Вы тут

Што паглядзець у Дудутках?


Інтэрактыўны музей, язычніцтва і незвычайныя стравы.

Апынуцца ў мінулым, каб даведацца пра жыццё беларускай шляхты і заняткі нашых продкаў. Прайсці выпрабаванне на гаспадарлівасць і паглядзець, як працуюць каваль і ганчар. Пакаштаваць дамашнія хлеб, масла, сыр, самагон ды бутэрброды з мёдам і салёным агурком. Усё гэта можна зрабіць у інтэрактыўным музеі, дзе экспанаты не хаваюць за шклом, а дазваляюць памацаць, прымерыць і нават пакаштаваць іх. А наведвальнікі не проста слухаюць экскурсавода ды назіраюць за наваколлем, а актыўна ўцягваюцца ў падзеі, якія разгортваюцца ў комплексе старадаўніх народных рамёстваў і тэхналогій Дудуткі.


Пра парог і чарцей

Турыстаў рыхтуюць да сустрэчы з даўніной яшчэ па дарозе. Экскурсавод прадпрыемства «Аўтаматызаваныя тэхналогіі турызму» натхнёна распавядае пра гісторыю стварэння першага прыватнага музея ў Беларусі, які ў 1994 годзе на месцы былога фальварка заснаваў Яўген Будзінас. За гадзіну цікаўныя даведаюцца пра гістарычных уладальнікаў мястэчка, пачуюць пра абавязкі і прывілеі беларускай шляхты, атрыбутыку іх строяў і прычыны знікнення як класа.

На першы аб'ект комплексу — млын з ветраком вышынёй 14 метраў, які здольны за гадзіну перамалоць 500 кілаграмаў зерня — 10 мяхоў мукі, турысты трапляюць цалкам падрыхтаваныя ўспрымаць і смакаваць мінуўшчыну. І вось яны ўжо слухаюць напаўказку-напаўпраўду пра язычніцкія павер'і ды забабоны, пераступаюць парог на ўваходзе правай нагой, не наступаючы на яго. Круцяць 800-кілаграмовыя жорны і мацаюць старажытную шасцярэньку з грабу. А на выхадзе, каб чэрці, якія жывуць у млыне, грошы не забралі, паказваюць язык ці стукаюць па дрэве.

Правяраюць, ці выйшаў чорт разам з турыстам, у доміку завозніка, дзе падарожнікаў «прымушаюць» есці бутэрброды з салам, цыбуляй і квашанай капустай. Калі каму пахне нясмачна, значыць, нячысцік у яго на плячы. Яшчэ адна з цікавых забаў для турыстаў у хаце — калыска, падвешаная пад столлю. Экскурсавод Ірына запэўнівае, што калі яе пагушкаць, зацяжарыш.

Папрацуеш — пад'ясі

Каб зарабіць далейшыя пачастункі для групы, асобным яе прадстаўнікам давялося папрацаваць. Без гэтага ніяк, заўважыла экскурсавод. Зарабляць на моцны пачастунак давялося жаночай частцы групы. Яны праходзілі выпрабаванне на гаспадарлівасць — расціралі паміж далонямі крыху гарэлкі і ўгадвалі, чым пахне. Правільны адказ падкажу — жытам. Закусваецца напой незвычайнай стравай з хлеба, намазанага мёдам, і кавалачка салёнага агурка. Неверагоднае, здавалася б, спалучэнне, аднак смачна і вельмі дарэчы.

А вось мужчыну-добраахвотніку з групы прыйшлося пастарацца ў кузні, раздзьмухваючы мяхамі полымя і працуючы на кавадле, каб пасля падарожнікі маглі падсілкавацца ў пякарні самаробным хлебам з гарбатай і сырам. Зрэшты, вельмі смачны пачастунак.

Замяняльнік жонкі ды біла з качалкай

Далей турыстаў чакалі разнастайныя майстэрні, дзе ўмельцы ствараюць шыкоўныя вырабы з дрэва, саломы, металу, гліны. У ганчарнай турысты змаглі не толькі захапіцца гатовымі глінянымі шэдэўрамі, але і ўбачыць, як з-пад рук майстра нарадзіўся новы гляк. Тутэйшы ганчар, дарэчы, валодае старадаўняй тэхнікай абпальвання сваіх вырабаў у спецыяльным саставе з мукі і агурочнага расолу. Пасля гэтага на гліняных збанах застаюцца непаўторныя ўзоры, з якіх немагчыма знайсці два аднолькавыя.

Майстрыха па саламяных цудах раскрыла крыху сакрэтаў гэтага дзіўнага матэрыялу, пасля чаго турысты фатаграваліся ў шыкоўных залацістых галаўных упрыгажэннях.

Пабачылі экскурсанты і першы прас у выглядзе біла і качалкі, і ручную маслабойку, і старажытную пральную машынку, і нават замяняльнік жонкі. Гэта спецыяльная драўляная прылада, з дапамогай якой п'яны гаспадар мог сцягнуць з ног скураныя боты, якія звычайна здымала жонка. А вы што падумалі?..

Вясковая даўніна — новы сусвет

Адна з кампазіцый музея выбіваецца з агульнай ідэі беларускай аўтэнтычнасці, аднак заўжды ўражвае турыстаў не менш за наведванне майстэрняў. Гэта калекцыя рэтра-аўтамабіляў, якія цягам многіх гадоў збіралі гаспадары Дудутак.

Самыя ахвочыя да ўражанняў напрыканцы захапляльнага падарожжа пракаціліся на запрэжаным вазку. Спрытны конік па мянушцы Вітас імчыць так хутка, што з першага ж падскоку «сялянскай карэты» разумееш, чаму лаўкі ў ёй абабітыя паралонам. Акрамя каня на гаспадарчым двары комплексу жывуць яшчэ кабанчыкі, каровы, козы, паўліны... А на 200 гектарах, якія належаць музею, вырошчваюць гародніну, з якой гатуюць для турыстаў адмысловыя нацыянальныя стравы.

— Этнічна-самабытнае падарожжа ў музей Дудуткі прываблівае абсалютна ўсіх. Для іншаземцаў такая вандроўка — магчымасць даведацца пра беларускія традыцыі. Яны кажуць, што гэта нешта неверагоднае, быццам трапляеш у незразумелае вымярэнне. Ды і многія беларусы, якія ніколі не сутыкаліся з вёскай, здзіўляюцца элементам даўніны, якія там могуць пабачыць. Вельмі любяць прыязджаць туды з дзецьмі — для іх гэта проста новы сусвет, — упэўнена Юлія ШЫКУН, выконваючая абавязкі начальніка экскурсійнага аддзела прадпрыемства «Аўтаматызаваныя тэхналогіі турызму».

З такім меркаваннем цяжка не пагадзіцца, бо падарожжа хоць і пралятае, здавалася б, імгненна, уражанняў пасля сябе пакідае процьму. А яшчэ — пачуццё, што цяпер ты крыху больш уяўляеш сабе, чым займаліся твае продкі.

А наступным разам мы з тураператарам зоймемся прамысловым турызмам і наведаем прадпрыемства, якое стала адной з візітовак нашай краіны, — БелАЗ.

Ірына СІДАРОК

Загаловак у газеце: Забаўкі каля ветрака

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.