Вы тут

Святлана ДЗЯТКО: «Цешуся поспехамі нашых выхаванцаў»


Амаль два дзясяткі гадоў Святлана Дзятко працуе галоўным урачом Барысаўскага спецыялізаванага Дома дзіцяці. Па выніках абласнога конкурсу «Жанчына года Міншчыны-2019», арганізаванага ГА «Беларускі саюз жанчын», Святлана Анатольеўна прызнана пераможцай у намінацыі «Паспяховы кіраўнік».

«Алеся» распытала яе пра складанасці працы з дзецьмі, якія засталіся без апекі бацькоў, а таксама пра шчасце і пра тое, як спраўджваюцца мары.


— А з чаго ўсё пачыналася?

— Муж у мяне вайсковец, у часы СССР служыў у Азербайджане, Манголіі, скончыў Ваенную акадэмію ў Кіеве. Як любая жонка афіцэра, я ездзіла па гарнізонах разам з ім. Усюды працавала па спецыяльнасці — я педыятр, скончыла Смаленскі медыцынскі інстытут. У Беларусь, на радзіму мужа, прыехалі ў 1993 годзе, апынуліся ў Барысаве. Праца ў практычнай ахове здароўя мне вельмі падабалася, і я ўладкавалася ўчастковым педыятрам у паліклініку. А ў 2002 годзе мяне прызначылі на пасаду галоўнага ўрача Барысаўскага дома дзіцяці.

— Да гэтага вам не даводзілася мець справу з дзецьмі-сіротамі?

— Працуючы на ўчастку, вядома, сутыкалася з нядобранадзейнымі сем’ямі. Здаралася, прыходзіла ў дом, а там — п’яныя дарослыя, у шафе сярод брудных ануч — галодныя, з каростай і вошамі, дзеці. Выклікала міліцыю, хуткую дапамогу, інфармавала службы апекі. Таму для мяне не было навіной даведацца пра дзяцей, якія маюць патрэбу ў абароне дзяржавы.

Іншая справа, што матэрыяльна-тэхнічная база ўстановы была слабой, патрабаваўся рамонт будынка, узведзенага яшчэ ў 1979 годзе. Патрэбныя была новая мэбля, адзенне дзецям... З вырашэння гэтых праблем і давялося пачынаць.

— Зараз у дзіцячым доме — прыгожыя цацкі, новая мэбля ў групах, добра апранутыя дзеці. З цяжкасцю верыцца, што не заўсёды так было...

— Галоўнае — моцна захацець, і абавязкова знойдзецца той, хто дапаможа. Стаўшы кіраўніцай, я задумала сур’ёзны рамонт. Адначасова дала аб’яву па тэлебачанні бягучым радком: прымем у дар калыскі, манежы. І... ніхто не адгукнуўся. Прыехала толькі гаспадыня сэканд-хэнда, прывезла дзіравыя рэчы: «Вы ж жанчыны, зацыруеце». Я тады заплакала і падумала: «Мае дзеці пазашыванае насіць не будуць». У думках я бачыла дзіцячы дом такім, які ён сёння. І працягвала далей стукацца ў розныя дзверы.

Вядома, мы атрымліваем фінансаванне як установа. Але заўсёды ёсць тое, у чым мы маем патрэбу, каб дзецям было ўтульна, а супрацоўнікам — камфортна. У нас ёсць спіс неабходнага, кожны з нашых сяброў можа выбраць тое, што яму па сілах. І свет не без добрых людзей. Адно з прадпрыемстваў кожны месяц пералічвае па 1200 рублёў. Валанцёры некалькі раз на год прывозяць патрэбныя рэчы, мэблю, цацкі. Да свят — падарункі і сюрпрызы. Мары збываюцца, калі не чакаць склаўшы рукі, а працаваць.

— Як дзеці трапляюць у дзіцячы дом?

— Наш Дом дзіцяці быў адкрыты ў 1944 годзе пасля вызвалення Барысава ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Жылі ў ім дзеці, якіх асіраціла вайна. Сёння ў нас выхоўваюцца 63 дзіцяці ва ўзросце да трох гадоў. А калі я прыйшла сюды працаваць, было 120 дзяцей, у мінулым бывала і 200, і каля 300. Чаму так многа? Дастаткова пачытаць гісторыі дзяцей — у іх адлюстравана гісторыя краіны. Напрыклад, у саракавыя гады часта сустракаецца такі запіс: бацька загінуў на фронце, маці рэпрэсаваная або памерла. Пазней дзеці змяшчаліся сюды па заяве бацькоў у сувязі з цяжкім матэрыяльным становішчам. Для адзінокіх маці ў савецкі перыяд гэта было выйсце: яны атрымлівалі магчымасць працаваць. Былі і падкідышы, і адказнікі, і дзеці, чые бацькі пазбаўленыя бацькоўскіх правоў або знаходзіліся ў месцах пазбаўлення волі.

У 2006 годзе з’явіўся Дэкрэт №18, камісія па справах непаўналетніх стала забіраць дзяцей у нядобранадзейных бацькоў і змяшчаць у дзіцячыя ўстановы. Такое дзіця прызнаецца маючым патрэбу ў дзяржаўнай абароне. Найважнейшай задачай з’яўляецца пошук сям’і для яго. Добра, калі бацькі адумаюцца, перастануць піць, забяруць малога. Яго могуць перадаць блізкім сваякам, калі такія ёсць і яны адэкватныя. Альтэрнатыўныя формы ўладкавання — прыёмная сям’я або дзіцячы дом сямейнага тыпу. Але часам, на жаль, уладкаваць хлопчыка ці дзяўчынку ў сям’ю не атрымліваецца, або дзіця мае нейкія сур’ёзныя захворванні. Тады яно накіроўваецца ў інтэрнатную ўстанову на дзяржаўнае забеспячэнне.

— Многія дзеці трапляюць да вас з эмацыйнымі траўмамі. То-бок, гэта ўсё ж асаблівыя дзеці. Што галоўнае ў рабоце з імі?

— Чалавечнасць, дабрыня. Нават не прафесіяналізм, хоць ён, безумоўна, вельмі важны. У працы з нашымі выхаванцамі недапушчальная абыякавасць. Калі чалавек не любіць дзяцей, яны гэта адчуваюць і не давяраюць яму. Такія людзі ў нас не затрымліваюцца. Мы стараемся стварыць для дзяцей добразычлівую абстаноўку. Нашы выхаванцы адкрытыя, лёгка ідуць на кантакт, радуюцца падарункам.

— Вы і калектыў установы фактычна замяняеце ім сям’ю...

— Гэта так. Усіх дзяцей ведаю па імёнах, памятаю гісторыю кожнага. Раніца пачынаецца з таго, што прыходзіць дзяжурная медсястра і дакладвае, як прайшла ноч. Калі ёсць нейкая праблема, я сама агледжу дзіця, прааналізую зробленыя прызначэнні. Штодня наведваю групы.

Але як бы добра ні было нашым малышам, у глыбіні душы мы разумеем: у іх не самае шчаслівае дзяцінства. Таму крыху песцім іх. Дазваляем больш, чым хатнім дзецям. Стараемся, каб нашы дзяўчаткі і хлопчыкі былі прыгожа апранутыя і заўсёды задаволеныя. А яшчэ мы вельмі спадзяёмся знайсці кожнаму з іх добрую сям’ю.

— Гэты працэс рухаецца?

— І даволі актыўна. За мінулы год 99% дзяцей, што выбылі ад нас, уладкаваныя ў сем’і: 17 вярнуліся ў біялагічныя, 19 дзяцей усыноўлена, 3 перададзеныя на апеку. Толькі адну дзяўчынку перавялі ў дзіцячы дом, бо мы не паспелі знайсці ёй бацькоў з-за доўгага судовага працэсу па пазбаўленні бацькоўскіх правоў, але, паводле нашых звестак, яна зараз на апецы.

Дзіця шчаслівае ў сям’і, калі яго ці яе любяць. Вельмі хочацца, каб нашым дзецям пашанцавала.

— Працаваць у дзіцячым доме зможа не кожны, і задача кіраўніка — падабраць такіх людзей. Вам гэта ўдалося?

— Цалкам. У нас цяпер працуе 120 чалавек. У кожнай з васьмі груп — 4 медсястры, 4 няні, настаўнік-дэфектолаг, выхавацелька. Яны працуюць кругласуткава, змяняючы адно аднаго. У нас свой харчаблок, свая пральня, ёсць кіроўцы, дворнікі, рабочыя па рамонце. І, як у любой арганізацыі, бухгалтэрыя, юрыст, а яшчэ — працэдурная медсястра, масажысткі і іншыя супрацоўнікі. Ёсць свая малочная кухня. Шэсць чалавек адпрацавалі ў Доме дзіцяці больш за 30 гадоў, дваццаць — больш за 25. Асноўная колькасць работнікаў — па 10-15 гадоў. Тры медсястры маюць стаж 36 гадоў, гэта ў іх адзінае месца працы. Апошнім часам прыйшла і моладзь: музычны работнік, медсёстры. І ўсе аб’яднаныя жаданнем зрабіць жыццё дзяцей яркім, цікавым, поўным любові і клопату.

Што вас у вашай працы радуе?

— Цешуся поспехамі нашых выхаванцаў. Напрыклад, хлопчык з ДЦП робіць першыя крокі. Або дзіця не размаўляла доўгі час — і вось прамовіла першыя словы. Вядома, мы радуемся, калі дзіця сыходзіць у новую добрую сям’ю. І калі біялагічныя бацькі мяняюць свае паводзіны і забіраюць малыша дадому. Нагода для радасці — відэа і фота, якія дасылаюць нам усынавіцелі, каб мы маглі ўбачыць, як растуць і развіваюцца нашы выхаванцы. Чым горш складваўся лёс у дзіцяці спачатку, тым прыемней бачыць яго ці яе жыццёвыя поспехі. Вельмі вялікая радасць для нас, калі прыязджаюць нашы «выпускнікі» — ужо дарослымі. Нядаўна наведаў Алег, мы яго перадалі ў трохгадовым узросце ў Мар’інагорскую SOS-вёску. Цяпер ён вучыцца ў будаўнічым каледжы ў Мінску. Прыязджаюць і тыя, каго ўсынавілі замежнікі. Такіх прыкладаў мноства.

Вы шчаслівы чалавек?

— Калі займаешся любімай справай, гэта, безумоўна, шчасце. Іншага лёсу я сабе не жадала б. Ні разу не пашкадавала, што выбрала педыятрыю. Калі сёння давялося б зноў рабіць выбар, ён быў бы такім самым.

 

Гутарыла Агата Славіна

Фота: mpravda.by, асабісты архіў С. Дзятко.


Інфармацыю пра наяўнасць часопіса "Алеся" у кіёску можна знайсці па нумарах: Брэст + 375 162 219838 Віцебск + 375 212 358437 Гомель + 375 232 558813 Гродна + 375 152 569508 Магілёў + 375 222 734102 Мінск і Мінская вобл. + 375 173 272542

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Адзін з найбуйнейшых рэгіёнаў, які захаваўся ў некранутым стане і які за разнастайнасць азёр, рэк і балот празвалі Еўрапейскай Амазонкай (ці морам Герадота), усё яшчэ застаецца невядомым шырокаму колу турыстаў

Грамадства

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Нацыянальным брэндам Беларусі па праве лічыцца сацыяльная падтрымка сем'яў дзяржавай, і таму напярэдадні Міжнароднага дня сям'і прадстаўнік

Калейдаскоп

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Пачнём, зразумела, з дзяўчынак, бо менавіта іх мамы ўжо цяпер ламаюць галаву над выпускным уборам дачок.