Вы тут

За мiнулы год у Навагрудскім раёне выканалi заданнi па 17 з 20 ключавых паказчыкаў развiцця


Навагрудскi раён нейкiм чарадзейным чынам спалучае ў сабе аграрна-прамысловыя дасягненнi, багатую гiсторыка-культурную спадчыну, якую цяжка знайсцi ў iншых мясцiнах краiны, i ўпэўнена трымае курс на ўстойлiвае развiццё, займаючыся «зялёнай» эканомiкай. Тут мiрна суiснуюць прадстаўнiкi розных канфесiй. Царква i касцёл — на адной плошчы, непадалёк ад цэнтра — мусульманская мячэць. А манахi Свята-Елiсееўскага Лаўрышаўскага манастыра, што каля вёскi Гнесiчы, удзельнiчаюць у святах, прапануючы гасцям уласнае печыва i зёлкi. Пра дасягненнi i планы рэгiёна карэспандэнту «Звязды» распавёў старшыня Навагрудскага райвыканкама Сяргей Федчанка.


Прадукты i металавырабы на экспарт

За мiнулы год тут выканалi заданнi па 17 з 20 ключавых паказчыкаў развiцця. База прамысловасцi раёна — дзесяць прадпрыемстваў, якiя больш за палову прадукцыi рэалiзуюць за межы Беларусi ў 23 краiны свету. Гэта заводы газавай апаратуры, металавырабаў, хлебазавод, малочнае прадпрыемства «Навагрудскiя Дары», вiнзавод, дзве швейныя фабрыкi (на адной з iх вырабляюць спецадзенне, на другой — звычайнае). Прыватнае беларуска-iзраiльскае прадпрыемства «Леор Пластык» гатуе салаты з гароднiны i рыбныя прысмакi. «ПравiтБел» — таксама прыватнае прадпрыемства, якое займаецца паўфабрыкатамi з гароднiны i мяса. За мiнулы год прамысловасць раёна павялiчыла аб'ём вытворчасцi амаль на 12 % i вырабiла прадукцыi на 360 мiльёнаў рублёў.

Алея ліхтароў арганізацый і ўстаноў Навагрудскага раёна — адно з любімых месцаў для прагулак тутэйшых.

— Iндэкс фiзiчнага аб'ёму летась падрос на 4,7 %, гэта трэцi вынiк па ўсёй Гродзенскай вобласцi, — расказаў пра поспехi раёна Сяргей Федчанка. — За гэты час мы экспартавалi лесаматэрыялы i швейную прадукцыю на новыя рынкi трох краiн: Кiпра, Нiдэрландаў, Чэхii.

Амаль на 10 % падрасла вытворчасць сельскай гаспадаркi. У раёне восем арганiзацый, на кожную з якiх у сярэднiм прыходзiцца каля васьмі тысяч гектараў зямельных угоддзяў. Летась раён упершыню перайшоў мяжу ў пяць тысяч тон па надоях малака.

Раённае будаўнiча-мантажнае ўпраўленне займаецца ўзвядзеннем жылля i вытворчых памяшканняў. Летась збудавалi тры шматкватэрныя дамы i ферму. Сёлета ў Навагрудку з'явяцца яшчэ два дамы.

Гарачая вада ад сонца i штучная лыжня

На Навагрудчыне функцыянуюць раённая бальнiца, чатыры амбулаторыi ўрача агульнай практыкi, дзве бальнiцы сястрынскага догляду i 22 фельчарска-акушэрскiя пункты. Дарэчы, па вынiках 2019 года Ацмiнаўскi ФАП стаў найлепшым у краiне.

— Летась набылi чатыры машыны хуткай дапамогi, а сёлета ў раёне з'явiцца аўтамабiль хуткай дапамогi класа «В». Хоць бы адна такая машына павiнна быць, — упэўнены старшыня. — Паставiм у бальнiцы тамограф. Спецыяльна пад яго рэканструюем адпаведныя памяшканнi, на што пойдзе каля 420 тысяч рублёў. Гэтае абсталяванне будзе абслугоўваць Навагрудскi i Карэлiцкi раёны.

Рэканструявалi сiстэму гарачага водазабеспячэння для радзiльнага аддзялення, рэанiмацыi i аперацыйнага блока бальнiцы — вада цяпер падаграецца з дапамогай цеплавых помпаў i сонечных панэляў. Сёлета тут усталююць яшчэ фотаэлектрычныя панэлi, каб павялiчыць эканамiчны i экалагiчны эфект.

Спартыўнае жыццё на Навагрудчыне таксама насычанае: тры спартыўна-юнацкiя школы, знакамiты на ўсю краiну бiятлонны комплекс «Сялец» са штучнай сiстэмай аснежвання.

— Ужо набылi лазню для спартсменаў, зрабiлi праектна-каштарысную дакументацыю для падаўжэння трасы, каб можна было праводзiць мiжнародныя спаборнiцтвы, — падзялiўся Сяргей Федчанка.

А яшчэ сёлета пачне сваю работу новы фiзкультурна-аздараўленчы комплекс «Лiдар» з басейнам i спартыўнымi пляцоўкамi для самых розных заняткаў.

«Зялёная» энергетыка i вырабы з адходаў

Гарадскiя ўлады актыўна супрацоўнiчаюць з Еўрапейскiм саюзам i ПРААН, рэалiзоўваюць розныя праграмы, iмкнучыся зрабiць Навагрудак «смарт-сiцi». Летась у горадзе з'явiлася 400 «разумных» святлодыёдных лiхтароў. Гэта не толькi зрабiла вулiцы больш светлымi, але i дазволiла сэканомiць мiнiмум 30 % электраэнергii, якая спатрэбiлася б для работы старым лямпачкам. Авалодалi на Навагрудчыне i энергiяй ветру. У мясцовым ветрапарку 20 установак агульнай магутнасцю звыш 32 МВт — гэта амаль трэць такiх крынiц энергii ў краiне.

У аграрным каледжы Навагрудка стварылi вучэбна-кансультацыйны цэнтр па аднаўляльных крынiцах энергii, ахове навакольнага асяроддзя, рацыянальным выкарыстаннi прыродных рэсурсаў i энергазберажэннi. А яшчэ з'явiлася новая спецыяльнасць «Ахова навакольнага асяроддзя i рацыянальнае выкарыстанне прыродных рэсурсаў». Для каледжа набылi камплект ветраэнергетычнай устаноўкi магутнасцю 2,8 кВт, камплект гелiяводанагравальнай устаноўкi на 200 лiтраў. У першым паўгоддзi 2020-га плануецца ўстаноўка фотаэлектрычных панэляў магутнасцю 1,2 кВт.

Галоўная плошча Навагрудка.

Сёлета ў горадзе пачнуць мадэрнiзацыю двух дамоў, дзе створаць комплексную iнтэлектуальную сiстэму для падлiку спажывання чатырох вiдаў рэсурсаў: цяпла, вады, газу, электрычнасцi. Гэта будзе першая iнтэграваная сiстэма ў Беларусi.

Тры гады таму ў раёне была запушчана сарцiровачная лiнiя камунальных адходаў. У Гродзенскай вобласцi, дарэчы, штогод збiраецца каля 10 тысяч тон палiмераў для перапрацоўкi. У мiнулым годзе пачалася рэалiзацыя сумеснага праекта Еўрапейскага саюза i Навагрудскага райвыканкама «Стварэнне патэнцыялу для поўнай утылiзацыi цвёрдых камунальных адходаў для ўстойлiвага развiцця чатырох раёнаў Гродзенскай вобласцi з увядзеннем iнiцыятывы дзяржаўна-прыватнага партнёрства i распрацоўкай адукацыйных праграм для ўстаноў адукацыi i насельнiцтва». Мяркуецца, што тут збудуюць тэхналагiчную лiнiю для рэцыклiнгу палiмераў з аб'ёмам гатовай прадукцыi каля тысячы тон. Яе плануюць увесцi ў 2022 годзе. Шляхам пераапрацоўкi тут збiраюцца вырабляць пластмасавыя гранулы. У межах праекта плануецца пастаўка кантэйнераў для раздзельнага збору адходаў i спецыяльных прэсаў у Дзятлаўскi, Iўеўскi i Карэлiцкi раёны.

Бiзнес — прыватнiкам, гiсторыя — навагрудчанам i турыстам

Гiстарычныя помнiкi Навагрудчыны прыцягваюць у раён турыстаў, аднак не ў такой меры, як хацелася б мясцовым жыхарам. Турызм тут, як правiла, аднадзённы, бо iснуе праблема з пражываннем. У горадзе толькi адна прыватная гасцiнiца на пару дзясяткаў месцаў. Пераначаваць можна таксама пры касцёле, але гэты варыянт не для ўсiх. Камунальную ж гасцiнiцу выкупiла прыватнае прадпрыемства горада, мяркуючы мадэрнiзаваць яе па апошнiм слове, зрабiць сучасны лiфт. Зараз будаўнiчыя работы працягваюцца. У хуткiм часе павiнны адчынiць дзверы дзве прыватныя гасцiнiцы i хостэл.

— Гасцiнiчны бiзнес i павiнен быць у прыватных руках, а пажадана, каб сюды прыйшоў iнвестар з Расii цi Польшчы, якi следам за сабой прывёў бы i турыстаў. Мы гатовыя забяспечыць iм усе ўмовы для работы ў межах закона, — упэўнены старшыня райвыканкама. — У нас аказваюць турыстычныя паслугi, праўда, вывазныя. Мы ж зацiкаўлены ў тым, каб прыязджалi да нас. Аграсядзiб у нас таксама шмат, i на iх робiм стаўку. У асноўным яны прапануюць паслугi па iндывiдуальным i калектыўным размяшчэннi. Некаторыя з iх забяспечваюць гасцей харчаваннем, экскурсiйнымi паслугамi, прапануюць пракат лодак, веласiпедаў, спартыўнага iнвентару. Тое ж самае датычыцца i прыватнiкаў, якiя прыйдуць да нас з вытворчасцю, — зробiм усё, каб яны тут засталiся i маглi зарабляць.

Макеты славутасцяў Навагрудчыны можна адрозніць ад сапраўдных будынкаў толькі па памеры.

Малы бiзнес у раёне ёсць прынамсi i цяпер. Ён досыць малады, але ўжо даказаў сваю значнасць i ўдзельнiчае ў фармiраваннi даходаў бюджэту. На Навагрудчыне працуе каля 300 малых i сярэднiх прадпрыемстваў i больш за 1150 прадпрымальнiкаў.

Горад развiваецца i ўпрыгожваецца. Летась да 975-годдзя ў Навагрудку на перасячэннi вулiц Валчэцкага i Чапаева заклалi дубова-лiпавую алею, усталявалi памятны знак. З удзелам маладажонаў пасадзiлi парк маладых сем'яў. Стварылi ўязную браму, зарыбiлi возера Маладзёжнае.

А алея лiхтароў, створаная яшчэ раней, даўно стала адным з улюбёных месцаў прагулак месцiчаў. Кожны лiхтар тут асаблiвы i сiмвалiзуе напрамак дзейнасцi прадпрыемства цi ўстановы, якое яго стварыла. Тут ёсць лiхтар у выглядзе горна i барабана, якiя сiмвалiзуюць пiянерыю. Лiхтар, слуп якога абвiвае змяя, — сiмвал сiстэмы аховы здароўя. Элегантны джэнтльмен у смокiнгу i капелюшы прадстаўляе швейную фабрыку... Адным словам, цiкава i iндывiдуальна.

Не забываюцца на Навагрудчыне i пра гiстарычныя, прыцягальныя для турыстаў месцы раёна. Каля возера Свiцязь зрабiлi экалагiчную сцежку. Аднавiлi каплiцу былога маёнтка Чамброў, што непадалёк ад аграгарадка Валеўка. Яе ўжо ўключылi ў турыстычны маршрут «Шляхам Адама Мiцкевiча». У вёсцы Мотча каля крынiцы, што асвечана ў гонар Мiкалая Цудатворцы, устанавiлi скульптуру святога Матфея.

Сонечныя панэлі «падаграюць» ваду для аддзяленняў раённай бальніцы.

У марах Навагрудчыны яшчэ шмат цiкавага, чым першая сталiца Вялiкага Княства Лiтоўскага будзе здзiўляць i ўражваць беларусаў i гасцей. Нездарма ж Навагрудак лiчыцца жамчужынай гiсторыка-культурнай спадчыны Беларусi.

Iрына СIДАРОК, фота аўтара

 

 

 

Загаловак у газеце: Багатая спадчына i ўстойлiвая будучыня Навагрудчыны

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Шалям засталося прыкласці зусім няшмат намаганняў, каб жаданая мэта была дасягнута.

Грамадства

Камандзір вядзе за сабой

Камандзір вядзе за сабой

Пяцікурснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Е. Полацкай быў удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны — 2023».

Моладзь

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Яе песні займаюць першыя радкі ў музычных чартах краіны, пастаянна гучаць на радыё і тэлебачанні.