Вы тут

«Пад гербам Полацка і сцягам маладосці» (маладыя аўтары Полаччыны XX–XXI стагоддзяў)



На хвалі часу, у плыні жыцця

Праект Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры, Беларускага дзяржаўнага архіва-музея літаратуры і мастацтва, часопіса «Маладосць»


«Пад гербам Полацка і сцягам маладосці»
(маладыя аўтары Полаччыны XXXXI стагоддзяў)

22 мая ў Музеі беларускага кнігадрукавання (г. Полацк) адкрылася выстава, прысвечаная творчасці маладых літаратараў Полаччыны, якая прадстаўлена ў кантэксце беларускай літаратуры ад пачатку ХХ стагоддзя да нашых дзён.

Асобны блок выставы прысвечаны вытокам новай беларускай літаратуры – узгадваюцца постаці маладых паэтаў XIX – пачатку XX стагоддзяў:  Паўлюка Багрыма, Максіма Багдановіча, М. Арла (Сцяпана Пяцельскага); адзначаецца роля газеты «Наша Ніва», адкуль літаратурная моладзь пачатку ХХ стагоддзя пачынала свой творчы шлях.

Закладзеныя імі літаратурныя традыцыі падхапіла моладзь 1920-х гадоў, калі пачынаючыя аўтары гуртаваліся вакол літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і «Узвышша». Менавіта «Маладняк» адыграў вялікую ролю ў развіцці творчага патэнцыялу Полаччыны. Мясцовую філію гэтага аб’яднання заснаваў малады паэт Алесь Дудар, якому на той час было ўсяго 20 гадоў. Полацкія маладнякоўцы паспелі выдаць тры літаратурныя альманахі: «Наддзвінне» (1926), «Росквіт» (1927), «Зарніцы» (1928). Акрамя таго, вершы і проза палачан друкаваліся ў газеце «Чырвоная Полаччына» і цэнтральных беларускіх выданнях. У розныя часы сябрамі полацкага «Маладняка» былі Андрэй Александровіч, Пятрусь Броўка, Алесь Звонак, Валеры Маракоў, Эдуард Самуйлёнак, Ян Скрыган, Сцяпан Сямашка, Паўлюк Шукайла, Тарас Хадкевіч, Сымон Хурсік, Ганна Брэсцкая і шматлікія іншыя маладыя пісьменнікі.

Многія вядомыя беларускія пісьменнікі прыйшлі ў літаратуру ў пасляваенны перыяд. У фондах музея захоўваюцца першыя кнігі класікаў беларускай літаратуры: Івана Мележа («У завіруху», 1946),  Івана Шамякіна («Глыбокая плынь», 1949), Уладзіміра Караткевіча («Матчына душа», 1958), Рыгора Барадуліна («Маладзік над стэпам», 1959), Генадзя Бураўкіна («Майская просінь», 1960). Апошні, дарэчы, пачаў друкавацца – у полацкай газеце ў 1952 годзе – у 16 год. Менавіта мясцовая газета (якая неаднаразова змяняла сваю назву, зараз гэта «Полацкі веснік») працягвала заставацца цэнтрам, вакол якога гуртавалася тутэйшае літаратурнае жыццё. У ёй працавалі ў свой час Навум Гальпяровіч, Міхась Барэйша, пазней – Алесь Замкоўскі. Па сённяшні дзень існуе і літаратурнае аб’яднанне «Наддзвінне», якое сваю назву атрымала ад першага літаратурнага альманаха, выпушчанага полацкімі маладнякоўцамі. Аб'яднанне было адноўлена ў 1946 годзе пры непасрэдным удзеле Алеся Савіцкага – таксама на той момант маладога полацкага аўтара. Пазней «Наддзвінне» ў розны час узначальвалі Валянцін Лукша, Ян Стадольнік, Міхась Барэйша, Юрась Касцюк, Герман Кірылаў, Лера Сом, Мікалай Балдоўскі. Зараз на яго чале стаіць Валянціна Сопікава.

Многія з маладых полацкіх аўтараў упершыню ўбачылі сваю кніжку, выдадзеную ў рамках серыі «Першая кніга паэта» (выходзіла з 1968 года) або «Першая кніга празаіка» (з 1971), што выпускаліся выдавецтвам «Мастацкая літаратура». Так, у фондах музея захоўваюцца літаратурныя дэбюты Германа Кірылава («Апавяданні», 1983), Уладзіміра Арлова («Добры дзень, мая Шыпшына», 1986), Леры Сом («Адзінокая зорка», 1996) і іншых палачан.

Вельмі актыўным было літаратурнае жыццё полацкай моладзі на мяжы 1980-х і 1990-х гадоў, у той час на літаратурнай глебе плённа працавалі Уладзімір Арлоў, Вінцэсь Мудроў, Сяржук Сокалаў-Воюш, Ірына Жарнасек. У 1993 годзе менавіта на Полаччыне ўзнікла Таварыства Вольных Літаратараў, якое ўзначаліў Алесь Аркуш. Была заснавана Выдавецкая суполка «Полацкае Ляда», пачаў выдавацца альманах «Калосьсе», стала выходзіць серыя «Паэзія новай генэрацыі». З 1993 года ўручаецца штогадовая літаратурная прэмія ТВЛ «Гліняны Вялес», якая прысуджаецца за лепшую мастацкую кнігу на беларускай мове.

Сённяшняе літаратурнае жыццё Полаччыны развіваецца ў рамках тых традыцый, якія былі закладзены амаль стагоддзе таму полацкай філіяй «Маладняк». Падтрымкай для сённяшніх маладых аўтараў выступае і наш музей, на базе якога амаль круглы год ладзяцца шматлікія творчыя вечары; супрацоўнікамі музея ствараюць выставы на розныя тэмы, дзе ўзгадваюцца не толькі класікі беларускай літаратуры, але і пачынаючыя паэты і празаікі.

Выстава «Пад гербам Полацка і сцягам маладосці» (маладыя аўтары Полаччыны XX–XXI стагоддзяў) працягвае працу да 16 жніўня. Шчыра запрашаем на выставу ўсіх жадаючых!

Кашкур Дзіяна Андрэеўна

старшы навуковы супрацоўнік Музея беларускага кнігадрукавання

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

У некаторыя выходныя цеплаход здзяйсняў па канале дванаццаць рэйсаў.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

РАК. Надыходзіць дастаткова актыўны, напоўнены падзеямі тыдзень.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.