Вы тут

З песень “Спадкі” нарадзіліся


Беларуская суполка ў эстонскім горадзе Тарту “прарасла” да жыцця, нібыта прыгожая напаўзабытая мелодыя: дзякуючы моцным беларускім песенным традыцыям


Ірына Хэла Каламіец з музыкам ансамбля “Пліса”. Фота Віктара Байкачова

Аповед пра суполку, якая мацнее ў Тарту, хочацца мне пачаць з такой развагі: усё, што з намі адбываецца па жыцці, закладзена яшчэ да нараджэння. А затым, калі расцем — ідзе развіццё, станаўленне характару, інтарэсаў. Так і ў мяне, са мной адбылося.

З дзяцінства памятаю песні, якія гучалі ў нашай вялікай сям’і. Мае дзядуля й бабуля, маміны бацькі-беларусы па волі лёсу ў жніўні 1945‑га ў Тарту апынуліся. Мы жылі ў раёне Карлава на вуліцы Цяхэ (Зорная) у старым драўляным доме. Нас было шмат, і таму святы спраўлялі гуртом. А дзе застолле — там і песні! Гэта былі, у асноўным, старадаўнія, тужлівыя беларускія напевы. Так і запомніліся мне, увабраліся, як кажуць, з малаком маці. А мама, Валянціна Паўлаўна, спявала заўсёды: ля пліты, калі ў доме прыбірала, у лесе — калі ездзілі па грыбы-ягады… Я добра памятаю, як шчыльна завешвалі ў нашым доме ўвечары вокны, спраўляючы Каляды ў снежні. То было, дарэчы, двайное свята ў нас: бо мамчын малодшы брат якраз нарадзіўся ў гэты ж дзень.

Прайшлі гады. Даўно няма з намі большасці сваякоў… І вось паўстала ды ўмацавалася ў мяне думка: не страціць тыя родныя напевы. Спачатку я запісала на паперы “маміна” любімае, што найбольш часта яна спявала, ды папрасіла яе ўспомніць яшчэ што-небудзь. Так з’явіўся кампакт-дыск з дзесяццю песнямі. Гэта было наша хатняе відэа, аўтар запісу — Сір’е Пеньям. Яна ж папрасіла ў нас дазволу паставіць адну з тых песень і на ютуб — гляньце, там ёсць беларуская песня “Пасею гурочкі” (з прыпіскай, што спяваюць Ірына і Валянціна — гэта мы з мамай).

Ад песень захацелася рухацца далей: стварыць Беларускае таварыства Тарту. Спачатку мы прадстаўлялі сябе як таварыства “Спадчына”, потым “Сябры” з Нарвы параілі змяніць назву: каб у эстонскім напісанні назвы абыходзіцца без літар “з шапкамі” (ёсць такія ў лацініцы). Паколькі ж сэнс назвы зменьваць не хацелася, то выбралі цяпер малаўжывальнае, але жывое, сакавітае беларускае слова: “Спадкі”. Пад такою назваю ўвайшлі ў рэгістр некамерцыйных таварыстваў Эстоніі 22 мая 2017 года.

Нашы “хросныя” — гэта згаданая суполка “Сябры” з Нарвы. З падачы тамтэйшых беларусаў мы пабывалі на свяце “Купалле” ў Клайпедзе, выступілі на трэцім Фэсце мастацтваў беларусаў свету ў Мінску (пра трыа “Спадкі” з Эстоніі мы згадвалі тады ў тэксце “Ёсць надзея, бо фэст маладзее” — ГР, 21.09.2017. — Рэд.), з’ездзілі на “Славянскі базар – 2018” у Віцебск. Шмат разоў потым выступалі на святах у Нарве і Маарду. Я да таго ж прайшла курсы кіраўнікоў творчых беларускіх калектываў з замежжа ў Мінску. Пэўна, за два гады дзейнасці “Спадак” гэта — нямала. Вядома ж, мы шмат спяваем і на іншых імпрэзах. На нашых сустрэчах у Тарту бываў ранейшы Амбасадар Беларусі ў Эстоніі Анатоль Сцёпусь. А сёлета 6 ліпеня мы разам з нарвскімі “Сябрамі” адзначалі вялікія, юбілейныя для Беларусі даты — у Нарве. “Спадкі” спявалі на адной сцэне з ансамблем “Пліса” з пасёлка Акцябрскі Смалявіцкага раёна. Незабыўны момант! Дзякуй вялікі нарвіцянам, што запрасілі нас! Вельмі спадабалася тая імпрэза “Сяброў”: так душэўна ўсё было, са слязамі на вачах гаварылі пра жахі вайны, Вызваленне Беларусі, вялікую Перамогу.

Наступным днём, 7 ліпеня, нашымі гасцямі на свяце Купалля ў Тарту былі як згаданы гурт “Пліса”, так і нарвскія “Сябры”. У парку Юлейыэ нашы госці падарылі слухачам выдатныя беларускія песні, мы ўсе разам паводле Купальскай традыцыі звівалі вянкі, пускалі іх у раку.

Вясною, 25 мая 2019 года, мы адзначылі двухгоддзе суполкі “Спадкі”. Прыехалі да нас у госці “Сябры” з Нарвы, Зінаіда Клыга і яе “БЭЗ” — гэта Згуртаванне беларускай культуры з павета Іда-Вірумаа, “Ялінка” з Маарду, баяністка й фатограф Тамара Соотс з Сеттумаа, спявачка Ніна Пятрова з горада Пячоры. Наведаў свята Першы сакратар Амбасады Беларусі ў Эстоніі Аляксандр Татаркін з сям’ёй. (Інтэрнэт падказвае: Аляксандр Валер’евіч курыруе консульскія й дагаворна-прававыя пытанні, гуманітарную й культурную супрацу, турызм, працу з дыяспарай. — Рэд.). З прамовай і віншаваннем выступіў Урмас Клаас, мэр Тарту. Было прыемна бачыць такую ўвагу да нас, і што побач — сябры.

Ансамбль “Пліса” са Смалявіччыны на Купаллі ў Тарту. 2019 г. Фота Віктара Байкачова

Мы былі пад вялікім ўражаннем ад святкавання 30‑годдзя згуртавання “БЭЗ” у Йыхві 21–22 верасня. Хутка адзначылі і 20‑годдзе “Сяброў” у Нарве. Так, восень у нас — вясёлая, цікавая.

Праз газету звяртаемся да беларусаў Тарту ды ўсіх, хто мае кантакты з супляменнікамі ў горадзе: адгукніцеся, выходзьце на сувязь! Найвялікая праблема “Спадак” — знайсці “сваіх” у Тарту. Паводле апошняга перапісу нас у горадзе больш за 300, але ж доступу да рэгістра не маем. Так што шукаем беларусаў, гатовых да супрацы. Мы ўдзячныя за падтрымку нашых пачынанняў спецыялістам з мэрыі Тарту, аддзела культуры, Гарадской бібліятэцы імя О. Лутса.

З пажаданнем усім добрага здароўя,

Ірына Хэла Каламіец.


Рэдакцыйны каментар

З Гомельшчыны родавыя карані

Спадарыня Ірына Хэла даслала нам тэкст на рускай мове пад назвай: “«Спадкі» з эстонскага горада Тарту — наша спадчына”. Сталыя чытачы “ГР”, можа, памятаюць артыкул “Землякі ў люстэрку СМІ” (№ 18, 18.05.2017), у якім мы нібы заступіліся за назву новай суполкі. Расказваючы пра сустрэчу актывістаў замежных суполак беларусаў з Упаўнаважаным па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Леанідам Гулякам, згадалі й пра трохі штучную спрэчку наконт назвы суполкі “Спадкі”. Некаторыя настойвалі: маўляў, такога слова ў беларускай мове няма. Аднак — ці добра мы родную мову ведаем? Яе ж можна спасцігаць бясконца! І ў інтэрнэце, у слоўніках фіксуецца слова “спадкі” як размоўнае. Азначае: “Маёмасць, якая пасля смерці ўладальніка пераходзіць у карыстанне каго-небудзь”. Спадкі — нешта канкрэтнае, што застаецца ў спадчыну. Мы пісалі напрыканцы: “І калі ўжо ёсць да суполкі “Спадкі” такі вось інтарэс, то й нам варта будзе пра яе расказаць”. Што мы ўрэшце й робім, даўшы магчымасць суполцы больш сябе праявіць.

Ірына Хэла Каламіец спявае разам з маці, Валянцінай Паўлаўнай

Кантакт з Ірынай Хэлай Каламіец мы наладзілі дзякуючы “Сябрам” з Нарвы. На просьбу дадаць больш канкрэтыкі пра сябе кіраўніца “Спадак” напісала, што нарадзілася 4 сакавіка 1954 года ў Тарту, мае дзве вышэйшыя адукацыі. Спачатку закончыла Эстонскую сельгасакадэмію вочна (ЭСХА, цяпер Аграрны ўніверсітэт), стала інжынерам-механікам і адпрацавала па спецыяльнасці 10 гадоў у сельскай гаспадарцы. Потым завочна закончыла Талінскі педінстытут імя Э. Вільдэ па спецыяльнасці “руская філалогія” ды 15 гадоў была настаўніцай рускай мовы, мела класнае кіраўніцтва ў эстонскай школе. Далей — Тартуская медшкола, спецыялізацыя — сацабслугоўванне, работа са школьнікамі-аўтыстамі. З 1994‑га па гэты час Ірына Хэла займаецца альтэрнатыўнай медыцынай, скарыстоўваючы веды з японскай школы Шын-До, кітайскай народнай медыцыны, мае дыпломы цаліцеля.

Маці яе, Валянціна Паўлаўна Каламіец, у дзявоцтве Алексіна, была беларуска (1929–2016). Бацька, Дзмітры Аляксеевіч, украінец (1927–2001). Бацька маці — Павел Майсеевіч Алексін (1904–1976), родам з Гомельскай вобласці (вёска Рудня), працаваў па лініі МУС. Яго жонка Ганна (Акуліна) Мікалаеўна (у дзявоцтве Усава) (1907–1983) — таксама родам з Гомельшчыны, з вёскі Струкі, была дамашняй гаспадыняй, гадавала пяцёра дзяцей. “Некалькі гадоў таму я запрашала гомельскую радню ў Тарту на злёт, аднак адтуль мне прыйшла адмова па стане здароўя, — дзеліцца Ірына Хэла Каламіец. — Той зімой адправіла тры лісты па наяўных у мяне адрасах у Гомель (траім дзядзькам, стрыечным братам маці), ды адказаў не атрымала. Апошні раз мы сустракаліся з імі на другі год пасля Чарнобыльскай катастрофы ў часе адпускнога падарожжа. Я жадаю адшукаць сваю радню”.

Таму, дарэчы, мы й падаем такія падрабязнасці ў газеце: гэта можа дапамагчы ў пошуках. Яшчэ мы даведаліся, што кіраўніком суполкі аформлены Антон Васільеў, старэйшы сын (іх у яе двое) актывісткі “Спадак” і нефармальнай кіраўніцы суполкі. Антон па магчымасці аказвае дапамогу маці, калі ладзяцца імпрэзы, яны абодва — сябры праўлення суполкі, “у якой нас, актыўных, усяго трое. Асноўнае — спевы й вершы. Толькі адна ўдзельніца валодае беларускай мовай”.

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.