Вы тут

Юбілей «вераснёўцаў»


Адна з самых пазітыўных секцый Беларускага саюза мастакоў адзначае трыццацігоддзе


Уладзімір Шнарэвіч «Восеньская алея», 2009 г.

Беларускі саюз мастакоў сёлета святкуе шмат знакавых дат, якія паўплывалі на гісторыю яго развіцця. Найперш гэта трыццацігоддзе з моманту ўтварэння знакамітай мастацкай секцыі «Верасень», лёс якой не быў адназначны і паступовы. Калісьці прадстаўнікі аб’яднання літаральна ўскалыхнулі мастацкую супольнасць саюза, паказаўшы, на што гатовыя. У канцы жніўня ў Палацы мастацтваў у межах святкавання юбілею была адкрыта выстаўка творчай супольнасці, дзе мастакі прадэманстравалі, над чым працавалі апошнія гады.

Аб’яднанне «Верасень» сабрала плеяду таленавітых беларускіх мастакоў, якія ярка заявілі пра сябе ў станковых, графічных серыях, у тэхніцы афорта, аўталітаграфіі, у малюнку і акварэлі, а таксама ў часопіснай і кніжнай графіцы і плакаце. Справаздачныя выстаўкі «вераснёўцаў» праходзяць раз у два гады і адрозніваюцца тэматычнай і тэхнічнай разнастайнасцю. Мастак-графік Сяргей Волкаў шмат гадоў узначальвае супольнасць і добра памятае, як нараджалася яе гісторыя.

— Я б не сказаў, што «Верасню» ўжо трыццаць гадоў — усяго толькі трыццаць. Аб’яднанне з’явілася на свет у 1989 годзе. У той час на нас літаральна накінуўся Саюз мастакоў, бо мы вырашылі адарвацца ад секцыі графікі, — успамінае Сяргей Волкаў. — Было складана: адносіны такія, што не працавалася. І мы вырашылі стварыць сваё аб’яднанне. Перажылі шмат крытыкі... Але дагэтуль лічу, што рашэнне зрабіць асобнае аб’яднанне было правільным. Памятаю, як Георгій Паплаўскі, Юрый Зайцаў, я і іншыя мастакі літаральна біліся за тое, каб «Верасень» існаваў у межах саюза. Адваявалі.

Пасля нас пачалі з’яўляцца аб’яднанні «Няміга», «Традыцыя»... Але многія разваліліся. Прычынай усяму — унутраныя супярэчнасці. Мы існуем і цяпер, і сёння ў складзе аб’яднання — 30 чалавек. Хтосьці сыходзіць з жыцця, але прыходзяць новыя таленавітыя аўтары. Праз нашу суполку маладыя творцы могуць уступаць у Беларускі саюз мастакоў пры выкананні ўсіх абавязковых палажэнняў. З іншых секцый прыходзяць таксама. Тлумачаць: «Добра ў вас, утульна. Можна выстаўляцца. І ніхто не кажа, што ты нефармат». Мы паважаем не толькі мастацтва, паважаем уласны выбар творцы. Мастак, перш за ўсё, асоба, таму мае права паказаць, як бачыць і адчувае свет. Упэўнены: навязваць тэмы, тэхнікі нельга. Мастак проста не можа гэта добра рабіць, бо бачыць усё інакш.

На пачатку стварэння ядром «Верасня» сталі творцы, якія сфарміраваліся ў перыяд росквіту беларускай рэалістычнай школы і працавалі пераважна ў станковай і кніжнай графіцы, ужо праявілі сябе як майстры і валодалі яркай творчай індывідуальнасцю, высокай графічнай культурай. Мастацкая мова і стылістыка, тэматыка і тэхніка сяброў аб’яднання вельмі разнастайныя: ад рэалізму і імпрэсіянізму да сімвалізму і абстракцыі. Аднак першапачаткова і па сёння супольнасць грунтуецца на агульных прынцыпах творчасці — жаданні падкрэсліць маральную і эстэтычную каштоўнасць мастацтва, высокую значнасць індывідуальнага творчага пачатку, імкненні захаваць асаблівы свет мастака. Можна сказаць, што ў «Верасні» сабраліся майстры, якія вызнаюць рамантызм у самых розных яго праявах, увабраўшыя рэалістычны пафас і рамантычную эмацыянальнасць, характэрныя для 1960—1980-х гадоў, аўтары, якія імкнуцца да лірычных сюжэтаў і вобразных рашэнняў, да літаратурных асацыяцый.

— Першапачаткова секцыя арганізоўвалася як супольнасць мастакоў, што працуюць у пластычнай манеры, — расказвае мастачка, сябра аб’яднання «Верасень» Марына Эрэнбург. — Адпаведна, яе касцяк быў закладзены аўтарамі, якія адносяцца да савецкай школы жывапісу. Знайсці, дарэчы, можна рысы як беларускай, так і маскоўскай школ. Многія мастакі, што стаялі ля вытокаў стварэння секцыі, скончылі Маскоўскі паліграфічны інстытут. І ў той момант дэманстравалі больш актуальны погляд на графіку, гэта ў асноўным былі кніжныя графікі. Большасць з цягам часу стала спрабаваць сябе ў іншых жанрах: секцыя нечакана папоўнілася мастакамі-жывапісцамі. Да нас пачалі пераходзіць творцы з іншых секцый, якія, напрыклад, займаліся дэкаратыўна-прыкладным мастацтвам. Гэтыя аўтары не маглі ў межах сваіх секцый проста рэалізаваць сябе, бо ўспрымалі мастацтва крыху ў іншым ракурсе. Напрыклад, у секцыі графікі былі і ёсць пэўныя межы, што дыктуюцца традыцыямі нашага графічнага аб’яднання, якое, з аднаго боку, моцнае і перспектыўнае — адрозніваецца якасцю, акадэмізмам, вядома ва ўсім свеце, з іншага — нясе пэўны адбітак таго, хто і ў каго вучыўся, таму работы часам падобныя. Вось многія мастакі і вырашылі змяніць форму працы і падачы, творчасці.

Вялікае ўздзеянне на сутнасць аб’яднання зрабілі погляды на мэты і задачы мастацтва народнага мастака Беларусі Георгія Паплаўскага, майстра глыбокай пластычнай і жывапіснай культуры, вельмі патрабавальнага да прафесійнага майстэрства. «Верасень» арыентаваны перш за ўсё на захаванне найважнейшай ідэі значнасці прафесійнай, маральнай і эстэтычнай каштоўнасці мастацтва па-за палітычнай ангажаванасцю і масавага густу.

— Што тычыцца стылістыкі, то большасць мастакоў імкнецца да больш асучасненай пластычнай мовы, — тлумачыць Марына Эрэнбург. — Ёсць творцы, якім цікава працаваць у галіне сімвалізму, ёсць рэалісты і экспрэсіяністы. З самага зараджэння секцыі ўдзельнікі не ставілі сабе задачы быць актуальнымі, моднымі. Тут сабраліся мастакі, якія хочуць выяўляць сябе вольна. І якраз у нас гэта магчыма. Няма рамак сучаснасці ці традыцыйнасці, галоўнае — здолець адлюстраваць унутраную ідэю. Многія калегі эксперыментуюць, што вельмі захапляльна. Галоўнае — эвалюцыянаваць. Мне здаецца, у гэтым і заключаецца развіццё мастацтва.

Прадстаўленая выстаўка дэманструе сучасны светапогляд сяброў аб’яднання, паказвае магчымасці і здольнасці аўтараў. Экспазіцыя размясцілася на двух паверхах Палаца мастацтва. Вялікую цікавасць выклікаюць кампазіцыі Раісы Сіплевіч. Яе фантастыка на мяжы з рэальнасцю спараджае шэраг асацыяцый. Зачароўваюць глыбокія работы Уладзіміра Шнарэвіча. Яны быццам хаваюць у сабе сакрэт шчасця. Вяртаюць у дзяцінства цудоўныя ілюстрацыі Сяргея Волкава. Жывапіс Элеаноры Бубашкінай нагадвае чараўніцтва. Мастачка нібыта запрашае гледача распачаць дыялог аб прыгажосці.

За шмат гадоў у «Верасня» сфарміравалася сваё аблічча і пэўныя выставачныя традыцыі. Значнае месца ў экспазіцыях аб’яднання займае акварэль, у якой плённа працуюць такія выдатныя майстры гэтай тэхнікі, як Ірына Лобан, Яўген Саковіч, Уладзімір Шнарэвіч, Наталля Марчанка, Наталля Сустава і інш. Апошнім часам секцыя папоўнілася шэрагам жывапісцаў: Раіса Сіплевіч, Элеанора Бубашкіна, Вераніка Віткоўская, Ала Каласенцава, Сяргей Шэмет, Ларыса Зарубіна. Сучасныя стылістычныя тэндэнцыі прыўносяць мастакі сярэдняга і маладога пакалення, якія валодаюць уласным творчым почыркам: Наталля Марчанка, Улада Белавусава-Кірыенка, Усевалад Швайба, Тамара Дзяменцьева, Марына Эрэнбург, Элеанора Бубашкіна, Сяргей Шэмет. Нямала сярод «вераснёўцаў» і педагогаў. У розных мастацкіх навучальных установах выкладаюць Яўген Саковіч, Ірына Лобан, Усевалад Швайба, Элеанора Бубашкіна і іншыя. І гэта важкі ўнёсак у выхаванне і фарміраванне маладых беларускіх мастакоў і дызайнераў.

Вікторыя АСКЕРА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Больш за 100 прадпрыемстваў прапанавалі вакансіі ў сталіцы

Больш за 100 прадпрыемстваў прапанавалі вакансіі ў сталіцы

А разам з імі навучанне, сацпакет і нават жыллё.

Эканоміка

Торф, сапрапель і мінеральная вада: якія перспектывы выкарыстання прыродных багаццяў нашай краіны?

Торф, сапрапель і мінеральная вада: якія перспектывы выкарыстання прыродных багаццяў нашай краіны?

Беларусь — адзін з сусветных лідараў у галіне здабычы і глыбокай перапрацоўкі торфу.

Грамадства

Адкрылася турыстычная выстава-кірмаш «Адпачынак-2024»

Адкрылася турыстычная выстава-кірмаш «Адпачынак-2024»

«Мы зацікаўлены, каб да нас прыязджалі».