Вы тут

Карцiны-падушкi, Брэжнеў у ФРГ i «Крытыка чыстага розуму»


Адна з найлепшых выстаў апошняга часу стала даступная ў фармаце 3D-тура.

Распаўсюджанне COVID-19 унесла свае карэктывы ў нашае культурнае жыццё: мы сталi глядзець кiно выключна на дамашнiм экране, «хадзiць» у тэатры праз трансляцыi i вiдэазапiсы, набываць кнiгi ў iнтэрнэт-кнiгарнях з дастаўкай. Цяпер мы можам упiсаць у свой графiк i «наведанне» сталiчнага Палаца мастацтва, дзе ўжо з месяц размешчана маштабная выстава «Шляхi нямецкага мастацтва з 1949 года па сённяшнi дзень». Праект, што каля двух гадоў рыхтаваўся быць прэзентаваным у Мiнску, адкрыўся ў даволi нязручны час: усё ж арыгiналы Ёзэфа Бойса, Бернда i Хiлы Бехер альбо К. О. Гёца вартыя не абмежаванай кавiдам публiкi. Але арганiзатары хутка падладзiлiся пад умовы i дапоўнiлi рэальную экспазiцыю 3D-турам, у якi можна адправiцца на сайце Гётэ-iнстытута ў Мiнску.


«Я не ве­даю вы­хад­ных» Ёза­фа Бой­са (1972). Кнi­га — «Кры­ты­ка чыс­та­га ро­зу­му» Iма­ну­i­ла Кан­та.

Праект «Шляхi нямецкага мастацтва» выключны i з пункту гледжання каштоўнасцi экспанатаў, i з пункту гледжання мастацкай насычанасцi, i з пункту гледжання куратарскага падыходу. Iдэя выставы, сабранай Мацiясам Флюге i Мацiясам Вiнцэнам, — паказаць развiццё мастацтва ФРГ i ГДР, не раздзяляючы iх сцяной, на роўных, ды яшчэ i ў храналагiчным парадку.

«Упершыню надарылася магчымасць выбудаваць новы наратыў пра дзве гiсторыi нямецкага мастацтва, якiя чатыры дзесяцiгоддзi працякалi паралельна», — пiшуць куратары ў сваiм суправаджальным слове. — Гэтая выстава працуе з незвычайнымi i павучальнымi супрацьпастаўленнямi розных мастацкiх спосабаў выказвання, то параўноўваючы Усход i Захад, то сутыкаючы супрацьлегласцi на ўзроўнi iндывiдаў».

Экспазiцыя ўключае ў сябе каля чатырохсот работ больш чым ста аўтараў з фонда Iнстытута сувязяў з замежнымi краiнамi ў Штутгарце — хоць нейкiм чынам, але да яе варта прычынiцца, нават калi гэта будзе выпiсванне некалькiх iмён i вывучэнне iх даволi займальнага ўнёску самастойна.

Iнстытут, якi ў цэлым валодае прыблiзна 29 тысячамi твораў мастацтва, iснуе яшчэ з 1917 года, але новы вiток свайго развiцця атрымаў у 1949-м, калi была створана Федэратыўная Рэспублiка Германiя, што займела патрэбу ў добрым iмiджы. Iнстытут стаў збiраць калекцыю, а пасля падзення Берлiнскай сцяны ў 1990 годзе ўвабраў у сябе таксама фонды цэнтра мастацкiх выстаў ГДР. Урэшце гэта дазволiла стварыць экспазiцыю «Шляхi нямецкага мастацтва», здольную рэпрэзентаваць тэмы, вiды i тэндэнцыi, што пачынаючы з 1949 года мелi месца ў мастацтве як Заходняй, так i Усходняй Германii.

Экспазiцыя ўключае ў сябе жывапiс, графiку, фатаграфiю, скульптуру, iнсталяцыю, вiдэаарт. Трэба разумець, што ўсё гэта адлюстроўвае часы, калi дванаццацiгадовае панаванне Нацыянал-сацыялiстычнай нямецкай рабочай партыi, што ўспрымала культуру сваiм натуральным iнструментам i мела да яе канкрэтныя патрабаваннi, засталося ў мiнулым. То-бок у часы, калi стаўленне да мастацтва на тэрыторыi Германii памянялася, а магчымасцi творцаў пашырылiся. У сферы апынулiся тыя, хто ў свой час добраахвотнiкам пайшоў на вайну; тыя, чые творы трапiлi пад абразлiвае азначэнне «дэгенератыўнага мастацтва», што нацысцкiмi iдэолагамi прапагандавалася як небяспечнае; тыя, хто нарадзiўся ўжо пасля Другой сусветнай вайны.

I трэба сказаць, творчае жыццё закiпела, што выстава ў Мiнску цудоўна дэманструе — тут вы ўбачыце, напрыклад, нямецкi поп-арт, авангардную плынь «Флюксус» (а немец Ёзаф Бойс быў адным з найярчэйшых яго прадстаўнiкоў), дзiўны iнфармель у выкананнi К. О. Гёца альбо Эмiля Шумахера.

«Хлоп­чык з рэ­валь­ве­рам, Дзю­сель­дорф» Анд­рэ Гель­пке (1986).

Таксама вялiзны пласт аўтарскай фатаграфii, у тым лiку легендарных Бернда i Хiлы Бехер, якiя рабiлi чорна-белыя здымкi буйных прамысловых забудоў (кажуць, 95 працэнтаў гэтых збудаванняў не захавалася). Альбо Барбары Клем, аўтаркi вядомага здымка сустрэчы Леанiда Брэжнева i Вiлi Бранта ў Боне падчас першага дзяржаўнага вiзiту савецкага лiдара ў ФРГ у 1973 годзе. Альбо Андрэ Гельпке, які ў сваёй чорна-белай фатаграфii адлюстроўваў аўтсайдараў i як бы штодзённае жыццё.

Што да Ёзэфа Бойса, то ўжо толькi дзеля яго аднаго можна пайсцi ў тур па выставе: «Бойс лiчыцца адным з найважнейшых пратаганiстаў сучаснага мастацтва XX стагоддзя, якi прычынiўся да радыкальных змен у мастацтве пасляваеннага перыяду як мастак, тэарэтык i прафесар Дзюсельдорфскай акадэмii мастацтваў». Спадар Гёц з'яўляецца адным з найважнейшых прадстаўнiкоў iнфармелю i жывапiсу дзеяння. Фрыц Фiнтэр — завадатар нямецкага абстрактнага мастацтва i адзiн з заснавальнiкаў групы «Дзэн 49». Вольф Фостэль распрацаваў аўтарскую канцэпцыю дэкалажу, якiм намагаўся справакаваць крытычнае стаўленне да тавараў i СМI. Готхард Граўбнер вывучаў колер i ў некалькi слаёў наносiў фарбу на палатно, нацягнутае на пласт сiнтэтычнай ваты — атрымлiвалiся карцiны-падушкi з найтанчэйшымi колеравымi нюансамi. I гэтак далей, i гэтак далей.

«Шляхi нямецкага мастацтва» паказваюць не толькi розныя тэхнiкi, вiды i эстэтыкi, але i тэндэнцыi — як у 1950-х гадах стала расцi значэнне фатаграфii, а пачынаючы з 1970-х пра сябе сталi заяўляць жаночае мастацтва i фемiнiсцкая тэматыка (калi ласка — Ульрыке Розенбах, Рэбека Хорн, Крысцiяне Мёбус, Катарына Фрыч, Розэмары Трокель).

Выстава ў Мiнску, арганiзаваная сумесна Гётэ-iнстытутам у Беларусi, штутгарцкiм Iнстытутам сувязяў з замежнымi краiнамi i Палацам мастацтва, была падрыхтавана як частка Тыдняў Германii. У якасцi 3D-тура экспазiцыя будзе працаваць да 30 красавiка.

Сафiя ПАЛЯНСКАЯ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.