Вы тут

У снежні Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа святкуе юбілей


У снежні Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа святкуе юбілей. З гэтай круглай датай калектыў установы павіншаваў Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка.


Невялікі двухпавярховы будынак на тэрыторыі Нацыянальнай акадэміі навук — гэта сапраўды дом пісьменніка, дзе ён жыў з сям’ёй з канца 1944 года да апошніх дзён. А ў 1956-м, пасля смерці народнага паэта, арганізацыяй мемарыяльнай прасторы займаўся старэйшы сын Коласа Даніла. За гэтыя гады праведзена вялікая работа па ўвекавечанні памяці легендарнага заснавальніка новай беларускай літаратуры. Сёння музей Якуба Коласа — гэта 10 экспазіцыйных залаў, у дзвюх захаваны прыжыццёвы інтэр’ер кабінета і спальні пісьменніка. У астатніх пакоях — мэбля і рэчы, якімі карыстаўся паэт на працягу апошніх гадоў свайго жыцця.

Асноўны фонд музея налічвае звыш 31 тысячы адзінак. Гэта асабістыя рэчы Якуба Коласа і яго сям’і, кнігі, рукапісы, дакументы, мастацкія работы, якія ўвекавечваюць вобраз народнага паэта і герояў яго твораў. У музеі таксама маюцца і неарыгінальныя, дублетныя матэрыялы (рэпрадукцыі, копіі, муляжы), з якіх створаны навукова-дапаможны фонд колькасцю звыш 4 тысяч адзінак.

Два месяцы таму ў музей Якуба Коласа прыйшоў працаваць новы дырэктар Аляксандр Храмы, які адказна ставіцца да задач захавання і папаўнення спадчыны песняра. На яго думку, ужо зараз спадчыну трэба не проста захоўваць на паліцах, а выносіць у народ, каб людзі ведалі і памяталі, хто такі Якуб Колас.

Якуб Колас у 1950-я гады.

— Сёння я дакладна разумею, што канцэпцыю мадэлі развіцця трэба разглядаць не толькі для асноўнага будынка нашага музея, але таксама і за яго межамі, — упэўнены Аляксандр Храмы.  — Я не забываюся, што ў Мінску ёсць тая ж плошча Якуба Коласа, якую таксама лічу адной з частак нашай установы, ёсць магіла песняра, ёсць філіял — Мікалаеўшчына на Стаўбцоўшчыне, дзе знаходзіцца сядзіба Якуба Коласа. Там прайшоў адзін з яго перыядаў жыцця. Нельга забыць пра Пухавіцкі раён, дзе ў 1930-я гады пясняр часта бываў, Акадэмію навук, дзе адбывалася яго навуковая дзейнасць, 20 бібліятэк і тэатр, якія носяць імя Якуба Коласа. Спадчына паэта вялікая. Штогод у нашым музеі праходзяць Каласавіны. Праўда, заўсёды яны працавалі толькі ў літаратурным напрамку, але з наступнага года, я спадзяюся, мы іх пашырым. Мне, як новаму дырэктару, цяжка пакуль нават асэнсаваць увесь той багаж, які трэба адначасова падтрымліваць і працаваць.

4 снежня ў музеі адбылося ўрачыстае мерапрыемства, дзе ў гонар Якуба Коласа прагучала безліч прыемных і цёплых слоў. У межах свята адкрылася выстаўка «Ад Адама да Кастуся Міцкевіча. Песняры зямлі беларускай». Праз такую назву арганізатары ў першую чаргу хацелі пашырыць уяўленне наведвальнікаў і ўвогуле жыхароў Беларусі пра жыццё паэта. На жаль, не ўсе сёння ведаюць, што сапраўднае прозвішча Коласа — Міцкевіч.

— Мы хацелі паказаць, што Якуб Колас выхоўваўваўся на ідэалах сусветна вядомых песняроў: не толькі такіх, як Пушкін альбо Лермантаў, але і Адам Міцкевіч, — расказаў Аляксандр Храмы.  — Адчуваецца тоеснасць у творчасці абодвух паэтаў. Нягледзячы нават на тое, што яны пісалі на розных мовах. Пры жыцці Якуб Колас падтрымліваў стасункі з польскім бокам, каб паказаць, што Адам Міцкевіч — яшчэ і беларускі пісьменнік. Выстаўку арганізавалі пры падтрымцы калекцыянера Уладзіміра Ліхадзедава. Шмат што паказана ўпершыню. Маюцца фотаздымкі, якія да гэтага часу нідзе не публікаваліся.

Дарэчы, у музея ёсць яшчэ адна нагода для святкавання  — 105-годдзе першага дырэктара — старэйшага сына Якуба Коласа Данiлы Канстанцiнавiча. З гэтай прычыны створана асобная экспазiцыя. Сёння ў архіве музея знаходзіцца фільм «Народны пясняр», зняты Юрыем Тарычам. Гэтая стужка мала вядома шырокаму колу аматараў кінематаграфіі, тым не менш, яна прыцягвае з першых хвілін прагляду. Калісьці сам Тарыч падарыў фільм Якубу Коласу. Стужка таксама стала падарункам для гасцей музея.

Асабістыя рэчы Данілы Міцкевіча, першага дырэктара музея Якуба Коласа

— Увогуле, калі я прыйшоў у музей, быў вельмі ўражаны, наколькі актыўна працуюць музейныя работнікі,  — успамінае Аляксандр Васільевіч.  — Мне адразу дапамаглі зразумець, у якім напрамку мы павінны рухацца і як вызначацца са стратэгіямі. Гэта неацэнная дапамога. У мяне добрыя адносіны з нашчадкамі Якуба Коласа, якія таксама стараюцца нас падтрымаць. Сённяшняе свята  — працэс калектыўны, за які кожнаму, хто быў датычны, хочацца падзякаваць.

Музей Якуба Коласа захоўвае больш за 2,5 тысячы рукапісаў. Сярод самых цікавых і каштоўных  — цыкл дарэвалюцыйных вершаў Коласа, яго белетрыстыка, фальклорныя сшыткі з запісамі казак, легенд, паданняў, народных песень, якія паэт зрабіў у перыяд вучобы ў Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі і ў гады працы настаўнікам на Палессі ў 1899—1904 гадах. Сярод найбольш каштоўных экспанатаў кніжнага фонду  — першыя і амаль усе прыжыццёвыя выданні твораў Якуба Коласа на беларускай і рускай мовах, а таксама адзінае, якое захавалася з усяго накладу, 4-е выданне паэмы «Новая зямля» 1941 года.

— Мне вельмі важна ведаць, што 4-е выданне «Новай зямлі» захоўваецца ў нас. Якуб Колас заўсёды для мяне быў блізкім паэтам. Мама з дзяцінства чытала мне ўрыўкі з «Новай зямлі», — падзяліўся дырэктар музея. — Цяпер я чытаю іх сам. Калі, бывае, становіцца сумна, пачытаеш  — і адразу адчуваеш сябе лепш. Яго радкі нагадваюць пра шчаслівыя часы дзяцінства.

Літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа актыўна папулярызуе веды пра ўклад пісьменніка ў развіццё Беларусі як краіны і беларускага народа як самабытнай нацыі. Статус адзінага мемарыяльнага музея-сядзібы ў Мінску, безумоўна, вызначае яго ўнікальнасць сярод іншых літаратурных музеяў сталіцы.

Вікторыя АСКЕРА

Фота Кастуся ДРОБАВА

Загаловак у газеце: Унікальная спадчына

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.