Вы тут

Азбука прафесій. «На працы я павінна быць выхавальніцай, а не мамай, якая глядзіць за сваім дзіцём»


Паводле звестак Міністэрства адукацыі, сёння ў 2940 установах дашкольнай адукацыі розных тыпаў і 858 вучэбна-педагагічных комплексах выхоўваюцца звыш 436 тысяч дзяцей дашкольнага ўзросту, з якімі займаюцца амаль 57 тысяч педагогаў. Узровень ахопу дзяцей дашкольнымі ўстановамі ў Беларусі, адзначаюць спецыялісты, адзін з самых высокіх сярод краін СНД. Але па вялікім рахунку гэта ўсяго толькі сухія статыстычныя лічбы, за якімі хаваецца адна з самых патрэбных і важных, і прытым, даруйце за каламбур, адна з самых незаўважных у грамадстве прафесій — выхавацель дзіцячага садка.


Пра тое, ці дастаткова проста любіць дзяцей, каб працаваць з імі, і чаму з дарослымі знайсці агульную мову бывае цяжэй, чым з малымі, мы распыталі Наталлю СІНІЧЭНКУ, якая працуе выхавальніцай у дзіцячым садку № 1 горада Сянно, і яе сына-дзесяцікласніка Глеба. Месца і героі, між іншым, абраны невыпадкова: яслі-садок стаў лепшым у раёне па выніках мінулага года, а сама Наталля Мікалаеўна нядаўна выйграла раённы этап конкурсу прафесійнага майстэрства педагагічных работнікаў у намінацыі «Выхавальнік дашкольнай адукацыі»..

— Існуе распаўсюджаны і даволі крыўдны стэрэатып, маўляў, у выхавацелі сёння бяруць усіх, незалежна ад адукацыі. Глеб, ці ведаеш ты, чаму мама выбрала гэтую прафесію?

Глеб: Як расказвала бабуля, маме з дзяцінства падабалася дапамагаць даглядаць меншых дзяцей, займацца з імі. Гісторыю станаўлення мамы як выхавальніцы я дакладна не ведаю, але ведаю, што гэта быў свядомы выбар — больш за тое, мама пайшла вучыцца ў педагагічны інстытут нават насуперак жаданню бацькоў...

Наталля: Так, бацькі хацелі, каб я ішла ў медыцынскі. А я паступала туды, дзе не трэба здаваць матэматыку (смяецца). Насамрэч, я заўсёды любіла дзяцей, але, шчыра прызнаюся, не ўяўляла цалкам сутнасць працы выхавацеля — мне здавалася, трэба толькі даглядаць малых, а практыка паказала, што неабходна навучыць іх не толькі навыкам самаабслугоўвання і завязвання шнуркоў, але і, напрыклад, навучыць гукавому аналізу слова ці ўменню адрозніваць творы выяўленчага мастацтва па жанры.

— Як правіла, бацькі-выхавацелі стараюцца не браць у групу сваіх дзяцей. У вас як было?

Глеб: Мама працавала ў маім садку, але ў іншай групе, да нас прыходзіла хіба што на замену. Затое бабуля была маім настаўнікам у пачатковай школе, і я на сабе адчуў долю «настаўніцкіх дзяцей», бо ў пятым класе некаторыя настаўнікі спачатку казалі, што бабуля «нацягвала» мне адзнакі. Давялося даказваць, што гэта не так.

Наталля: Так, гэта прынцыповы момант: на працы я павінна быць выхавальніцай, а не мамай, якая глядзіць за сваім дзіцем. Нават калі ў Глеба ішоў адаптацыйны перыяд да садка, я не заходзіла да яго ў групу, каб не перашкаджаць калегам, — і трэба сказаць, адаптацыя прайшла лёгка, ён, можа, дні тры капрызнічаў, а потым асвоіўся.

— Выхавацелю цяжэй кантактаваць з дзецьмі ці з дарослымі?

Глеб: Калі гаварыць канкрэтна пра маю маму, мне здаецца, ёй з дзецьмі больш камфортна — гэта не толькі яе праца, але і яе жыццё. Калі я праводжу больш часу ў школе, то мама большую частку дня — на працы, і нават дома яна, бывае, да ночы рыхтуецца да заняткаў, распрацоўвае прэзентацыі, друкуе справаздачы, прыдумвае штосьці цікавае, стараецца ўкласці ўсю душу ў прафесію. Толькі калі вельмі стамляецца, можа папрасіць мяне аб дапамозе.

Наталля: На сёння магу сказаць, што ўстанавіць кантакт з бацькамі і зрабіць так, каб яны насамрэч табе давяралі, нашмат складаней, чым з дзецьмі. Бо для таго, каб дзеці пачалі табе давяраць і не плакалі, трэба толькі быць з імі шчырай, адкрытай. Дарослыя настолькі адвыклі давяраць каму б там ні было, што для іх «адаптацыі да садка» патрэбны прыкладна год, і для гэтага неабходна, каб яны бачылі цябе не толькі ў раздзявальні ці на фармальных бацькоўскіх сходах. Некаторыя распытваюць, колькі дзіця з'ела лыжак кашы, колькі супу... А гэта далёка не галоўная, а другасная рэч. Таму я стараюся часцей размаўляць з бацькамі, расказваць ім, што такое крызіс трох гадоў, які ў большасці дзяцей супадае з першым паходам у садок і адаптацыяй. Бацькі часам думаюць, што дзіця плача, бо не хоча ў садок, — а гэта ў асноўным якраз з-за бацькоўска-дзіцячых стасункаў, калі малое хоча рабіць усё само, а яго распранаюць і кормяць, як маленькае... Але з «маімі» бацькамі — а цяпер у групе па спісе 18 дзяцей, але пастаянна ходзіць менш — мне пашанцавала, мы адно аднаго слухаем, чуем і падтрымліваем. Хоць, па шчырасці, загружанасць часта перашкаджае нават прачытаць дадатковую навукова-метадычную літаратуру па сваёй спецыяльнасці, не тое што прыдумаць нешта цікавае і крэатыўнае... Мне здаецца, калі б зменшыўся аб'ём папяровай працы, сіл хапіла б горы звярнуць.

— Што, на ваш погляд, самае складанае ў рабоце выхавацеля?

Глеб: Я лічу, што якраз знайсці падыход да бацькоў, усталяваць даверлівыя і ўзаемапаважлівыя адносіны, каб не ўзнікалі на роўным месцы канфлікты з-за дробязяў, калі бацькі, не разбіраючыся, абвінавачваюць выхавацеля ў некампетэнтнасці. Увогуле, мне здаецца, каб выслухоўваць усе бакі і прыходзіць да кампрамісу, выхавацелю патрэбная вельмі моцная, устойлівая псіхіка.

Наталля: Дзякуй, сыночак (смяецца)! Для мяне самае складанае — навучыць дзяцей быць самастойнымі. Я разумею, што педагог, выхаванец і бацькі ў ідэале мусяць шчыльна ўзаемадзейнічаць, але навучыць дзяцей самастойнасці ў нашых умовах, калі многія дарослыя схільныя да гіперапекі, вельмі няпроста. Таму Глеб мае рацыю: я спачатку тлумачу гэта бацькам, паказваю каштоўнасць «я магу», да якога імкнецца кожнае дзіця, а потым мы дзейнічаем разам.

— А што самае прыемнае ў прафесіі выхавацеля — зачыніць дзверы за апошнім выхаванцам і выдыхнуць?

Глеб: На мой погляд, маме падабаецца кантактаваць з дзецьмі, адкрываць у іх пэўныя таленты і здольнасці, аналізаваць праведзеную працу і ўсведамляць, што многім рэчам навучыла гадаванцаў менавіта яна.

Наталля: Найвялікшае задавальненне адчуваю, калі іду па вуліцы, і мае былыя выхаванцы, якім ужо 16, а каму і 20 гадоў, усміхаюцца і вітаюцца. Альбо, напрыклад, якраз пад намі жыве мая колішняя выхаванка — і яна пры сустрэчы можа сказаць: «Наталля Мікалаеўна, якая ў вас класная сукенка — можна я пазычу яе ў вас на вечарынку?» Гэта праўда вельмі важна і прыемна.

— Нават самы вялікі аптыміст, мяркую, пагодзіцца, што выхавацель — гэта не пра грошы. Дзеля чаго і каму варта ісці ў прафесію, як вы мяркуеце?

Глеб: Варта ісці толькі ў тым выпадку, калі ты адчуваеш, што гэта дакладна твой шлях, табе падабаецца сама атмасфера, ты гатовы не толькі займацца з дзецьмі, але і запаўняць мноства дакументаў, і выслухоўваць прэтэнзіі бацькоў... Дарэчы, я крыху не згодны з тым, што калі ты працуеш выхавацелем, то залатых гор ніколі не будзе. Можна развіць свае кампетэнцыі і, напрыклад, працаваць у недзяржаўным, прыватным садку, альбо самому адкрыць падрыхтоўчыя групы для садка ці разгледзець іншыя варыянты.

Наталля: На мой погляд, ісці вучыцца і працаваць у дашкольную адукацыю можна таму, што ты будзеш упэўнены — цябе будуць шчыра любіць. Маленькія дзеці любяць без умоў, без усялякіх «але», адкрыта і аддана.

— Калі Глеб вырашыць ісці працаваць у дзіцячы садок...

Глеб: Сумняваюся. Я не супраць пабыць з адным-двума малымі, але ж не з 22 дзецьмі ў групе! Разы, можа, два я дапамагаў маме ў арганізацыі ранішнікаў ці нейкіх паходаў, і пераканаўся, што гэта вельмі няпростая, карпатлівая праца. З дзецьмі ўсё ж вельмі складана, іх трэба любіць і адчуваць. А мяне больш вабіць юрыдычны кірунак, ужо займаюся з рэпетытарам па грамадазнаўстве і англійскай мове, пакуль не выбраў дакладна, у якую навучальную ўстанову паступаць, але ж час вызначыцца яшчэ ёсць.

— Калі сказаць у некалькіх словах, то выхавальнік — гэта...?

Глеб: Гэта чалавек з вялікай літары. Чалавек, які сапраўды гадуе новых людзей, мае найвышэйшы ўзровень адказнасці і ўмее знаходзіць падыход да кожнага дзіцяці, якое ўжо — індывідуальнасць са сваім характарам, з тымі ці іншымі станоўчымі і адмоўнымі рысамі.

Наталля: У трох словах? Тады так: гуманны, прафесійны і неардынарны чалавек.

«Сонны» лайфхак

Адна з праблем, якую вайной і мірам спрабуюць вырашыць бацькі дашкольнікаў — пакласці малое спаць днём. Наталля Сінічэнка гаворыць, што ўсё ў руках саміх бацькоў: «Я абсалютна згодна з навукоўцамі, якія распрацавалі прыкладны распарадак дня дашкольніка. І калі вашае дзіця ўстане а сёмай раніцы, а пасля ўсіх заняткаў у яго будзе фізкультхвілінка, калі прагулка будзе дастаткова актыўнай, з уключэннем усіх неабходных кампанентаў, — то, паверце, у гадзіну дня пасля добрага абеда малое будзе моцна спаць. Наогул, калі дома прытрымлівацца такога ж рэжыму, як у дзіцячым садку, то і вам будзе нашмат прасцей, і менш будзе капрызаў «не хачу ў садок».

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Фота Таццяны ТКАЧОВАЙ

Загаловак у газеце: Людзі, якія гадуюць новых людзей, або Мая мама — выхавальніца!

Выбар рэдакцыі

Тэатр

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Артыст Купалаўскага тэатра —  пра дзяцінства, шлях да сцэны і вывучэнне беларускай мовы.

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Для Блізнятаў надыходзіць тыдзень сур’ёзных змен у асабістым жыцці.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.