Вы тут

Што патрэбна для шчасця?


Часам дастаткова адной ёлачнай цацкі.


На навагоднім кірмашы ў сталічным універмагу чаго толькі няма. Стракаценне бляску і колераў, ад якога літаральна ў розныя бакі разбягаюцца вочы. Разбягаюцца, а не чапляюцца. Бо, калі прыгледзецца, усё аднолькавае — імпартны танны, а часам і не надта танны, шырспажыў. Пластыкавыя шары розных памераў і «масцяў», але вельмі падобныя паміж сабой, у наборах і па адным. (Яны нават б'юцца не па-святочнаму — расколваюцца на некалькі частак з глухім «клак» па падлозе, нібы стогне стары дзед. Іншая справа — вясёлкавыя шкляныя, што былі ў дзяцінстве, якія, калі падалі, разбіваліся на сотні іскрыстых пырскаў, выдаючы ўрачыстае «дзінь!») Статуэткі ці то Дзядоў Марозаў, ці то Санта-Клаўсаў — так і не зразумееш, каго яны сімвалізуюць на самай справе. Я, напрыклад, схіляюся да Санты: той, як вядома, падарожнічае адзін, у кампаніі хіба што аленяў. Бо Снягурак у адэкватнай колькасці ў продажы не назіраецца. Пэўна, замежныя вытворцы проста не могуць разгадаць славянскую навагоднюю загадку: адкуль у дзеда ўнучка, калі ў яго няма жонкі і дзяцей? Статуэткі сучасныя, можа, і больш даўгавечныя, чым колішнія папяровыя набітыя ватай, але ж у тых Снягурка была заўсёды ў камплекце, а барада ў Дзеда была сапраўдная, мяккая, а не керамічная. Гірлянды рознай даўжыні са светлавымі эфектамі рознай складанасці, але ж без фантазіі ў дызайне — або шарыкі, або кропелькі, у лепшым выпадку — пяціканцовыя зоркі (яны чамусьці амаль заўсёды гараць сінім святлом). Далёка ім да карункавых рознакаляровых сняжынак, якія больш замыкалі, чым свяціліся, але ж колькі ад іх было радасці...

Карацей, выбар, здаецца, і багаты, а выбіраць асабліва не хочацца, колькі святочны настрой да сябе ні заклікай. Няма ў тых стракатых цацках... душы, ці што?..

Прыблізна з такімі думкамі совалася я па тым навагоднім аддзеле, пакуль на дальняй паліцы не заўважыла гэтыя цацкі, зробленыя ў нас, у Беларусі. Гадзіннік з бліскучымі гіркамі-шышачкамі. Кранальнае белае медзведзяня з падарункам у лапах. Грыбок-сыраежка з колцам для ніткі ў цэнтры шапкі. Рудыя і зялёныя шышкі, пакрытыя снегам... У адмысловай засцерагальнай упакоўцы, каб не пабіліся — яны былі звонка-шкляныя — сапраўдныя. Іх нібы толькі што дасталі з таго чароўнага навагодняга чамадана.

Чамадан быў сапраўды чароўны — абабіты карычневай цыратай, з металічнымі вугалкамі, з адмысловымі замкамі. Колькі яму гадоў было, невядома, сямейная легенда казала, што ў канцы 50-х маці прывезла ў ім свой пасаг, але і тады чамадан быў далёка не новы. Ён стаяў цэлы год на самай высокай шафе, недасягальны нават з падсунутага крэсла, ад гэтага яшчэ больш спакусны. І толькі аднойчы ў год — перад каталіцкімі Калядамі, дарослыя спускалі яго на зямлю і дазвалялі дакрануцца да скарбаў, што ў ім захоўваліся.

І гэты дзень, калі яго даставалі, быў, напэўна, самы шчаслівы ў годзе. З раніцы, толькі паснедаўшы, я тут жа кідалася да яго пад засцерагальнае бабуліна: «Толькі нічога не пабі!», асцярожна адчыняла цяжкае вечка і па адной пачынала выкладваць на канапу цацкі. Гадзіннік з бліскучымі гіркамі-шышачкамі. Белае медзведзяня з падарункам у лапах. Грыбок-сыраежка з колцам для ніткі ў цэнтры шапкі. Рудыя і зялёныя шышкі, пакрытыя снегам... Яшчэ былі ліхтарыкі, званочкі, сэрцайкі, некалькі празрыстых чырвоных шароў з белымі ўзорамі. Яны ўсе былі ручной работы (некаторыя прывезеныя мамай з тым жа славутым пасагам), таму не вельмі дасканалыя, з выпукласцямі, якія добра адчуваліся навобмацак, і, напэўна, ад гэтага цёплыя, нібы жывыя. Яшчэ былі скруткі дэфіцытнага для вёскі «дожджыку», чапаць які катэгарычна забаранялася, бо ён літаральна за некалькі секунд зблытваўся ў бліскучы мільгатлівы «калтун», разблытаць які было немагчыма. Пад забаронай былі і гірлянды-сняжынкі: тоненькія правады на іх вельмі лёгка рваліся. Іх можна было толькі асцярожненька дастаць і пакласці на канапу.

Калі цацкі былі раскладзены, у хату ўвальваўся бацька з пушыстай вялікай елкай. Ад яе веяла халодным лесам, а лапкі былі ў шэрані. Дрэва ставілі ля грубкі — адагравацца, і яно разам з холадам пачынала аддаваць свой водар, які здаваўся найлепшым у свеце. Пасля прыходзіла з працы мама і мы ў ранніх снежаньскіх прыцемках разблытвалі непаслухмяныя гірлянды і дожджык, вешалі на галінкі цацкі. Без страт ніколі не абыходзілася — вось адкуль я ведаю пра гэта святочнае «дзінь!», але бацькі ніколі за гэта не сварыліся. Пасля ў зале тушылі люстру і запальвалі гірлянду. Твары ў дарослых у гэтым амаль казачным святле былі такія засяроджана-пяшчотныя, нібы яны ўбачылі нешта вельмі-вельмі добрае, у што ўжо даўно перасталі верыць. А ўначы абавязкова трэба было некалькі разоў устаць, каб па настылай падлозе ціхенька выйсці і зазірнуць у залу — там пад прывідным святлом, якое адкідвалі ў вокны гурбы снегу і месяц, мігцела-пералівалася цуда-дрэва спраўджанай мары...

Казка скончылася, калі ў хаты не стала гаспадара. Ён пайшоў ад нас у сцюдзёным лютым, на той Новы год з Бараўлян яго ўжо не адпусцілі. Некалькі гадоў мы не тое што не ставілі ёлку — стараліся на свята з'ехаць да сваякоў. Пасля купілі штучнае бліскучае дрэўца, галінкі якога былі абкручаны мішурой, і цацкі зноў аказаліся непатрэбнымі. Чамадан доўгі час пыліўся на шафе, а потым неяк незаўважна знік з усім сваім чароўным начыннем (аказалася, мама занесла яго ў школу). Адчуванне свята з таго часу знікла, прыходзіла часам толькі шкадаванне. І шкада было чамусьці больш за ўсё тых беззваротна аддадзеных старых цацак, якія, здавалася, здольныя вярнуць у дзяцінства.

... З тых, убачаных у краме, я купіла медзведзяня і гадзіннік. Яны вісяць цяпер на ёлцы на пачэсным месцы. Кожны вечар бяру іх у рукі, гладжу па бліскучых няроўнасцях. Уначы пад бяссоннымі ліхтарамі вялікага горада ёлка ў куце мігціць таямнічым святлом...

Нам часам зусім няшмат трэба для шчасця.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

alena@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.