Вы тут

«Як у Брэсце было шэсце Дзед-Марозаў — штук мо дзвесце...»


Што было — было і, дзякаваць богу, ёсць. Значыць, дом, сямейка, можна сказаць, у зборы, бо (сцеражонага бог сцеражэ) і сама без вострай патрэбы на двор ні нагой, і да сябе нікога не чакае. Як раптам — стук у дзверы.

— Хто там? — здзіўляецца гаспадар.

— Дзед Мароз.

— ?! (Першая думка — а нядрэнна было б, каб зайшоў — з падарункамі, каб дзяцей парадаваў... Другая — з якога перапуду?)

— Ты не хлусіш? — пытаецца бацька.

— Век волі не відаць!

Карацей, «спаліўся» Дзед — дзвярэй не адчынілі. І правільна зрабілі, бо нейкі мутны ён.

Наш — са здымка (можна яшчэ раз глянуць на верхні) — прыкладна такі ж, ад чытачоў нічога не схаваеш:

Калі б Дзед сапраўдны быў,

Ноччу б коўзанку зрабіў...

Калі ў кедах, па вадзе, —

Хтось пазіруе «Звяздзе», —

сцвярджае спадарыня Зоя Наваенка з г. п. Падсвілле Глыбоцкага раёна. І, вядома ж, мае рацыю, бо грэх адмовіць найстарэйшай беларускай газеце ў такой драбязе, як пазіраванне. Да таго ж асобныя з яе фотакораў на сапраўдную фотасесію нават звера ўгавораць, што ўжо казаць пра Дзеда Мароза... Калі той, вядома ж, жывы-здаровы. (З прызнання жанчыны: «Перад Калядамі пахадзіла па крамах, паглядзела на цэны... Не ведаю, як дзецям сказаць, што Дзед Мароз памёр?»

З ліста спадара Міколы Касмачэўскага з Наваполацка:

Знік і праўда...

Дзе ж падзеўся?

Мо з вясною як сустрэўся?

А вясна — яна такая:

Дзед убачыў і... растаяў!

Зрэшты, растапіць яго і зімка магла, калі такая, як сёлета.

«Не ведаю, як каму, а мне дык яна спадабалася, — прызнаецца спадар Мікалай Старых з Гомеля. — Менш давялося плаціць за ацяпленне — гэта раз, снег мераць — два, на галалёдзе коўзацца — тры... Калі такія ж зімкі будуць і далей, то...

На планеце пацяпленне?

Дзед Мароз,

спраўляй адзенне:

Развітайся з кажухом

(Замяні яго плашчом),

Набывай трыко і кеды.

Капялюш дарэчы б дзеду...

Скончыш пераапранацца

І пачнеш Адлігам звацца.

Гэта, згадзіцеся, нешта нечаканае... Як падчас футболу: «Хуліа Лопес разганяецца, б'е па варотах! — расказвае каментатар. І потым, праз паўзу, удакладняе. — Хуліа — гэта імя».

У Дзеда Мароза яно добрае было, але ж, як лічыць спадар Віктар Сабалеўскі з Узды:

У загул пайшоў дзядуля —

Столькі дзён пракуралесіў

(Мех з гасцінцамі не муляў,

Бо ляжаў

пад ложкам дзесьці)...

А калі працверазіўся,

Адрасы знайшоў і торбу.

Да вясны, бядак, насіўся.

Яшчэ й сёння спіну горбіць.

Пра тое ж — толькі карацей — і спадарыня Валянціна Гудачкова з Жыткавіч:

Бач, Мароз падмазаў пяты,

Даганяе, мусіць, святы?

Калі гэта наогул магчыма — затрымаўшыся... Яшчэ і ў гасцях:

Дзед Мароз наш Янка

Збочыў да каханкі.

Покуль там

сюрпрыз дастаў,

Дык і снег ужо растаў...

Але ж дзеці

ў Дзеда вераць,

Значыць,

трэба лужы мераць!

Лічыць так спадарыня Соф'я Кусянкова з Рагачоўшчыны. (Пытанне з канверта: «І чаму гэта ніхто не бачыць, як дзед Мароз падарункі пад ёлку кладзе? Ёсць жа відэакамеры, пасткі...) Ёсць, дарэчы, столькі ўсяго — на першы погляд нябачнага...

Спадар Іван Сіманёнак з Пастаў у першых радках свайго ліста прызнаецца, што глянуў на здымак і адразу ўспомніў, як адзін досыць важны начальнік у камандзіроўку ехаў — на сваёй службовай машыне, але з новым кіроўцам, якому (умоўна) «што той салдат, што гэты»: што Рэчыца ў Гомельскай вобласці, што ў... Бранскай — навігатар уключыў і панёсся...

Вось і Дзеда Мароза, на думку пастаўчаніна, падвёў залішні давер да сучаснай тэхнікі. А калі канкрэтна —

Геаграфію Мароз

Ведаў слабавата.

Вылез там, куды завёз

Лжывы навігатар.

«Дзе тут ёлка,

дзе народ?» —

Чараўнік сканфужаны:

Гэта сёмы ўжо паход

Па знаёмых лужынах.

І нічога ж з імі не зробіш,

з гэтымі паходамі, бо

Вось дзівосы дык дзівосы:

Дзед Мароз...

Амаль што босы —

Ў нейкіх тэпцях — па вадзе?

Ці не ў май да нас ідзе?

Пытаецца пра гэта спадар Аляксандр Матошка з Расоншчыны і тым самым, як выглядае, нагадвае ўсім пра леташні снег, які выпаў 11 мая.

У памяці ён і сужэнцаў Астроўскіх з Мінска:

Ідзе вясна крыху зарана,

Але ж ходзяць Маразы.

З-за такіх умоў паганых

Будзем сеяць тры разы.

Іншымі словамі (ад спадара Івана Сіманёнка):

І ніякая зіма,

І бюджэт куртаты:

Дзед...

А ўнучкі ўжо няма —

Скарацілі штаты!

З імі, штатамі, гэта, на жаль, здараецца: «абразаюць» іх, часам — рэжуць, нават па жывым. Ну які ж, скажыце, Дзед Мароз без Снягуркі?! А з іншага боку... «Дзяўчына, ты такая прыгожая... Ёсць малады чалавек?» — «Ёсць». — «А немалады?»

У трэндзе (то-бок у модзе) гэткія пары, хоць, здавалася б, з двух пакаленняў, як з дзвюх планет, як мудра заўважыла спадарыня Любоў Чыгрынава з Мінска:

Дзед Мароз —

спартыўны,

Па жыцці актыўны...

Ўнучку ён не выбіраў:

Галю далі —

Галю ўзяў.

А Снягурка-падчачурка

Пагуляла

з ім у жмуркі,

Закурыла,

выпіла

І са строю... выбыла.

Трэба разумець, адстала ад «кампаніі», заснула ў надзейным месцы ці...

Малюнак з натуры ад спадара Міколы Касмачэўскага:

Не ў валёнках, а ў кедах

Дзед за ўнучкай

крочыць следам.

Што Снягурка?

Дык дзяўчына ж —

Села к хлопцам у машыну.

Зараз ножкі не замочыць —

Хай стары

па лужах крочыць!

Ну ніякай пашаны яму! Прычым не толькі ад сваёй крывіначкі:

Да адказу, прафсаюзы!

Не схаваць вам гэты факт:

Неразумны хтось згламуздаў

З Дзедам

снежаньскі кантракт.

На сем дзён далі работы.

Ён — лайдачыць не прывык.

Новы год прайшоў — а потым?

Парушаюцца ж правы!

Засведчыў гэта спадар Віктар Сабалеўскі.

З таго самага канверта і пра таго ж дзеда-працаўніка праўдзівае:

У яго кажух чырвоны,

У яго чырвоны нос,

Нават тэпці тога ж тону —

Так у ролю сваю «ўрос»...

Разнясе цукеркі дзецям —

Мо бацькі там

штось нальюць...

Ды куды старому дзецца,

Як «пасаду» адбяруць?!

Можна (і найпрасцей) ахоўнікам уладкавацца — пры ўласнай канапе. А што? Прэстыжнае, цёплае месца: работа — не бі ляжачага. Ад канкурэнтаў адбою не было б, калі б за яе плацілі...

Калі не — трэба штось іншае шукаць, як раіць спадарыня Валянціна Гудачкова:

Надвор'е — навала:

Снягурка растала,

Пакінуўшы Дзеду

Празрысты намёк:

Захочаш застацца?

Дадому дабрацца?

Шукай недзе ў свеце

Халодны куток.

(Ніхто і падумаць не мог, што ці не ўсе яны ў нейкім сэнсе стануць гарачымі — апроч Антарктыды.)

...Вось такія радкі, такія подпісы да чарговага конкурснага здымка. З агульнага шэрагу выбіваецца хіба некалькі варыянтаў. Першы — ад спадарыні Любові Чыгрынавай:

Як у Брэсце

было шэсце

Дзед-Марозаў —

Штук мо дзвесце!

Йшлі

з вясёлай гаманой,

Пелі

ўсе наперабой..

Так стараліся — не іначай, —

Бо журы было дзіцячым...

І сказалі Света з Ленай:

Дзед найлепшы —

ў лабутэнах!

Два другія — ад спадарыні Алы Суботкі з Мінска:

Дзед

са здымка у «Звяздзе» —

Чараўнік харошы:

Да людзей тады ідзе,

Калі мае грошы.

Трэба разумець, каханенькія-родненькія, што не ўсё яшчэ страчана: ёсць, ёсць на што спадзявацца! Ну ў прыватнасці: узаб'ецца Дзед на капейку, прыйдзе (без розніцы, па лужах ці па траве), прынясе падарункі, спраўдзіць пажаданні... Калі, вядома ж, правільна іх зразумее. Цытата з ліста: «Дзед Мароз, у дзяцінстве я сапраўды пісаў табе, што хачу стаць сусветна вядомым, але ж на ўвазе меў не міжнародны вышук»...

Другое хлапчаня марыла хадзіць на работу хіба па зарплату альбо выручку. Так і сталася — пачуў Дзед Мароз: чалавек працуе інкасатарам, грошы развозіць — у адмысловых мяшках...

Што цікава, Дзед Мароз са здымка — таксама з адмысловым... І чорным чамусьці? Згледзелі гэта, магчыма, многія, а вось абыграла (ва ўсякім разе, удала) хіба спадарыня Ала Суботка:

Не так страшна, што у кедах,

Паўбяды, што па вадзе...

Чорны мех на спіне ў Дзеда —

Нібы знак, што быць бядзе.

І яна прыйшла, на жаль, — раз'яднала і з'яднала народы, сем'і, прымусіла спыніцца, азірнуцца, задумацца, а шмат каго, магчыма, і вызначыцца. «Вам лёгка сказаць: «Сядзі дома, — скардзіўся адзін мужчына. — А калі ў мяне — два дамы?»

...То ў адным з іх, магчыма, дарэчы ўспамін спадара Аляксандра Матошкі:

Вось раней былі

святы дык святы:

Гурбы снегу

ды зоркі ўначы...

Дзед Мароз...

Хай не вельмі багаты,

За мяшком сваім

пільна сачыў.

І «падушачкі»

шчодрай рукою

Ўсім даваў

за расказаны верш...

Тая добрая казка —

са мною —

Грэла сэрца

тады і цяпер.

Нехта недурны прызнаў, што зімой ды ў часы выпрабаванняў і холадна, і цяжка перш за ўсё тым, хто не мае цёплых успамінаў. У чытачоў «Звязды», у многіх удзельнікаў конкурсу на найлепшы подпіс да здымка яны ёсць. Сведчаннем таму своеасаблівы рэйтынг ад нашага пазаштатнага галоўнага статыстыка — спадара Мікалая Старых. «Кожнаму аўтару за кожны надрукаваны вершык, — піша ён, — я налічваў летась па адным бале. Калі вялікае чытацкае журы прызнавала некага лепшым, — дадаваў тры балы, а калі яшчэ і малое рэдакцыйнае — шэсць. У выніку — сямёрка наймацнейшых — 2019 выглядае так: Валянціна Гудачкова — 35 балаў, Любоў Чыгрынава — 32, Валерый Гаўрыш — 31, сужэнцы Астроўскія — 26, Мікалай Старых — 25, Карына Цануніна — 23, Віктар Сабалеўскі — 22.

Па выніках гульні за 18 (?!) гадоў найбольш перамог у Любові Чыгрынавай — 11, Анатоля Гарачова — 10, сужэнцаў Астроўскіх — 9, Валерыя Гаўрыша — 8...»

Для большай аб'ектыўнасці можна дадаць, што нехта далучыўся да гульні раней, нехта пазней, нехта, магчыма, сёння ці заўтра.

Што датычыцца мінулага здымка (гл. нумар «Звязды» за 8 лютага. На ім, нагадаем, быў кот на раме веласіпеда), то найлепшыя радкі пра яго, на думку вялікага чытацкага журы, напісалі спадары Валерый Гаўрыш з Чавус, Мікалай Касмачэўскі з Наваполацка, Віктар Сабалеўскі з Узды, жыхары сталіцы сужэнцы Астроўскія, а таксама спадарыні Любоў Чыгрынава з Мінска і Валянціна Гудачкова з Жыткавіч. З чым, у прыватнасці, пагадзілася і журы маленькае рэдакцыйнае. А таму прыз у выглядзе падпіскі на трэці квартал на дарагую сэрцам «Звязду» накіроўваецца ў Жыткавічы.

Хочаце, каб найстарэйшая і адзіная са штодзённых беларускамоўная газета прыходзіла да вас? Тады варыянтаў два: альбо падпісацца, альбо ўважліва паглядзець на чарговы конкурсны здымак, прыдумаць подпіс (можна некалькі, але не больш чым па восем радкоў) і даслаць у рэдакцыю.

Шанс на перамогу мае кожны. Пішыце! Свет захаваўся таму, што смяяўся. І думаў.

Валянціна Доўнар

Фота Анатоля Клешчука

Ад іх жа шчырыя прабачэнні тым, чые радкі не прайшлі строгага конкурснага адбору.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

На свята Узнясення Крыжа Гасподняга, падчас вячэрняй службы ў Мінскім кафедральным саборы.

Грамадства

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Каб адчуць, чым organіc food адрозніваецца ад звыклых для сучаснага гараджаніна прадуктаў, дастаткова пакаштаваць памідоры ў Савічах і параўнаць іх з таматамі з гіпермаркета.

Грамадства

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

На працягу многіх дзесяцігоддзяў пошта асацыіравалася з традыцыйным наборам паслуг — лістамі, пасылкамі, газетамі, пенсіямі... Але сучасныя тэхналогіі ўсё больш уваходзяць у наш побыт.