Дарыі, з кнігі «Маленькая прынцэса».

— З задавальненнем паглядзела перадачу «Золата нацыі». І вельмі радавалася, калі ты прынесла перамогу сваёй камандзе: спачатку ўгадала слова «тачылка», а потым і «цыркуль». Як так атрымалася? Можа, таму што мама архітэктар і ты гэтыя прадметы бачыла не раз?

Кацярына: — Гэта нешта неверагоднае! Але за дзень да запісу праграмы мы з Дарыяй былі на прадстаўленні ў цырку Нікуліна. І я ёй расказвала, што слова «цырк» паходзіць ад лацінскага «цыркус» — круг. Таму што арэна круглая. І што слова «цыркуль» таксама звязана са словам «круг», бо пры дапамозе гэтага інструмента можна яго начарціць.

— А «тачылку» адгадала, таму што ў кніжцы яшчэ даўно чытала прыказку «вада камень точыць».

— Звярнула ўвагу, што практычна ўсе дзеці з каманды, якая прайграла, плакалі. А ты там так цудоўна сказала: «Усе дзеці малайцы! І я іх абдыму. Я не хачу, каб яны засмучаліся».

Кацярына: — Яна іх усіх потым абняла.

— Дарыя, а ты калі-небудзь засмучаешся?

— Я не засмучаюся, калі мне не вельмі моцна балюча.

Кацярына: — Калі яна ўпадзе і ўдарыцца, яна крыху засмуціцца.

— Каця, як зрабіць так, каб дзіця не засмучалася?

— Проста не трэба ператвараць перамогу ў нейкую каштоўнасць. Ніяк не абазначаць гэта. Там быў хлопчык, якога бацькі настроілі: «Ты абавязаны выйграць, мы не можам паехаць назад без перамогі». Дзеці засмучаюцца не таму, што яны прайгралі, а таму, што засмучаюцца іх бацькі. Незалежна ад таго, перамагла Дарыя ці не, я ўсё роўна рада за яе.

Са­мы вя­лі­кі скарб у гэ­тай твор­чай сям'і — вя­ліз­ная ша­фа з кні­га­мі. І на­ват дзе­ці абы­хо­дзяц­ца з імі над­звы­чай аку­рат­на.

Пра 50 тысяч грывен, шахматнага каня і вудачку для таты

Дарыя дастала з паліцы шахматы.

— А вы хочаце са мной у шахматы згуляць?

— Я хачу, — падбягае трохгадовы брацік Даніла.

— Данік, табе белыя ці чорныя?

— Дарыя, хто цябе захапіў шахматамі?

— Мой сябар Арцём хадзіў на шахматы. Ён неяк паказаў, як ходзяць фігуры, і так зачараваў мяне, што я папрасіла маму з татам запісаць і мяне ў гурток.

— Бачыла ў тваім Іnstаgrаm (яго вядзе мама Дарыі. — Аўт.), што ты нядаўна заняла першае месца ў чэмпіянаце краіны па шахматах.

— Я гуляла з дзеткамі майго ўзросту. І выйграла шэсць партый з шасці. Цяпер рыхтуюся да чэмпіянату свету. Трэніруюся дома з дзядулем. Ён лепш за ўсіх у нашай сям'і гуляе.

Кацярына: — Гэтыя шахматы — дамашнія, яшчэ з майго дзяцінства. У нас ёсць і дарожны набор. Мы яго бяром заўсёды з сабой. І на «Золата нацыі» бралі. Там, дарэчы, усе дзеткі ўмелі гуляць у шахматы.

— Пакуль ехалі, я ў цягніку гуляла з мамай. І з дзядзем, які насупраць сядзеў. Гэта гульня вельмі цікавая. Яна не проста захапляльная тым, што тут ёсць шмат фігур. А яшчэ і тым, што кожная фігура ходзіць неяк па-свойму. А для хлопчыкаў гэта яшчэ як сапраўдны бой. Вось, напрыклад, для Даніка. Пешкі бягуць, коні скачуць, ладдзі плывуць!.. (вельмі эмацыянальна размахвае рукамі).

— Якая ўзнагарода для цябе больш важная: медаль на чэмпіянаце па шахматах ці 50 тысяч грывен, якія ты выйграла ў ток-шоу «Рассмяшы коміка» сваімі жартамі?

— Няважна, якую ўзнагароду дадуць. Мне падабаецца гуляць і вучыцца ў іншых.

— Спачатку ты рассмяшыла комікаў. А пасля пакарыла ўсіх тэлегледачоў тым, як вырашыла распарадзіцца выйгрышам: «Я патрачу грошы: маме — на завушніцы і сукенку, тату — на вудачку, сабе — на кніжку, браціку — на сапраўдны шчыт, дзядулю — на інструменты для агарода, бабулі — на насенне для кветак. А яшчэ, калі што-небудзь застанецца, нам усім на кніжную краму». Якой павінна быць гэтая крама ў тваім уяўленні?

— Там замест сцен будуць драўляныя кніжныя палічкі. На іх мы паставім усе самыя лепшыя кніжачкі. У нас дома іх больш за 4 тысячы. І туды будуць прыходзіць дзеткі і браць любыя з іх. А яшчэ там будуць жыць трусік Містар Тумі і папугай Бо. Іх можна будзе забраць з сабой дадому на выхадныя пагасціць. А каля ўвахода будзе стаяць парасон Оле-Лукойе, які можна ўзяць з сабой, калі раптам пайшоў дождж.

Кацярына: — Гэта будзе чароўнае месца, дзе прадаўцы любяць дзяцей і добрыя кнігі больш за ўсё на свеце і кожны дзень носяць новы дзіўны капялюш. А яшчэ ў нашай краме будуць дні казак, прагляд дыяфільмаў, тэатр ценяў...

Пра геніяльнага дырэктара, перламутравы цвік і сярэдзіну сасіскі

Данік ускараскаўся на зэдлік і пачаў чытаць спачатку літары, а затым словы цалкам, напісаныя на спецыяльнай дошцы на кухні: «П, і, р,о,г, пірог...»

— Дарыя, гэта ты яго навучыла чытаць?

— Не, не я. Тата. Бачыце, там машынка намаляваная, калі ён назаве ўсе словы, то загоніць яе ў гараж.

— Можа, таму, што Уладзімір апошнім часам больш за ўсё з Данікам часу праводзіць?

Кацярына: — Данік ведаў усе літары. Перад нашым ад'ездам на «Золата нацыі» яны з татам атрымалі баявое заданне: вывучыць лічбы да 10 і навучыцца чытаць. Мы вярнуліся праз месяц, праверылі: усё ведае, усё чытае.

— Дарыя, ты сумавала па тату з брацікам?

— Пастаянна думала: што нашы хлопцы там дома робяць? Я адкладу гэтыя дзве гульні. І мы пасля з вамі пагуляем, калі пагаворым. Добра?

— Ты, напэўна больш за ўсё на свеце любіш гуляць?

— Не, больш за ўсё на свеце я люблю маму. Яна мая найлепшая сяброўка (абдымае Кацю).

— А што для цябе значыць найлепшая сяброўка?

— Гэта калі ты з ёй усім дзелішся, усё расказваеш. Я лічу, што яе трэба заўсёды слухацца і не адмаўляць ёй. І яшчэ трэба яе ўвесь час абдымаць і любіць.

— А што трэба рабіць маме, каб яна стала найлепшай сяброўкай для дачкі?

— Напэўна, таксама яе любіць. Тады ўсё атрымаецца.

— Дарыя, як ты ўмудрылася запомніць столькі кніжак?

— Напэўна, таму што я дома шмат-шмат разоў чытала гэтыя кнігі. Яны былі мне знаёмыя, як сябры. Хочаце, я вам раскажу, як я магу вывучыць любую кніжку на памяць? Прачытала, лягла на яе жыватом, каб не падглядаць. І расказваю тое, што памятаю. А калі нешта забылася, то не падглядаю. А расказваю далей тое, што памятаю. А пасля зноў перачытваю спачатку і зноў кладуся жыватом.

Кацярына: — Я раней чытала ёй услых, і яна запамінала. А цяпер Дарыя сама хутка чытае. Нядаўна ёй даверылі весці ў Брэсце вялікі фестываль. Я ёй раздрукавала словы, якія трэба было вывучыць, а сама займаюся сваімі справамі. Праз нейкі час прыбягае: «Я гатова рэпеціраваць!» Выходзіць у цэнтр пакоя: «Слова прадастаўляецца геніяльнаму дырэктару». Слова «генеральнаму» яна не ведала, таму прачытала «геніяльнаму». Я думаю, ён быў бы рады пачуць такое прадстаўленне (усміхаецца).

«Ня­важ­на, якую ўзна­га­ро­ду да­дуць. Мне па­да­ба­ец­ца гу­ляць і ­ву­чыц­ца ў ін­шых».

— А хочаце я вам раскажу адну казку на памяць? Называецца «Сярэдзіна сасіскі» (расказвае).

Кацярына: — Мы гэта яшчэ не запісвалі на YоuTubе. Трэба запісаць.

— Дарыя, на тваім YоuTubе—канале падпісчыкаў нават больш, чым у маміным блогу. Навошта ты запісваеш гэтыя ролікі?

— Каб дзеткі таксама больш чыталі і вучылі на памяць.

У пакой забягае Данік з лейкай на галаве і пластмасавай клюшкай у руках. «Я жалезны дрывасек». «Ці можна далучыцца потым мне да тваёй гульні? — цікаўлюся. — І кім я магу быць?» — «Ты дзяўчынка, таму Элі», — абрадаваўся Данік.

— Дарыя, на адной з перадач ты сказала, што самая тоўстая кніжка, якую ты ведаеш на памяць, гэта «Чараўнік Ізумруднага горада».

— Так (дастае з кніжнай шафы). Тут цэлых шэсць тамоў. Мне яна вельмі падабаецца. Таму што там сябры ўвесь час адно аднаго абараняюць і стараюцца адно аднаму дапамагчы.

— А праўда, што ты сваю кніжку цяпер пішаш?

— Я збіраюся пісаць тры кнігі. Адна будзе называцца «Сяброўства-святло», пра сяброўства ад аднаго канца свету да другога. Другая кніжка пра пешку, якая згубілася, і яе шукаюць па лесе конь разам з іншымі шахматнымі фігурамі. Трэцюю назаву «Перламутравы цвік».

Дарыя падбегла да сваёй куртачкі і дастала з кішэні маленькі цвік.

— Я яго знайшла на «Золаце нацыі». Доўга разглядала і заўважыла, што ад яго ідзе маленькае чырвонае святло. Бачыце? Я яго цяпер з сабой нашу. Часам дастаю і расказваю маме. Кніга будзе пра хлопчыка, у якога ў кішэні быў цвік, але ён спачатку не ведаў, што ён чароўны. А потым з'явіліся тры вялікія сабакі, якія маглі выконваць усе яго жаданні.

— Калі б табе на далоньку апусцілася знічка, што б ты ў яе папрасіла?

— Каб ніхто з добрых людзей не хварэў.

Ка­лі я пі­ла гар­ба­ту ў кух­ні, за­бег­ла Да­рыя і спы­та­ла­ся:

— А вы мне ўсе пы­тан­ні ўжо за­да­лі?

— А якое пы­тан­не ты ха­це­ла б яшчэ па­чуць?

— Кім я ха­чу стаць? Я ха­чу стаць пісь­мен­ні­цай, а так­са­ма ма­ра­ком.

— Гэ­та ця­бе так Іо­сіф Брод­скі на­тхніў сва­ёй «Ба­ла­дай пра ма­лень­кі бук­сір» (ві­дэа­ро­лік, дзе Да­рыя чы­тае ба­ла­ду і пла­ча, на­браў больш як 80 ты­сяч пра­гля­даў. — Аўт.)?

— Не, у дзя­ду­лі два бра­ты на пад­вод­ных лод­ках пла­ва­лі. Ён мне па­каз­ваў іх фо­та­здым­кі, фу­раж­ку, ра­мень.

— Да­рыя, не­ка­то­рыя лю­дзі пе­ра­жы­ва­юць, што ты «бед­ная дзяў­чын­ка, якая яна не ба­чыць дзя­цін­ства, арэ­ляў». Ты ба­чы­ла арэ­лі?

— Так, і не раз ка­та­ла­ся на іх. Вы ве­да­е­це, у мя­не жыц­цё на ко­лах. І мне гэ­та так па­да­ба­ец­ца. Та­му што я да­вед­ва­ю­ся шмат пра но­выя бу­дын­кі, вы­дат­нас­ці. У Маск­ве мы ў пла­не­та­рый сха­дзі­лі, у Экс­пе­ры­мен­та­ні­ум (му­зей зай­маль­ных на­вук).

— Ці лёг­ка быць Да­ры­яй Ска­ма­ро­шчан­ка?

— Лёг­ка. Ка­лі ў мя­не ма­ма та­кая.

— Да­рыя, ця­бе на­зы­ва­юць «аў­ды­я­дзяў­чын­кай», «ка­ра­ле­вай дэк­ла­ма­цыі», «ма­лень­кім вун­дэр­кін­дам»... Як та­бе па­да­ба­ец­ца, каб ця­бе на­зы­ва­лі?

— Прос­та Да­рыя.

Восенню Дарыя пойдзе ў школу. Паказала мне сваю школьную форму: сінюю сукенку з беласнежнымі карункавымі манжэтамі і каўнерыкам.

— Вы яе ў нейкую адмысловую школу аддаяце?

Кацярына: — Ды не, яна пойдзе ў школу, у якой вучыліся мая мама і я.

— Не баіцеся, што з такой памяццю ёй будзе сумна на ўроках?

— Сумна — гэта не пра Дарыю. Заўсёды ж можна паглядзець у акно і пафантазіраваць. Калі мы ехалі з Масквы ў цягніку, адна пажылая жанчына, што сядзела насупраць, вельмі перажывала, што «дзіця сумуе». «На табе цацку, пагуляй». На што Дарыя адказала: «Дзякуй, не трэба. Я гуляю. Я прыдумваю».

— Сары Кру ніколі не было сумна. Я хачу на яе быць падобнай. Быць такой, як Сара, няпроста. Але, я лічу, што я на яе ўжо крыху падобная.

Кацярына: — Ёсць мамы, якія не аддаюць дзетак у школу і самі праходзяць з імі ўсю школьную праграму. Але мне падабаецца займацца і сваімі праектамі. Я магу быць шчаслівай, толькі калі ў мяне ёсць нейкая любімая справа. А дзеці ж не могуць быць цалкам шчаслівымі, калі мама не шчаслівая. Таму Дарыя пойдзе ў школу. А дамашняе выхаванне школа не зусім адмяняе. Яно на ўсё жыццё.

Надзея ДРЫНДРОЖЫК

nadzieja@zviazda.by

Фота Сяргея НІКАНОВІЧА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.