Вы тут

Адходы: выкарыстоўваць ці захоўваць?


З 1 жніўня на тэрыторыі сталічнага палігона «Прудзішча» спыніўся прыём адходаў на захаванне. Гэта значыць, што ў межах Мінска і Мінскага раёна застаўся адзіны падобны аб'ект, куды трапляюць усе адходы ад фізічных і юрыдычных асоб, — «Трасцянецкі». Нягледзячы на тое, што гэты палігон — самы малады (ён дзейнічае з 2007 года), з закрыццём «Прудзішча», а раней і «Паўночнага» нагрузка на яго моцна ўзрасла. І праз некалькі гадоў праблема, куды падзець смецце, стане вострай...


Для энергетычных мэт

Адзін з варыянтаў для яе вырашэння — пабудаваць новы палігон. Над гэтым праектам сёння працуюць у камунальным унітарным прадпрыемстве па абыходжанні з адходамі «Экарэс». Як паведаміў дырэктар прадпрыемства Аляксандр ЛІСОЎСКІ, прапрацоўваецца пытанне і рыхтуецца праект па выдзяленні ўчастка плошчай ад 22 да 24 га для стварэння яшчэ аднаго палігона ў магілёўскім напрамку, які будзе адпавядаць усім неабходным патрабаванням экалагічнай бяспекі.

З 1 жніўня на палігоне «Прудзішча» спынілася захаванне адходаў.

— Не адмаўляюцца ад ідэі і выкарыстання адходаў для атрымання цеплавой і электраэнергіі, расказала начальнік галоўнага ўпраўлення рэгулявання абыходжання з адходамі, біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці Мінпрыроды Вольга САЗОНАВА. Першапачаткова ў Нацыянальнай стратэгіі па абыходжанні з цвёрдымі камунальнымі адходамі і другаснымі матэрыяльнымі рэсурсамі на перыяд да 2035 года прадугледжвалася будаўніцтва каля Мінска завода для спальвання смецця. Але цяпер для гэтых мэт плануецца не ствараць новую вытворчасць, а рэканструяваць адну са сталічных ЦЭЦ — яна будзе пераводзіцца з выкарыстання традыцыйных відаў паліва на камунальныя адходы. Падобныя тэхналогіі сёння дзейнічаюць у Эстоніі — з 2013 года на ЦЭЦ «Enefіt Green» у Таліне ўведзены ў эксплуатацыю блок для спальвання смецця. Сёння на ім перапрацоўваецца каля паловы ўсіх змяшаных бытавых адходаў, што ўтвараюцца ў краіне.

— Падрыхтаваны праект распараджэння прэм'ер-міністра аб стварэнні рабочай групы па прапрацоўцы пытання спальвання на ЦЭЦ у Мінску ЦКА і зацвярджэння адпаведнага плана мерапрыемстваў, — расказала Вольга Сазонава. — Цяпер праводзяцца падрыхтоўчыя работы, у тым ліку вызначэнне аб'ёмаў адходаў, якія могуць пастаўляцца на ЦЭЦ, іх марфалагічны склад, фізіка-хімічныя характарыстыкі і «каларыйнасць».

Спецыялістам таксама неабходна будзе вывучыць адходы попелу, што ўтвараюцца падчас спальвання, на прадмет небяспекі для наваколля і здароўя людзей і разгледзець варыянты іх утылізацыі ці выкарыстання.

Увогуле цвёрдыя камунальныя адходы для атрымання цеплавой і электрычнай энергіі сёння выкарыстоўваюцца ў многіх краінах Еўропы, у тым ліку ў Германіі, Даніі, Швецыі. У апошняй, напрыклад, дзейнічае каля 40 заводаў для спальвання смецця, дзе ўтылізуецца каля паловы ўсіх ЦКА.

— У Беларусі не плануецца будаваць столькі прадпрыемстваў, як у Швецыі, — важна паглядзець, як гэты механізм будзе працаваць для Мінска, — адзначыла Вольга Сазонава. — Іншыя ж рэгіёны могуць па-іншаму выкарыстоўваць змяшаныя камунальныя адходы. Напрыклад, на Гродзеншчыне, дзе шмат цэментавых заводаў, з іх можна атрымліваць RDF-паліва.

Важным застаецца пытанне падтрымання на такім прадпрыемстве высокага ўзроўню экалагічнай бяспекі.

— Пры выкананні ўсіх экалагічных патрабаванняў да такога аб'екта яго дзейнасць прынясе значна менш шкоды наваколлю і здароўю чалавека, чым эксплуатацыя палігонаў ЦКА па старых тэхналогіях, — падкрэсліла Вольга Уладзіміраўна.

Другасныя рэсурсы — не для палігона

Сёння ў краіне дзейнічае каля 160 палігонаў і 840 міні-палігонаў. Многія з гэтых аб'ектаў не адпавядаюць сучасным патрабаванням экалагічнай бяспекі, таму павінны быць закрытыя.

— Такія аб'екты з цягам часу ператвараюцца ў моцную крыніцу забруджвання атмасфернага паветра, глеб і падземных вод, — адзначыла Вольга Сазонава. — Паводле даных Рэспубліканскага цэнтра аналітычнага кантролю ў вобласці аховы навакольнага асяроддзя, у 2018 годзе перавышэнні фонавых канцэнтрацый забруджвальных рэчываў падземных вод у 10 разоў і больш зафіксаваны на 25 % палігонаў краіны.

Акрамя таго, у працэсе захавання адходаў на палігонах утвараецца так званы звалачны газ — сумесь метану і вуглякіслага газу (парніковых газаў). Вырашыць гэту праблему дапамагаюць біягазавыя ўстаноўкі, якія выкарыстоўваюць «звалачны газ» для вытворчасці цеплавой і электраэнергіі. Але пакуль у нашай краіне такая практыка не вельмі распаўсюджана — падобныя ўстаноўкі дзейнічаюць толькі на сталічных палігонах «Трасцянец» і «Трасцянецкі», «Паўночны», а таксама ў Магілёўскім, Аршанскім, Віцебскім, Гомельскім, Полацкім раёнах.

— Замест міні-палігонаў і адпрацаваных палігонаў неабходна ствараць рэгіянальныя комплексы, якія будуць адпавядаць сучасным прыродаахоўным патрабаванням і дапамогуць рашыць лакальна вялікую колькасць праблем, — упэўнена эксперт.

Аддзяліць паперу ад... баршчу

Яшчэ адна важная праблема, якая ўплывае на рост палігонаў, — недастатковы ўзровень выкарыстання другасных матэрыяльных рэсурсаў (ДМР). На жаль, сёння многія грамадзяне лічаць непатрэбным сартаваць свае адходы. Так у кантэйнеры для змяшаных адходаў трапляюць пластык, шкло, папера, якія потым з-за безадказнасці спецыялістаў захоўвацца на палігонах. Толькі за першае паўгоддзе 2019 года падчас праверак Мінпрыроды было выяўлена 1252 факты захавання ДМР.

— Узмацненне кантролю Мінпрыроды ў адносінах да забароны захавання ДМР, выкананне схем абыходжання з ЦКА і меры з боку мясцовых улад дазволілі дасягнуць пэўных вынікаў у сферы абыходжання з адходамі, — адзначыла Вольга Сазонава. — За першае паўгоддзе 2019 года ўзровень выкарыстання ЦКА склаў 25,4 % (за аналагічны перыяд 2018-га — каля 17,6 %).

Але каб дасягнуць узроўню другіх еўрапейскіх краін (у Швецыі і Швейцарыі збіраецца паасобна 33 % адходаў, у Германіі — 48 %), трэба змяняць падыходы да гэтай дзейнасці яшчэ на першым этапе — каля крыніцы ўтварэння. І галоўнае, што стрымлівае рост сартавання адходаў, — няствораныя для гэтага ўмовы арганізацыямі, што абслугоўваюць жылфонд.

Выправіць сітуацыю прызваны тэхнічны кодэкс устаноўленай практыкі абыходжання з камунальнымі адходамі, які цяпер распрацоўваецца. У выніку для такой дзейнасці будуць існаваць адзіныя патрабаванні — адзіныя падыходы да аснашчэння кантэйнернага парку, стварэння дадатковай колькасці пляцовак і г. д.

Але, па словах Вольгі Сазонавай, дакумент не вырашыць усе праблемы. Неабходна яшчэ на стадыі праектавання прадугледжваць розныя тэхнічныя рашэнні для збору адходаў — пачынаючы ад выдзялення асобных памяшканняў да выкарыстання пнеўматранспарту.

Хвалюе спецыялістаў прыродаахоўнага ведамства і тэндэнцыя, калі розныя віды ДМР збіраюцца ў адзін кантэйнер, а потым ідуць на сартаванне ці дасартаванне.

— З пункту погляду Мінпрыроды такая сістэма не адпавядае мэтам паасобнага збору і павышае выдаткі на сартаванне, — адзначыла Вольга Сазонава. — Прыярытэтным павінен быць збор шкла, пластыку і паперы ў розныя кантэйнеры.

У Беларусі ёсць пэўныя зрухі адносна збору раслінных астаткаў (лісця, травы, галін), але харчовай арганіцы амаль не ўдзяляецца ўвагі. Пры гэтым менавіта яна — галоўны забруджвальнік другасных матэрыяльных рэсурсаў.

Па словах эксперта, сёння таксама важна працаваць над укараненнем тэхналогій для матэрыялаў, якія пакуль у нашай краіне не перапрацоўваюцца, і тэхналогій кампаставання адходаў. Акрамя таго, плануецца распрацаваць нарматыўны прававы акт аб паэтапным зніжэнні выкарыстання поліэтыленавай упакоўкі з яе замяшчэннем экалагічна бяспечнай.

Вераніка КОЛАСАВА

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.