Вы тут

Моц імунітэту напрамую залежыць ад ежы


— Не iснуе нiводнага прадукта харчавання, здольнага знiшчыць вiрусную iнфекцыю: нi «модны» COVID-19, нi банальнае ВРЗ, — кажа намеснiк генеральнага дырэктара па стандартызацыi i якасцi прадуктаў харчавання РУП «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэмii навук Беларусi па харчаваннi», кандыдат тэхнiчных навук, дацэнт Алена Маргунова. — Але ёсць шэраг прадуктаў, якiя з'яўляюцца iмунамадулятарамi. Прытрымлiваючыся пэўных рэкамендацый, можна ўзмацнiць ахоўныя функцыi арганiзма, а значыць, больш эфектыўна супрацьстаяць iнфекцыям.


Крынiца жыцця

Вы здзiвiцеся, але найважнейшым прадуктам для ўмацавання iмунiтэту з'яўляецца... вада. Сакрэт у тым, што вада павiнна быць якаснай, а з гэтым у сучаснага чалавека вялiкiя праблемы.

— Каб стаць iмунамадулятарам, пiтная вада, здабытая з артэзiянскай свiдравiны, пры неабходнасцi павiнна прайсцi шэраг такiх спецыфiчных тэхналагiчных аперацый, як абезжалезванне, памякчэнне, шматступеньчатая фiльтрацыя. Чыстыя, вiльготныя слiзiстыя — гэта першы бар'ер на шляху вiруса, — адзначае суразмоўнiца.

Колькi пiць вады ў суткi, пытанне спрэчнае. Нават Сусветная арганiзацыя аховы здароўя не дае дакладных рэкамендацый. На гэтую велiчыню ўплываюць многiя фактары: фiзiчны i фiзiялагiчны стан чалавека, узрост, тэмпература паветра, склад рацыёну, звычкi... Лiчыцца, што чалавеку неабходна не менш за 25 мл на кiлаграм вагi ў суткi. Лiчба можа даходзiць да 60 мл, але гэта максiмум.

Здаровы кiшэчнiк — моцны iмунiтэт

Прадукты, багатыя на клятчатку — гароднiна i садавiна — на другiм месцы па станоўчым уплыве на iмунiтэт.

— Прыкладна 80 % нашага iмунiтэту засяроджана ў кiшэчнiку — там знаходзiцца кiшэчна-асацыiраваная лiмфоiдная тканка. Гэта складаная канструкцыя, якая клапоцiцца аб правiльнай рэакцыi арганiзма на вiрусы, бактэрыi i iншыя атакi. Прадукты, багатыя на клятчатку, полiфенолы, пекцiн, вiтамiны розных груп, ствараюць i падтрымлiваюць нармальную мiкрафлору кiшэчнiка.

Але далёка не любая садавiна i гароднiна здольныя падтрымаць iмунiтэт. Калi плады знялi няспелымi i яны даспявалi ў працэсе транспарцiроўкi, наўрад цi яны здольны прынесцi арганiзму карысць. Калi казаць пра падтрымку iмунiтэта, маюцца на ўвазе сезонныя гароднiна i садавiна, да якiх наш арганiзм генетычна схiльны — у iдэале гэта плады, што выраслi без выкарыстання хiмiчных угнаенняў i сродкаў аховы ў радыусе 100—150 км ад вашага месца пражывання.

— Значыць, садавiну i гароднiну купляем на сезонных рынках?

— Тая ж бабуля магла вырасцiць крамяныя яблычкi паблiзу трасы, i тады ў iх будуць таксiчныя элементы. Лепш за ўсё, зразумела, агароднiна i садавiна, якiя вы вырасцiлi сваiмi рукамi на ўласным прысядзiбным участку. Калi ж вы набываеце iх на рынку, спытайце ў прадаўца аб дакументах, якiя пацвярджаюць якасць, а гэта часцей за ўсё дэкларацыя адпаведнасцi менавiта на гэтую партыю i гэты вiд прадукцыi. Згодна з заканадаўствам, усё, што прадаецца на рынках, павiнна мець сертыфiкат або дэкларацыю адпаведнасцi. У дакуменце пазначаюцца выпрабаваннi для гэтага вiду прадукцыi згодна з патрабаваннямi нарматыўнай прававой дакументацыi, а таксама тое, што паводле гэтых выпрабаванняў прадукт адпавядае ўсiм заяўленым нормам.

Штодня неабходна ўжываць не менш за 400 г агароднiны i садавiны мiнiмум пяцi вiдаў, падкрэслiла спецыялiст. Прычым бульба сюды, на жаль, не ўваходзiць.

— Наш нацыянальны караняплод — вельмi вугляводны прадукт. Гаворачы аб агароднiне, я маю на ўвазе буракi, моркву, капусту. Актыўнасць у дачыненнi да абароны ад вiрусаў даказаў кверцецiн. Гэтае бiялагiчна актыўнае рэчыва змяшчаецца ў зялёным i жоўтым перцы (чырвоны перац валодае iмунамадуляцыйнымi ўласцiвасцямi ў значна меншай ступенi), а таксама ў спаржы, вiшнi, каперсах. Акрамя таго, я рэкамендую ўключыць у рацыён у эпiдэмiчны перыяд чырвоныя i зялёныя водарасцi — у iх змяшчаецца грыфiтсiн, якi даказаў супрацьвiрусную эфектыўнасць (гэта, напрыклад, японская салата «Чука», марская капуста). З садавiны iмунiтэт у найбольшай ступенi ўмацоўваюць кiслыя яблыкi.

У эпiдэмiчны перыяд варта ўжываць цыкорый i тапiнамбур — у iх утрымлiваецца iнулiн, неабходны для здароўя страўнiка i кiшэчнiка. А таксама прадукты, якiя змяшчаюць пра- i прэбiётыкi. Кiсламалочныя прадукты аказваюць станоўчы ўплыў на натуральную флору кiшэчнiка за кошт утрымання лактабактэрый.

Горкае i кiслае

Часнок i цыбулю многiя стагоддзi выкарыстоўваюць для прафiлактыкi i лячэння вострых рэспiраторных
iнфекцый. Гэтая гароднiна ўтрымлiвае алiiн, якi пры разразаннi цыбулiны або долькi часнаку пераўтвараецца ў алiцын — рэчыва, якое называюць прыродным антыбiётыкам. Яно захоўваецца ў крывi i страўнiкавым соку, мае высокую актыўнасць супраць бактэрый i сапраўды ўмацоўвае iмунiтэт. Але як гэта рэчыва ўзаемадзейнiчае з вiрусамi, пакуль вывучана недастаткова.

Iмбiр — яшчэ адзiн прадукт, якi традыцыйна лiчыцца iмунамадулятарам. У iм шмат аскарбiнавай кiслаты, вiтамiнаў А i групы В, цынку, калiю, ёду, прыродных антыбiётыкаў i антыгрыбковых элементаў.

— Чэмпiён сярод спецый па iмунамадуляцыйных уласцiвасцях — куркума. Яе актыўнае рэчыва куркумiн — магутны iмунны стымулятар i прыродны антыбiётык, якi перашкаджае ўзнiкненню бактэрыяльных ускладненняў пры вiрусных iнфекцыях, — адзначае суразмоўнiца.

— А што вы скажаце пра лiмоны, якiя традыцыйна ўключаюць у рацыён пры прастудах?

— Эфектыўнасць лiмонаў пры прастудзе звязана з утрыманнем у гэтым плодзе аскарбiнавай кiслаты ў адмысловай форме. Аскарбiнавая кiслата здольная аднаўляць жалеза, якое знаходзiцца ў крывi ў акiсленым стане. Адноўленае жалеза ўступае ў рэакцыi, у вынiку якiх утвараюцца свабодныя радыкалы. Калi вы падхапiлi iнфекцыю, свабодныя радыкалы дапамогуць вашаму арганiзму з ёй справiцца, бо яны забiваюць ўсё жывое, у тым лiку вiрусы i бактэрыi. Есцi лiмоны трэба цалкам, са скуркай. Але цытрусавыя — не адзiная i не самая багатая крынiца аскарбiнавай кiслаты. У вялiкай колькасцi яна змяшчаецца ў чорных парэчках, шыпшыне, журавiнах, квашанай капусце, балгарскiм перцы, у зялёнай лiставой агароднiне.

Навошта пiць iльняны алей?

Для здароўя клетачных мембран арганiзму неабходна Амега-3. Гэта рэчыва забяспечвае фармiраванне «будаўнiчых блокаў» для вытворчасцi гармонаў, што не даюць развiвацца запаленчым працэсам. У суткi для нармальнага функцыянавання нашага «шчыта ад вiрусаў» чалавеку неабходна 1—7 грамаў Амега-3. Атрымаць iх дапаможа ўключэнне ў рацыён марской рыбы (палтус, ласось, селядзец, тунец, макрэль i сардзiны), а таксама льнянога алею. Дарэчы, рыба (палтус, скумбрыя, траска, селядзец, тунец i печань гэтых рыб) — яшчэ i крынiца вiтамiна D.

— Вiтамiн D — самы iмунамадуляцыйны, пры гэтым 80 % насельнiцтва Беларусi адчувае яго недахоп, — падкрэслiвае Алена Маргунова. — У дзень важна атрымлiваць не менш за 400—800 МЕ гэтага рэчыва. Iншыя крынiцы вiтамiну D — яйкi, субпрадукты, лясныя грыбы i малочныя прадукты.

Простыя спосабы «забiць» свой iмунiтэт

Магiлу свайму iмунiтэту сучасны чалавек капае нажом i вiдэльцам. I ў гэтым дасягаюць поспеху як аматары фаст-фуду, так i аматары дыет.

— Пачну з моднай цяпер бястлушчавай дыеты. Яна шкодзiць лёгкiм не менш, чым курэнне. Без дастатковага паступлення тлушчаў у арганiзм работа лёгкiх парушаецца. Недахоп тлушчаў у рацыёне прыводзiць да таго, што любая iнфекцыя, у тым лiку i COVID-19, значна лягчэй пранiкае ў бронхi i лёгкiя. У суткi даросламу чалавеку неабходна 70-80 грамаў тлушчаў, 30 % з якiх павiнны быць жывёльнага паходжання. Справа ў тым, што альвеолы лёгкiх знутры пакрытыя сурфактантам, якi на 90 % складаецца з тлушчаў (фасфалiпiдаў). Мала тлушчаў у рацыёне — у лёгкiх мала сурфактанта. У вынiку кiсларод засвойваецца дрэнна, i нават самае свежае паветра не ратуе ад гiпаксii.

Простыя вугляводы (цукар) — звычайная для сучаснага чалавека прычына сiстэмнага запалення ў арганiзме. Менавiта цукар стварае глiкiраваны гемаглабiн, якi «драпае» нашы сасуды, выклiкаючы запаленне сасудзiстай сценкi. Цукар вельмi любяць патагенныя бактэрыi i грыбкi кiшэчнiка, якiя падаўляюць рост карыснай мiкрафлоры. Каб атрымаць празмерную колькасць цукру, дастаткова налягаць на фастфуд, кандытарскiя вырабы (асаблiва з масленымi крэмамi i напаўняльнiкамi), кансервы i марынады. Дарэчы, крухмал, якi змяшчаецца ў бульбе, кукурузе, бручцы, муцэ вышэйшага гатунку i белых рафiнаваных крупах — гэта той жа цукар.

— Максiмальная колькасць цукру, якая дапушчальная ў суткi, — дзве чайныя лыжкi, солi — палова чайнай лыжкi, — адзначае Алена Маргунова. — I гэта — уключаючы той цукар i тую соль, якiя мы атрымлiваем з гатовых прадуктаў.

Калi разважаць аб самых шкодных для iмунiтэту прадуктах, адзiн з лiдараў — салодкая газiроўка. Як правiла, гэтыя напоi ўтрымлiваюць празмерную колькасць цукру. Каб вытрымаць маркетынг, вытворцы замяняюць цукар «натуральнымi цукразаменнiкамi». Але ў спалучэннi з СО2 любы вiд цукру раздражняе слiзiстую, i мы адчуваем пастаянную, некантралюемую смагу. А гэта перагружае ныркi, негатыўна адбiваецца на сардэчнай мышцы, знiжае iмунiтэт.

Бомба для нашага арганiзма — стравы з адначасовым высокiм утрыманнем цукру, солi i тлушчу. Каларыйныя прадукты, вэнджанiна, кансервы i марынады, рафiнаваныя прадукты з перавагай насычаных тлушчаў або транстлушчаў у складзе, фаст-фуд, цукар i соль знiжаюць натуральную абарону арганiзма.

— Асаблiва хачу сказаць пра вэнджанiну. Гэта даволi цяжкая ежа для нашага страўнiкава-кiшачнага тракта, якая цяжка ператраўляецца. Арганiзму для актыўнай дзейнасцi патрабуюцца розныя ферменты, здольныя ўступаць у складаныя бiяхiмiчныя рэакцыi. Нейкiх ферментаў чалавеку можа не хапаць: мы ўсе розныя, у некага прысутнiчаюць практычна ўсе ферменты, у кагосьцi некаторыя ферменты — неактыўныя або адсутнiчаюць зусiм. I калi пэўных ферментаў не хапае, мы атрымлiваем парушэнне абмену рэчываў i, адпаведна, падзенне iмунiтэту. Акрамя таго, у вэнджанiне солi звычайна значна больш, чым неабходна чалавеку. Вынiк — парушэнне воднага абмену, ацёкi i праблемы з сэрцам.

Наступны прадукт, што забiвае iмунiтэт — кансервы i марынады. Так-так, дамашнiя закаткi: памiдорчыкi-агурочкi з воцатам або лiмоннай кiслатой.

— Любы марынад уплывае на рН страўнiка, а пры пэўнай кiслотнасцi некаторыя ферменты становяцца неактыўнымi. Адпаведна, адбываюцца парушэннi ў абменных працэсах, збой работы страўнiка i кiшэчнiка. Я  не кажу, што ад марынаваных агуркоў варта адмовiцца — проста не трэба злоўжываць iмi.

Аднак, неабходна памятаць, што на iмунiтэт уплывае не толькi рацыён харчавання, але i мноства iншых фактараў: спадчыннасць, хранiчныя захворваннi, фiзiялагiчны стан (цяжарнасць, пажылы ўзрост, перыяд палавога выспявання i г. д.), наяўнасць шкодных звычак, дрэнная экалогiя, стрэсы, бяссоннiца... Будзьце ўважлiвыя да свайго арганiзма — i ён адкажа вам узаемнасцю: моцным iмунiтэтам i сiламi для жыццёвых здзяйсненняў.

Аляксандра Анцэлевiч

Загаловак у газеце: Чым «падкармiць» iмунiтэт?

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.

Грамадства

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

КАЗЯРОГ. Буйныя крэдыты зараз лепш не браць. Паспрабуйце прывесці думкі і пачуцці ў парадак. І перастаньце гібець, зазірніце ў сябе, ураўнаважце эмацыянальны стан. Зараз самы час для наладжвання згубленых сувязяў, якія спатрэбяцца ў найбліжэйшай будучыні. Не забывайце пра родных і блізкіх.

Спорт

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Міністр спорту і турызму пра жыццё беларускага спорту. Шчыра і аб’ектыўна.