Вы тут

Дзе «губляюцца» работнікі для АПК?


Кадравы голад у аграпрамысловым комплексе — даўно аксіёма. Ні ВНУ, ні каледжы не могуць задаволіць пастаянны попыт на маладых спецыялістаў. Але і тыя, хто прыйшоў працаваць па размеркаванні, не затрымліваюцца ў гаспадарках надоўга. У чым тут справа? Аказваецца, прабуксоўка пачынаецца ўжо на першым этапе падрыхтоўкі.


Сышлі з дыстанцыі

У адпаведнасці са статыстыкай, кадраў у сельскай гаспадарцы павінна хапаць. Толькі Гродзенскі аграрны ўніверсітэт штогод выпускае 400 маладых спецыялістаў, з якіх 300 бюджэтнікаў едуць працаваць па размеркаванні.

Але ці можа кузня кадраў задаволіць усе заяўкі? На гэта пытанне ў аддзеле кадраў аграрнага ўніверсітэта адказалі адназначна: не можа. Попыт значна перавышае прапанову. Напрыклад, заатэхнікаў у сельгаспрадпрыемствы накіравана толькі 48 чалавек, а заявак паступіла 203. На ветэрынарных урачоў яшчэ больш. На 60 маладых спецыялістаў прыходзіцца 223 заяўкі — у 3,5 раза больш за рэальныя магчымасці ВНУ. Прычым асноўная частка заявак паступае менавіта з Гродзенскай вобласці. Толькі ў Гродзенскі раён — самы развіты ў сферы АПК — штогод прыходзіць ад 50 да 70 чалавек. І гэта не выключна спецыялісты з вышэйшай адукацыяй. Напрыклад, механізатараў, якія вельмі патрэбны, рыхтуюць каледжы і ліцэі — штогод у кожную гаспадарку рэгіёна накіроўваецца па 3-4 і нават больш такіх спецыялістаў.

Але кадраў па-ранейшаму не хапае, аб чым сведчыць колькасць заявак. Да таго ж і маладых спецыялістаў магло быць больш.

Аказалася, што значная частка будучых аграномаў, заатэхнікаў і ветэрынарных урачоў сыходзяць з дыстанцыі задоўга да фінішу. Многія не вытрымліваюць нагрузкі, іншыя раптам разумеюць, што селі не ў свае сані, некаторых адлічваюць з-за дрэннай вучобы.

Выпускніца заатэхнічнага факультэта расказала, што на першым курсе яе група складалася з 50 чалавек, а да фінішу дайшлі толькі 27, амаль палова адсеялася. Падобная сітуацыя і на ветэрынарнай спецыяльнасці. А між тым гэта самыя запатрабаваныя кадры ў сельгаспрадпрыемствах. Такім чынам, кожны год сыходзіць з дыстанцыі кожны чацвёрты — усяго каля ста чалавек. І гэта першае слабае звяно ў падрыхтоўцы кадраў.

Хутчэй на «дэмбель»?

У чаканні заатэхнікаў і ветэрынараў...

Як паказвае практыка, гаспадаркі маюць найбольшую патрэбу ў спецыялістах з вышэйшай адукацыяй. Але ці ўсе яны потым застаюцца на тых месцах, дзе пачыналі свой працоўны шлях? Як сведчыць тая ж статыстыка, замацаванасць маладых спецыялістаў па вобласці складае толькі 50 %, крыху вышэйшы гэты паказчык па Гродзенскім раёне.

Удалося пагутарыць з выпускнікамі аграрнага ўніверсітэта, якія сёлета былі размеркаваны менавіта ў гаспадаркі моцнага Гродзенскага раёна. Абое яны вучыліся па мэтавым накіраванні і цяпер павінны пяць гадоў адпрацаваць. Ці мяркуюць застацца ў калгасе надалей? Пакуль пытанне застаецца адкрытым. І для гэтага, як аказалася, нямала прычын.

Для Віталіны Баран, якая сёлета прыйшла на работу ў СВК «Ніва-2003», калгаснае жыццё знаёма з дзяцінства. Тут працуюць і яе бацькі. Але рашэнне прыйшло не адразу — спачатку хацела паступаць на псіхолага, паралельна наведвала курсы ў аграрным універсітэце. Калі прыспеў час, аддала перавагу АПК — вырашыла паступаць на заатэхніка-селекцыянера. Кажа, што любіць жывёлу і не лічыць сваю работу занадта цяжкай. У любым выпадку, пяцігадовы тэрмін збіраецца адпрацаваць. А далей? Віталіна не хавае будучых планаў. І яны, па ўсёй бачнасці, не звязаны з сельскай гаспадаркай. Што не задавальняе? У нейкай ступені зарплата, але ў асноўным — гэта ўмовы працы. Не апошнюю ролю адыгрывае і стаўленне да маладых спецыялістаў.

Разам з тым Віталіна згаджаецца, што ў гаспадарцы многае робіцца для таго, каб замацаваць маладых. Нядаўняму выпускніку — аграхіміку — тут далі добрае жыллё. Самой Віталіне жыллё не патрэбна, яна жыве з бацькамі, але пры неабходнасці таксама можа атрымаць службовую кватэру — калі выйдзе замуж і застанецца тут працаваць. Але дзяўчына не ўпэўнена ў гэтым. Многія яе аднагрупнікі пасля адпрацоўкі хочуць на «дэмбель».

А вось для ветэрынарнага ўрача Сяргея Кацяка армейскае слоўца якраз дарэчы. Армія «свеціць» яму ўжо сёлета. І гэта, на яго думку, значная перашкода для маладога спецыяліста. Сяргей толькі нядаўна прыступіў да работы ў СВК «Путрышкі». Дарэчы, сустрэлі тут яго добра — разам з жонкай-студэнткай атрымаў трохпакаёвую кватэру.
І вопыт ужо паспеў напрацаваць, добра ведае свой статак. Але за год армейскай службы многае можна забыць, кажа Сяргей. І нават разглядае альтэрнатыўную сітуацыю — наогул пайсці ў армію кантрактнікам. Тады і адпрацоўка не патрэбна. А прэферэнцый таксама нямала...

Шкада, што лёс маладых спецыялістаў падпадае пад міжведамасныя «жорны» і даволі моцна б'е па кадравым патэнцыяле сельскай гаспадаркі.

Алё! Шукаем кадры!

Здаецца, што выраз «кадравы голад» устойліва замацаваўся за сельскай гаспадаркай. І тэндэнцыі да паляпшэння не назіраецца. Куды знікаюць маладыя кадры і як іх затрымаць? На гэту тэму гутарым са старшынёй СВК «Ніва-2003» Гродзенскага раёна Русланам Гаманчуком. На яго думку, адток студэнтаў падчас вучобы — гэта не страта, бо спецыялістаў з іх усё роўна не атрымалася б. І добра, што яны гэта зразумелі ў працэсе вучобы. Значна горш, калі такое рашэнне прымаюць спецыялісты з дыпломам. У гаспадарцы «Ніва-2003» зараз тры «мэтавікі» — ветэрынарны ўрач, аграном, інжынер па сельгасмашынах. Але двое з іх служаць у арміі, а значыць, іх трэба некаму замяняць. Ці ўсе яны вернуцца назад — таксама вялікае пытанне. Былі маладыя спецыялісты ў бухгалтэрыі, адпрацавалі два гады — і пайшлі. Прытым што адна з іх мясцовая дзяўчына, якая цяпер ездзіць на работу ў Гродна за 30 кіламетраў.

Як вырашыць праблему кадраў? Кіраўнік, здаецца, і сам у роспачы. Калі раней гэту праблему вырашалі з дапамогай жылля, цяпер і гэты стымул не асабліва трымае. У гаспадарцы, напрыклад, ёсць і трохпакаёвая кватэра, і дом сядзібнага тыпу, але няма каго туды пасяляць. Руслан Яўгенавіч нават спрабаваў перацягнуць да сябе спецыяліста з суседняга раёна. «І ведаеце, што ён мне адказаў? Кажа, ты будзеш шмат патрабаваць ад мяне. У вас там трэба напружана працаваць, а тут у мяне менш клопатаў. І гэта прытым што я прапаную ў два разы павялічыць зарплату!», — адзначае кіраўнік гаспадаркі. Такім чынам, матэрыяльны стымул перастае быць матывацыяй для маладога спецыяліста ў аграпрамысловым комплексе. Іх больш усяго палохае і не задавальняе работа «на знос», цяжкія ўмовы працы. Асабліва, калі нехта звальняецца. Тады яго абавязкі кладуцца на іншых спецыялістаў, у тым ліку і маладых.

— Мы гатовы даць мэтавае накіраванне і плаціць стыпендыю, але ахвотных мала, — рэзюмуе Руслан Гаманчук. — Такую прапанову, дарэчы, я агучыў выпускнікам нашай мясцовай школы. Але нават вясковыя дзеці не хочуць ісці ў сельскую гаспадарку. З 11 выпускнікоў толькі адзін узяў такое накіраванне і паступіў сёлета ў аграрны ўніверсітэт.

Між тым нельга сказаць, што ў аграрны ўніверсітэт няма конкурсу. Быў ён і сёлета падчас уступнай кампаніі. Праўда, невысокі — 1,4 чалавека на месца. Найбольш папулярныя спецыяльнасці інжынерна-тэхналагічнага факультэта — «тэхналогія хлебапякарнай, макароннай, кандытарскай вытворчасці», «тэхналогія мяса і мясных прадуктаў», эканамічны профіль. Але гэта спецыяльнасці, як бачым, у асноўным для перапрацоўчай галіны.

Аляксандр Шышко, старшыня СВК «Азёры» Гродзенскага раёна, дэпутат абласнога Савета дэпутатаў, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі:

— Моладзь не імкнецца ісці ў сельскую гаспадарку, бо гэта вельмі цяжкая праца. Здаўна так было. Дэфіцыт кадраў звязаны і з памяншэннем сельскага насельніцтва. Раней школы ў вёсцы былі запоўненыя, а цяпер многія ўжо закрытыя.

Са свайго боку, кіраўнікі гаспадарак ствараюць усе ўмовы для сваіх работнікаў, у першую чаргу, для маладых спецыялістаў. Але і гэта ўжо не працуе. Адзінае выйсце — павелічэнне прадукцыйнасці працы, высокатэхналагічная тэхніка, аўтаматызацыя вытворчых працэсаў. І гэта сусветная тэндэнцыя. Важны крок у гэтым кірунку зроблены. Пабудаваны новыя фермы, развіваецца жывёлагадоўля. Але ёсць значны рэзерв для мадэрнізацыі, і яго трэба актыўна прымяняць. Больш накіроўваць сродкаў на сельскую гаспадарку, якая была і застанецца галоўнай стратэгічнай галіной краіны.

Маргарыта УШКЕВІЧ

Загаловак у газеце: Прафесійная прабуксоўка

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.