Вы тут

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму


Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? А колькi лiрычных песень створана на яго вершы — «Вёска мая», «Салаўiны гай», «Пасланне сыну»... Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай. Яны неверагодна арганiчная i прыгожая пара!


— Памятаеце дзень знаёмства?

Надзея Iванаўна: — Я вучылася ў 9 класе, а Ваня быў у нашай школе настаўнiкам.

— Вось гэта паварот!

Н. I. — Усё не так, як вы падумалi! Я не была яго вучанiцай! Родам я са Смаленшчыны, у 9 i 10 класы даводзiлася ездзiць 20 кiламетраў ад дому. А Ваня з Магiлёўшчыны, жыў на хутары за восем кiламетраў ад маёй вёскi. Яго сястра працавала ў нашай школе, а мая мама была дырэктар. Вось сястра i папрасiла маму: маўляў, вазьмiце на работу брата, ён не паступiў у ВНУ, дык, каб не губляў год, хай папрацуе ў школе. А мне неяк не вельмi былi цiкавыя мясцовыя хлопцы — iх жа з пялюшак ведаеш.

А яшчэ ў нас у школе была вельмi дастойная сямейная пара настаўнiкаў, яны ва ўсiм дапамагалi адно аднаму, былi ўважлiвыя i клапатлiвыя, i я часам марыла: вось бы ў мяне быў муж-настаўнiк!

Аднойчы я прыехала дадому ў суботу, раптам грук у дзверы. Адкрываю i бачу: высокi прыгожы хлопец, пытаецца Любоў Леанiдаўну, кажу яму, што пакуль мамы няма дома, ён просiць прабачэння i сыходзiць. Пазней убачыла яго ў школе — Ваня вёў фiзкультуру i фiзiку. I ўсё гэта — толькi з дзесяцiгодкай за плячыма. У той час так можна было...

Iван Захаравiч: — Я звярнуў увагу на Надзю — прыгожая дзяўчына, але наўрад цi будаваў нейкiя планы з першай сустрэчы. Затое калi яна скончыла 10 класаў i збiралася ехаць паступаць у Ленiнград, аб чым мне сказала яе мама, раптам пачаў горача раiць ехаць у Мiнск, маўляў, блiжэй, а сам ужо скончыў першы курс геафака БДУ.

— Ну, вядома, жывучы ў адным горадзе, можна i на спатканнi бегаць...

Н. I. — Ну, сапраўдных спатканняў i заляцанняў у нас i не было... Як i марыла, паступiла на бiблiятэчны факультэт педiнстытута. Часам на занятках глядзела ў акно на корпус БДУ з такiмi вялiзнымi аўдыторыямi i думала: напэўна, дзесьцi там Iван на лекцыях. Мы хоць i жылi ў розных рэспублiках, але ў Мiнск дабiралiся з адной станцыi, ды яшчэ на перакладных. Аднойчы, памятаю, так стамiлася, што ў дарозе заснула i паклала галаву Iвану на плячо.

I. З. — А я падумаў: якая прыгожая! Вось бы мне такую жонку...

— Iван Захаравiч, чаму да дзяўчыны не заляцалiся?

I. З. — Па маiх уяўленнях тады, ды i цяпер, калi сустракаешся з дзяўчынай, трэба дарыць ёй кветкi, цукеркi, купляць бiлеты ў кiно. Для мяне гэта была недазваляльная раскоша. Мама не магла дапамагаць фiнансава, даводзiлася выжываць на стыпендыю. I я радаваўся, што ёсць магчымасць мець зносiны з Надзяй, хоць рэдка, трымаць яе ў полi зроку.

Н. I. — Вось, уяўляеце! А я ж галаву ламала, мучылася: што за загадкавы хлопец? Едзем разам на вучобу, па дарозе ўдзяляе мне максiмум увагi: чамадан мой нясе, усiм цiкавiцца. А прыязджаем у Мiнск — некуды знiкае. I зусiм мне не патрэбныя былi нi кветкi, нi цукеркi, нi кiно! Я была сцiплая, не распешчаная дзяўчына.

I. З. — У нас на факультэце была ваенная кафедра. I паколькi я быў адзiн з найлепшых студэнтаў, накiравалi служыць у Германiю. Перад ад'ездам прыехаў дадому, хацеў зрабiць такi настальгiчны тур па дарагiх мясцiнах. Планаваў i да Надзiнай мамы зайсцi, падзякаваць, што яна ўзяла мяне на работу.

Н. I. — Ваня — да нас, а я — на танцы збiраюся, прыехалi хлопцы са Смаленскага медiнстытута! Ваня прыбыў ужо ў вайсковай форме — такi цiкавы малады лейтэнант! I вось быў момант, калi мы выпадкова сустрэлiся вачыма i прабегла тая самая iскра... Я падумала: ды ну, не можа быць! I, на ўсякi выпадак, пайшла на танцы...

— А як Iван Захаравiч адрэагаваў?

I. З. — Паехаў дадому. Кажу сястры: Надзя такая прыемная, добрая дзяўчына. Яна мне адказвае: «Дык ажанiся!» Папрасiў сястру мяне сасватаць!

Н. I. — Мама пытаецца, цi згодная я пайсці за Iвана, а я, паколькi ўсё так нечакана, нiчога не магу вырашыць. Нават расплакалася, па гэты дзень не ведаю, ад шчасця цi ад засмучэння. Усё ж сказала «так». Чаго ўжо было ўтойваць? Даўно падабаўся, запаў у душу.

— А быў час распiсацца, вяселле справiць?

I. З. — Якi час?! Праз некалькi дзён трэба быць у Мiнску. Цешча патэлефанавала ў сельсавет, нас «па знаёмстве» распiсалi ў той жа дзень. Ехалi мы на матацыкле, як вы разумееце, без усякiх кветак i стужачак. Мы ж нявопытныя, не ведалi, што патрэбныя сведкi. Старшыня сельсавета выклiкала качагара i прыбiральшчыцу. Тым не менш, мы адзначылi стварэнне маладой сям'i: у мяне было з сабой шампанскае!

Н .I. — Хуценька зладзiлi вечар для родных, суседзяў. Але «горка» нам крычалi, вось тады мы ўпершыню i пацалавалiся. А яшчэ Ваня мяне здзiвiў букетам пышных гладыёлусаў. Дзе ён iх узяў, не ўяўляю! У нашай вёсцы тады такiх кветак не было. Потым мы пабудавалi свой дом, i кожную вясну я высаджваю гладыёлусы — да гэтага часу мае любiмыя кветкi!

I. З. — Пасля вяселля мне засталося двое сутак пабыць дома. Для камандавання быў сюрпрыз — з'ехаў халасцяком, вярнуўся жанатым чалавекам. Надзя па размеркаваннi паехала працаваць у Пiнск. Праз два месяцы быў гатовы для яе выклiк, але як толькi яна прыехала, мяне на два месяцы камандзiравалi ў Брандэнбург.

— Вясёлы пачатак сямейнага жыцця...

Н. I. — Жах. Адна, у чужой краiне, работы няма. Калi Iван вярнуўся, адразу пачала яго «пiлаваць»: дзе работа?

I. З. — Надзя ўладкавалася ў бiблiятэку. Яна вельмi добра ўсё там наладзiла. А мне хацелi падоўжыць службу яшчэ на два гады, таму што ўзвод быў найлепшы. I папракалi: у цябе ж тут жонка працуе! Але я просты хлопец: пабыў у Германii — i дадому ўжо моцна цягнула.

— А колькi ўвогуле было пераездаў у вашым жыццi?

Н. I. — Сем. Гэта няпроста. Не дарма ж кажуць: адзiн пераезд роўны двум пажарам. Заўсёды трэба было ўладкоўвацца на новым месцы, дзецi школы не раз мянялi. Сядзець дома мне вельмi цяжка маральна, таму кожны пераезд — гэта яшчэ i пошук работы. Думала i пра тое, што трэба i мне зарабляць для сям'i. Дастатку не было, жылi ад зарплаты да авансу.

За дзесяць гадоў вельмi расчаравалася ў бiблiятэчнай працы. Хацелася працаваць з людзьмi, а атрымлiвалася, што з паперамi. Акрамя знясiльваючага, манатоннага апiсання кнiг, складання каталогаў, ствараеш планы i пратаколы праведзеных мерапрыемстваў для правяраючых.

I. З. — Мы шмат перапiсвалiся, i я бачыў, што ў Надзi вельмi лёгкi стыль. Падумаў, што добра было б ёй працаваць у рэдакцыi. Калi пераехалi ў Крычаў, дзе я служыў начальнiкам мiжрайаддзела КДБ, патэлефанаваў рэдактару мясцовай газеты, пацiкавiўся, цi няма вакансiй. Ён даў некалькi заданняў Надзi, яна паспяхова справiлася, i яе прынялi на работу.

Н. I. — Пiсаць артыкулы трэба было i на беларускай мове, да таго ж я разумела, што жыць мы будзем у Беларусi, таму пачала вывучаць мову. Мне не хацелася чымсьцi вылучацца сярод калег. А потым i не заўважыла, як пачала не толькi пiсаць, але i думаць па-беларуску.

— Ёсць такi заезджаны сюжэт у фiльмах: сямейнае свята або адпачынак, а афiцэра выклiкаюць на службу. Жонка ў iстэрыцы. А ў жыццi як?

I. З. — Надзя ведала спецыфiку маёй працы i спакойна ставiлася да раптоўных выклiкаў. Праўда, быў i кур'ёз у самым пачатку маёй службы ў КДБ. Неяк уначы яна зняла трубку хатняга тэлефона, а мне кажа: хтосьцi памылiўся нумарам. Пытаюся: што сказалi? Яна адказвае: «Абвешчаны збор». Я хутка, за пяць хвiлiн сабраўся!

У сям'i галоўнае — давер. У нашым качавым жыццi было так, што я служыў у Беларусi, а Надзя два гады жыла ў Маскве з дзецьмi. Пры гэтым мы заўсёды давяралi адно аднаму, засталiся блiзкiмi людзьмi, i я сваiмі паводзiнамi даказваў, што для мяне сям'я на першым месцы.

— А вы, Надзея Iванаўна, што лiчыце галоўным?

Н. I. — Без даверу, узаемапавагi сям'я не адбудзецца. Сям'я — гэта, вядома, вялiкая сумесная праца. Перш за ўсё душэўная. Без якiх-небудзь шурпатасцяў немагчыма пражыць, але заўсёды трэба разумець, што галоўнае, што другараднае, а на што i зусiм не варта звяртаць увагi.

— Як выхоўвалi сваiх дачок?

I. З. — Яны раслi ў любовi — гэта самае лепшае выхаванне. Дарэчы, вельмi ганаруся, што ў нас менавiта дзяўчынкi.

Н. I. — Я думаю, толькi асабiстым прыкладам. Дочкi атрымалi адукацыю, працуюць, клапоцяцца аб сваiх сем'ях. У нас вельмi добрыя зяцi. I наша галоўнае багацце — шасцёра ўнукаў i ўнучак!

— Пра вас можна сказаць, што жывяце душа ў душу?

Н. I. — Часам мы заўважаем, што ў нас адны i тыя ж думкi, спадзяваннi i клопаты. Калi я аб нечым толькi падумаю, напрыклад, добра было б гэта зрабiць, а Iван уголас кажа: так, трэба! Зробiм! Ён умее чытаць мае думкi!

I. З. — Так. Але пры гэтым мы можам паспрачацца, не хаваючы эмоцый. I гэта нармальна, у такiх адносiнах няма фальшу.

— У вас вельмi ўтульны дом. Калi адважылiся на будоўлю свайго гнязда?

I. З. — У нас была трохпакаёвая кватэра, але невялiкая па плошчы. Калi малодшая дачка выйшла замуж, стала цеснавата. Я разумеў, якiя насталi часы: чакаць кватэры ад дзяржавы ўжо неактуальна. Мара жыць у сваiм доме, на зямлi, у мяне заўсёды была, i Надзя таксама не пярэчыла. У той час участак зямлi ў вёсцы каштаваў нядорага, i тады мы не меркавалi, што праз 10 гадоў яна ўвойдзе ў рысу Мiнска. Давялося i крэдыт браць, i спадчыну пусцiць у абарот, але вынiк нас радуе. Вельмi дапамаглi зяцi, у iх залатыя рукi, iмi выкананы амаль усе аздабленчыя работы. Галоўнае, што iм гэта дастаўляе каласальнае задавальненне. А я вось не такi: магу, вядома, памяняць лямпачку або прыбiць палiчку, але чым даўжэй жыву, тым менш мне гэта падабаецца.

Калi будавалiся, у вёсцы былi звычайныя дамы, наш здаваўся шыкоўны. Цяпер ён тут самы сцiплы, усяго 85 метраў жылой плошчы. А суседзi, якiя пабудавалi гмахi па 200-300 квадратаў, скардзяцца, што за ацяпленне плацяць вялiкiя грошы. Карыстаюцца ж яны прыблiзна такой жа плошчай, як i мы, астатняе прастойвае.

Н. I. — Для нас гэта райскае месца! Побач вадасховiшча, сасновы лес. Ёсць свой невялiкi агарод, вырошчваем агуркi, памiдоры. Iван зрабiў кармушкi, i кожную зiму ў нас шмат птушак, летам кветкi цешаць вока. А самае галоўнае — унукi прыязджаюць на канiкулы. Гэта такое шчасце, калi ўся сям'я ў зборы!

— Надзея Iванаўна, для вас было нечаканасцю, што Iван Захаравiч пачаў пiсаць вершы?

Н. I. — Мне здаецца, ён заўсёды быў паэтам у душы, прычым не сапсаваным цывiлiзацыяй. На хутар, дзе ён жыў, не правялi святло — не хапiла двух слупоў лiнii электраперадачы. У доме няма святла, няма радыё, то-бок хлопчык нават песнi паслухаць не можа. Але была прыгожая прырода: шырокая i чыстая рака Бесядзь, бярозавыя гаi, залатыя досвiткi... Ён слухаў журчанне ручаёў, спевы птушак. Таму вершы такiя добрыя, музычныя, iдуць з глыбiнi душы. Iван i на гармонiку навучыўся граць у 50 гадоў. Я да гэтага часу ў здзiўленнi, як, не ведаючы нот, ён разумее, на якую клавiшу трэба нацiскаць!

— Шмат вершаў вам прысвяцiў?

Н. I. — Гэта вельмi цiкавае пытанне. Нашы сябры лiчаць, што ўся любоўная лiрыка прысвечана мне, а я iм кажу: ды не было ў мяне кос i васiлькi ў «Васiльковым полi» я з iм не збiрала! Светлай памяцi, Якаў Навуменка выканаў песню «Пасаджу каля дома бярозку», а ў ёй такiя радкi:

Расскажу я про русые косы,

И твой нежный загадочный взгляд...

Поцелуй, что ты мне подарила,

До сих пор словно мед на устах...

У глыбiнi душы спадзяюся, што гэтыя выдатныя вобразы створаны, гледзячы на мяне! А бярозак мы з Iванам перад домам высадзiлi невялiкi гаёк. Так што ўсё пераплялося: наша жыццё i мастацкiя вобразы.

— А дочкi i ўнукi маюць творчыя здольнасцi?

I. З. — У дачок iншыя прафесii, а вось унукi падаюць надзеi. Старэйшая дачка жыве ў Маскве, i яе сярэднi сын займаецца ў школьнай тэлестудыi. Правiльны хлопчык: у свае 15 гадоў падпрацоўвае лабарантам. Малодшая ўнучка, якой усяго тры з паловай гады, танцуе ў дзiцячым ансамблi. Унук, якi жыве ў Мiнску, займаецца ў музычнай школе па класе фартэпiяна, таленавiты хлопец.

— Дапамагаеце дзецям займацца з унукамi?

Н. I. — Вядома! Гэта ж такая радасць! Наша малодшая дачка працуе ў мiжнароднай арганiзацыi, i ў iх свае правiлы: дэкрэт некалькi месяцаў, а не тры гады, таму мне давялося няньчыцца. А калi ў нашай старэйшай дачкi з'явiлiся двайняткi, мы гэта ўспрынялi як падвойнае шчасце! Мы з тых бацькоў, якiя ўсiм, чым могуць, дапамагаюць дзецям.

I. З. — I дзецi жывуць па такiм жа прынцыпе: дапамагаюць, клапоцяцца. А пра тое, як я стаўлюся да жыцця i сям'i, сказаў у адным з вершаў:

Не жалею о прошлом, забытом, былом,

Не терзают сегодня душевные муки.

Я достойно прошел по дороге своей,

Рядом дети, жена и любимые внуки.

Аксана ЯНОЎСКАЯ

Фота з асабiстага архiва сям'i Юркiных

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Шалям засталося прыкласці зусім няшмат намаганняў, каб жаданая мэта была дасягнута.

Грамадства

Камандзір вядзе за сабой

Камандзір вядзе за сабой

Пяцікурснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Е. Полацкай быў удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны — 2023».

Моладзь

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Яе песні займаюць першыя радкі ў музычных чартах краіны, пастаянна гучаць на радыё і тэлебачанні.