Вы тут

Аляксандр Карлюкевіч: Усё ў самай вялікай ступені залежыць ад ініцыятыўнасці і прафесіяналізму кожнага на сваім творчым участку


Сёння ў Слоніме і наваколлі распачынаюцца мерапрыемствы Дня беларускага пісьменства. Напярэдадні «Звязда» задала некалькі пытанняў з гэтай нагоды міністру інфармацыі нашай краіны Аляксандру КАРЛЮКЕВІЧУ.


— Аляксандр Мікалаевіч, Дзень беларускага пісьменства будзе праходзіць у краіне ўжо дваццаць шосты раз. Некаторыя гарады, як, напрыклад, Полацк, былі сталіцай свята неаднойчы. Слонім прымае свята ўпершыню, і адбываецца гэта на фоне дзвюх знакавых у духоўным жыцці Беларусі дат, якія звязаныя са Слонімскай зямлёй, — 550-годдзя знаходжання іконы Маці Божай Жыровіцкай і 500-годдзя ўтварэння Жыровіцкага манастыра. Ці не атрымаецца так, што сёлета ўласна Дзень пісьменства адыдзе на другі план?

— Па-першае, прыгожае пісьменства, пісьменства на землях славянскіх народаў — гэта як нідзе, пэўна, і тэма веры, тэма праваслаўя, тэма ролі Слова ў духоўным паяднанні народаў, у сімвалізацыі ўвогуле жыцця. Прыгадайце, з чаго, з якіх першадрукаў пачынаўся вопыт Францыска Скарыны. Звярніце ўвагу на ўзнаўленне, факсімільнае выданне Брэсцкай Бібліі да юбілею аднаго са старажытных гарадоў нашай Айчыны — і відаць, у такім фармаце само пытанне адпадзе.

А па-другое, даты, пра якія вы згадалі, — гэта даты наступнага года. І мы, несумненна, прычынімся да падрыхтоўкі і святкавання 550-годдзя знаходжання іконы Маці Божай Жыровіцкай на Слонімскай зямлі і 500-годдзя ўтварэння Жыровіцкага манастыра. Дарэчы, прыадкрыю невялічкую таямніцу. Слонім сёлета якраз і стаў сталіцай Дня беларускага пісьменства па ініцыятыве ўрада краіны, Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў у сувязі з тым, што 2020 год — год згаданых юбілеяў. А вось у 2019 годзе лагічна правесці мерапрыемства як агледзіны асветніцтва, духоўнасці ў гэтай старонцы.

— Традыцыйны ўжо для свята круглы стол «Мастацкая літаратура як шлях адзін да аднаго» пройдзе гэтым разам у Жыровічах. Некаторыя яго ўдзельнікі — літаратары і літаратуразнаўцы больш з чым дзесяці краін — прыедуць не першы і нават не другі раз — круглы стол праводзіцца з 2007 года. Пытанне да Вас як да пастаяннага ўдзельніка гэтага мерапрыемства: адкуль бяруцца новыя тэмы для дыскусіі? Ці ў нейкіх момантах яна з году ў год паўтараецца?

— Традыцыі і навацыі — заўсёдная тэма для разумнага спалучэння. Хіба не традыцыйным з'яўляецца пытанне пра ролю мастацкай літаратуры ў выхаванні грамадства, у сцвярджэнні гуманістычных ідэалаў развіцця? Канешне ж, традыцыйным. Але і пастаянным, вартым увагі не толькі з году ў год, але і са стагоддзя ў стагоддзе. На сёлетні круглы стол, які з'яўляецца творчым праектам не толькі Міністэрства інфармацыі, але і Саюза пісьменнікаў Беларусі, Выдавецкага дома «Звязда», выдавецтва «Мастацкая літаратура», прыедуць пісьменнікі, літаратуразнаўцы з Азербайджана, Вялікабрытаніі, Грузіі, Індыі, Казахстана, Кітая, Літвы, Малдовы, Польшчы, Расіі, Сербіі, Таджыкістана, Узбекістана, Украіны. Мы рады, што не першы раз прыязджаюць Святлана Ананьева з Казахстана і Глеб Кудрашоў з Украіны, Яронміас Лаўцюс з Літвы і Рысалат Хайдарава з Узбекістана, але мы рады і новым гасцям. Што цікава, менавіта ўдзельнікі «круглых сталоў» у розныя гады становяцца паўнамоцнымі прадстаўнікамі беларускай літаратуры, беларускай культуры, Беларусі ў сваіх краінах. Менавіта дзякуючы іх намаганням за апошнія дзесяць гадоў выйшлі анталогіі, зборнікі беларускай літаратуры, асобныя кнігі беларускіх аўтараў у перакладзе на іншыя мовы. Выбудавалася своеасаблівая замежная бібліятэка з кніг Максіма Багдановіча на славацкай, сербскай, таджыкскай мовах, Янкі Купалы, Якуба Коласа — на рускай, татарскай, чувашскай, балкарскай, узбекскай мовах, іншых класікаў і сучасных пісьменнікаў Беларусі.

— Апошнім часам назіраецца добрая тэндэнцыя — па ўсёй краіне адкрываюцца новыя ці адноўленыя кнігарні. Слонім да свята таксама атрымаў такі падарунак з прыгожай назвай «Санет». Але каб кнігарня існавала, каб яна была запатрабаваная, асабліва ў невялікім горадзе, абнавіць інтэр'ер і нават асартымент недастаткова. Як вы лічыце, што яшчэ можа прывабіць чытача, спакушанага бясплатнымі кнігамі з Сеціва, прыйсці ў кніжны магазін ды яшчэ нешта ў ім набыць?

— Толькі — прапагандай, актыўным «прасоўваннем» кніг і аўтараў. У тым ліку — і ў віртуальнай прасторы. Дарэчы, «Санет» працуе ў тэставым рэжыме з 15 чэрвеня. Ужо за гэтыя два з нечым месяцы прайшло досыць шмат прэзентацый, аўтограф-сесій. Былі і сустрэчы з аўтарамі, якія выраслі ці жывуць стала на Слонімшчыне, — Сяргеем Чыгрынам, Святланай Варонік. І што цікава, наўмысна, з разлікам на прэзентацыю, распаўсюджванне ў Слоніме, выдадзена нават некалькі кніг. Адна з іх — альбом рэпрадукцый старых паштовак, прысвечаных Слоніму, з калекцыі Уладзіміра Ліхадзедава. Другая — зборнік гістарычных нататак Сяргея Чыгрына пра слонімскія адметнасці. Не сумняваюся, што такая кніга будзе запатрабавана і ў школе.

— Дарэчы, пра Сеціва. Можа, у Беларусі ўжо настаў час стварыць нейкі адмысловы партал, на якім усе ахвотныя маглі б пазнаёміцца з навінкамі ад айчынных пісьменнікаў, прачытаць трэйлер да новай кнігі, а зацікавіўшыся ёй, замовіць поўны варыянт (магчыма, не бясплатна)?

— Тут бы і «Звяздзе» ініцыятыву праявіць. Найстарэйшая беларуская газета заўсёды была ўважлівая да беларускага прыгожага пісьменства. Многія мастацкія творы праз урыўкі прыходзілі перш-наперш да чытача «Звязды». Што да электроннай, інтэрнэт-актыўнасці айчынных выдавецтваў, то цалкам згодзен, што без яе сёння не абысціся. І новыя ініцыятывы патрэбны як ніколі.

Дарэчы, звярніце ўвагу на сайт літаратурна-мастацкага часопіса «Маладосць». Нешматлікая рэдакцыя гэтага выдання ўмее і пра часопіс расказаць, і пра новых аўтараў, новыя праекты здольна «прапіярыць». Трэба вучыцца адно ў аднаго. Усё ў самай вялікай ступені залежыць ад ініцыятыўнасці і прафесіяналізму кожнага на сваім творчым участку. Іншых шляхоў для развіцця проста не існуе. Нават з вялікімі грашыма, з бюджэтнымі пасыламі можна спыніцца ў развіцці і застацца ў ранейшых дзесяцігоддзях.

— Традыцыйным для Дня пісьменства становіцца ўручэнне Нацыянальнай літаратурнай прэміі. Узнагароджвацца будуць пісьменнікі, якія працуюць тут і цяпер. А рэйтынгі продажаў кніг паказваюць, што ў пашане ў чытача больш класікі (за невялікімі такімі выключэннямі, як Наталля Батракова, напрыклад). Можа, лаўрэатам прэміі не хапае піяру?

— Нацыянальная літаратурная прэмія — творчы праект, які пашырае сваю прастору. Ужо і сайт на гэтую тэму ёсць. Мяркую, што агульнымі намаганнямі з Саюзам пісьменнікаў Беларусі мы і надалей шмат што зробім для піяру, прапаганды гэтага праекта. Але заўважу, што Нацыянальная літаратурная прэмія праз дапамогу экспертаў у галіне літаратуразнаўства, у галіне практычнай работы па выданні літаратурна-мастацкай перыёдыкі ўсё ж з'яўляецца праектам, які заўважае ўсё новае, павінен заўважаць усё новае. І сама прэмія — гэта як адзін са сродкаў «раскруткі» таго ці іншага аўтара. Невыпадкова ўрад краіны па рэкамендацыі Саюза пісьменнікаў зацвердзіў і такую намінацыю для дэбютантаў, аўтараў першых кніг.

— Як па-вашаму, за чвэрць стагоддзя існавання Дню беларускага пісьменства ўдалося стаць нацыянальным святам?

— Мяркую, што ўдалося. І вельмі спадзяюся на яго даўгалецце і далейшае развіццё.

Пытанні задавала Алена ЛЯЎКОВІЧ

Фота БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.