Вы тут

Настольныя гульні для ўсёй сям'і


Часта атрымліваецца так, што самыя блізкія людзі ў штодзённых клопатах, мітусні аддаляюцца адно ад аднаго, эмацыйна замыкаюцца і становяцца няздольнымі рухацца далей разам. А кожны, згадзіцеся, марыць пра дружную і шчаслівую сям'ю. На жаль, як стварыць і захаваць яе, рэцэпту няма. Але ёсць шэраг інструментаў, якія даказалі сваю каштоўнасць у стварэнні добрай атмасферы ў доме. Сёння гутарка пойдзе пра адзін з найстарэйшых з іх — настольныя гульні.


Цікава, што ў эпоху, калі існуе такая вялікая колькасць забаў, настольныя гульні не толькі не страчваюць сваёй папулярнасці, але і штогод набіраюць усё больш прыхільнікаў сярод шматлікіх сем'яў і кампаній сяброў. І гэта не выпадкова.

Настольныя гульні маюць надта глыбокія карані, каб быць выцесненымі сучаснымі забавамі: лічыцца, што першая настолка з'явілася яшчэ ў Старажытным Егіпце 5500 гадоў таму. Гэта гульня шашачнага тыпу мела назву Сенет, і лічылася, што яе вынайшаў бог ведаў Тот.

Колькі ж усяго з тых часоў чалавецтва вынайшла настольных гульняў, падлічыць, пэўна, немагчыма. Дакладна вядома, што самую вялікую калекцыю — болей за 20 тысяч — настольных гульняў сабраў амерыканец Кен Фанароў. А, напрыклад, гульня «Го» да гэтага часу застаецца адзінай гульнёй, у якой камп'ютар не можа перамагчы чэмпіёнаў на аматарскім узроўні.

Штогод на рынак і ў нашы дамы прыходзяць усё новыя гульні, якія становяцца не проста забавамі. Многія з іх вучаць нас нейкім карысным у рэальным жыцці навыкам. Самы яркі прыклад таму — «Манаполія», якая паказвае асновы эканамічнай стратэгіі і дапамагае арыентавацца ў эканамічнай сферы жыцця і з розумам распараджацца капіталам. Сімвалічна, што Чарльз Дэроў выпусціў «Манаполію» ў ЗША ў 1935 годзе, калі шэраг краін перажывалі эканамічны крызіс — Вялікую дэпрэсію. А ўжо ў 1936-м «Манаполія» стала самай папулярнай гульнёй у Амерыцы.

Акцёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага Уладзімір Глотаў і яго жонка артыстка і рэжысёр дзіцячага тэатра «Бусы» Злата са сваімі дочкамі Яснай і Летай вельмі часта разам бавяць час за настольнымі гульнямі. «Гуляем вечарамі, калі дождж, напрыклад, — кажа Уладзімір. — Або калі кудысьці паедзем, таксама заўсёды бяром настолкі з сабой». «Залежыць ад умоў, але звычайна гуляем мы па некалькі партый, — дадае Злата. — Гэта ж не проста пагулялі-разышліся, заўсёды каму-небудзь хочацца адыграцца». Часам дзяўчаткі гуляюць удзвюх, але ж з дарослымі ім цікавей. «Калі гуляюць два чалавекі, гульня зацягваецца ў два разы і ўжо атрымліваецца не так весела. Цікава, калі ёсць дынаміка і прысутнічае спаборніцкі элемент», — лічыць Злата. У сям'і Глотавых шмат настольных гульняў, і зразумела, што сярод іх ёсць свае фаварыты. У пяцёрку любімых увайшлі «Сонная каралева», «Дагані абед», «Румікуб», «Лудо» і «Чарапашыя бягі». На пытанне, як звычайна праходзіць «знаёмства» з новай гульнёй, Ясна адказвае: «Спачатку мы чытаем правілы, а потым, каб было больш зразумела, глядзім відэа, як гуляюць». «Ютуб, вядома, вельмі дапамагае, бо правілы часам напісаны вельмі мудрагеліста, — дадае Уладзімір. — У «Румікуб» мы вельмі доўгі час не гулялі, а зараз гэта адна з любімых нашых гульняў. Многія думаюць, што там вельмі складаныя правілы, а насамрэч усё прасцей, чым падаецца».

Сям'я Глотавых часта бавіць час за настольнымі гульнямі.

Калі гуляеш у настольныя гульні з дзецьмі, мімаволі паўстае тонкае пытанне пра перамогу і пройгрыш. «Часам дзеці моцна засмучаюцца, і мне, як маці, хацелася б, каб перамаглі яны. Але, бывае, так складваецца, што ты не хочаш паддавацца, таму што ўжо ўсе гуляюць на роўных, — каментуе гэтую праблему Злата. — Тут кожны можа чамусьці навучыцца, таму што перамога не становіцца самамэтай, ёсць момант дамоўленасці, г. зн. ісці на кампраміс. Вось, напрыклад, гульня «Лудо» ў перакладзе з кітайскай так і завецца «Не крыўдуй». Вельмі важна, што з дапамогай гэтай настолкі дзеці могуць патрэніравацца ў пройгрышы, і гэты пройгрыш становіцца часткай вопыту. І, вядома, такі вопыт лепш упершыню атрымаць у сям'і».

«Мы можам адразу абмеркаваць, што здарылася, і гэта ператвараецца ўжо у асобную гульню пасля той гульні, — працягвае Уладзімір. — Усё адно пройгрыш — гэта вялікае фіяска для дзяцей, і таму ідзе момант дыспуту з бацькамі. Не часта ж дзецям у школе або дзесьці яшчэ выпадае шанц паспрачацца з дарослымі па-добраму, па-сур'ёзнаму, па-цікаваму, выказаць сваё «не» і абгрунтаваць яго».

Сям'і Глотавых падабаецца не толькі гуляць, але і пазнаваць гісторыю гульняў, бо, як кажа Злата, «нароўні з гульнямі народнага паходжання, ёсць яшчэ і аўтарскія». «Адна дзяўчынка, калі не магла заснуць, пачала выдумляць розных каралёў і каралеў, драконаў і рыцараў, — расказвае Ясна пра стварэнне гульні «Сонная каралева». — Раніцай яна падзялілася гэтым са сваёй сям'ёй. Бацькі распрацавалі правілы гульні, а сястра стварыла ілюстрацыі».

Уладзімір і Злата прызнаюцца: «Ёсць і такія гульні, як «Імаджымарыум», «Аліяс», для якіх дзеці яшчэ маленькія, таму мы ідзём паступова ад самых простых. Затое мы адкрылі цэлы свет настолак, якія б мы, дарослыя, для сябе не купілі б».

Таксама як і любыя структураваныя гульні, настольныя дапамагаюць вызначыць правілы і прытрымлівацца іх, што таксама ў далейшым дапамагае ў вызначэнні і выкананні сямейных абавязкаў і захаванні межаў як для дзяцей, так і для дарослых.

Радуе, што з кожным годам на палічках у крамах з'яўляецца ўсё больш гульняў на беларускай мове: «Разам», «Казачнік» і г. д. Яны здольныя не толькі прынесці ў ваш дом цудоўныя вечары роднага слова, але і прывіваць дзеткам любоў да мовы. Беларускія настольныя гульні могуць стаць нават своеасаблівым дадаткам да школьнага падручніка: можна знайсці гульні на гістарычную тэматыку, як «Паўстанцы», «1514». А настолка «Мова» дапаможа пашырыць слоўнікавы запас.

І калі наступны раз вы будзеце думаць, як правесці час увечары, то лепш не ўключайце тэлевізар, не набірайце тэлефонны нумар сяброўкі, а проста адчыніце тую кардонную каробку, якая цярпліва чакае вас на палічцы.

Псіхолаг Надзея Ржавуцкая: «Роля настольных гульняў, як і любых іншых для сумеснага баўлення часу сям'і, дастаткова вялікая, асабліва ў сучасны перыяд гаджэтаў і інтэрнэту. Настолкі дазваляюць непасрэдна ўзаемадзейнічаць адно з адным, уключацца ў здаровую канкурэнцыю, вучаць перамагаць і прайграваць. Гульня павінна быць сапраўды цікавай усім членам сям'і, што дазволіць кожнаму атрымаць асалоду ад яе і гутаркі».

Аляксандра ДАРАШЭНКА

Фота Надзеі Бужан

Загаловак у газеце: Гуляць дык гуляць

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.

Рэгіёны

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Удзельнікі «Цягніка Памяці» папярэдніх гадоў дзеляцца сваімі ўражаннямі ад праекта.

Экалогія

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Тры месяцы суцэльнай спякоты нам не абяцаюць

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.